Có người ví đây là “tập đoàn xe dù” lớn nhất miền Nam. Nhóm PV Tiền Phong đã lần theo những chuyến xe này...
Bài 1: Đoàn “xe vua” với những hợp đồng kỳ lạ
Ô tô của Cty Thành Bưởi được cấp phép phục vụ khách đoàn đi tham quan, du lịch, đám cưới, đám ma..., nhưng hoạt động không khác gì xe khách với đủ “chiêu” lách luật. Việc đón trả khách trái phép diễn ra ngay bên cạnh trụ sở Thanh tra GTVT TPHCM.
Đặt chỗ công khai, thu tiền như bán cá
Lấy số điện thoại “mời đặt chỗ” trên website của Cty Thành Bưởi, sáng 20/7, chúng tôi gọi điện đặt chỗ từ TPHCM đi Đà Lạt. Đầu kia, nữ nhân viên nói: “Ghế ngồi 210 nghìn; giường nằm 240 nghìn, có nhiều chuyến, anh đi chuyến nào?”. Chúng tôi đặt 2 vé đi Đà Lạt vào tối cùng ngày và được cô nhân viên dặn: “Xe không vào Bến xe miền Đông, các anh ra thẳng trụ sở chính của Cty ở 266 đường Lê Hồng Phong để lên xe”.
Điểm đón khách của Thành Bưởi trên đường Lê Hồng Phong ghi biển “điểm trông giữ xe” (không có chức năng đón khách), nhưng thực chất là một bến “cóc” với đầy đủ điểm đón tiếp, đặt chỗ; phòng chờ - quán cà phê; nơi nhận hàng và bãi xe...
Lúc chúng tôi có mặt (21 giờ), hàng trăm người lỉnh kỉnh đồ đạc đang chờ xếp lên khoảng 10 chiếc xe đang đợi. Sự nhộn nhịp, đông đúc của nơi này không thua kém bến xe nào.
Để quản lý các loại hình vận tải, cơ quan chức năng cấp phù hiệu “xe chạy tuyến cố định” (thường gọi tắt là xe khách) và “xe hợp đồng” với các nguyên tắc hoạt động khác nhau. Không khó nhận ra, trên kính của hầu hết các xe tại đây đều mang phù hiệu xe hợp đồng nhưng được vận hành như xe khách với những thủ thuật không khó phát hiện.
 |
| Bãi xe đón trả khách của Thành Bưởi trên đường Lê Hồng Phong - Quận 5 - TPHCM gần trụ sở Thanh tra GTVT (ảnh lớn). Xe hợp đồng, nhưng nhân viên thu tiền riêng từng khách (ảnh nhỏ). |
Do xe hợp đồng không được bán vé nên Thành Bưởi cấp cho khách “phiếu thông tin hành khách” để lách luật.
Tấm phiếu thông tin này có đầy đủ thông tin chỗ ngồi, giá cước tương tự như một vé xe. Vì xe hợp đồng chuyên chở khách theo đoàn nên Thành Bưởi phải lập danh sách hành khách đi xe.
Tuy nhiên, theo quan sát của PV, nhiều bản danh sách chỉ được lập ra đối phó; có khi họ tên của khách chỉ được ký hiệu bằng một chữ cái. Khi xe lăn bánh, với vẻ mặt cau có, phụ xe: “Xin lỗi làm phiền bà con, tôi thu tiền”. Sau đó, anh này đi thu tiền từng khách, không khác cách vận hành của các xe “dù”.
Cách đó chừng 200m, trụ sở của Thanh tra Giao thông TPHCM vẫn đỏ đèn. Từ TPHCM - Đà Lạt, lái và lơ xe liên hồi gọi điện, đón khách. Có khi xe đón khách ngay cầu Đồng Nai, giữa trời mưa to. Từ TP HCM đến Lâm Đồng có ít nhất 7 trạm CSGT, như một phép màu, chiếc xe dù của Thành Bưởi không bị kiểm tra.
“Lá bùa” nối tuyến
Tại Lâm Đồng, Thành Bưởi có đại bản doanh tại số 5 phố Lữ Gia – trung tâm TP Đà Lạt. Tất cả các xe của DN này khi đến Đà Lạt luồn lách qua các phố rồi tập trung về đây. Gọi là bến xe, nhưng nơi đây vẫn nguyên dáng dấp của một căn biệt thự. Bến xe nằm trong khu dân cư, cách chợ Phan Chu Trinh chỉ vài chục mét, sát trường Hoa Phong Lan dành cho trẻ em khuyết tật.
Cuối năm 2010, trong văn bản chấn chỉnh hoạt động xe khách trên địa bàn do ông Trương Hữu Hiệp, GĐ Sở GTVT Lâm Đồng ký coi số 5 Lữ Gia là bến “dù”, bến “cóc”, yêu cầu tự giải tán. Tuy nhiên, không hiểu vì sao đến năm 2012, chính số 5 Lữ Gia lại lọt vào danh sách quy hoạch bến xe loại 4 của tỉnh.
Vài ngày quy hoạch công bố, chỗ này được công nhận bến xe loại 4. Tuy nhiên, vào đầu năm 2013, Bộ GTVT phát hiện vi phạm (ghép mảnh đất cách xa nhau gộp lại không đủ điều kiện làm bến xe loại 4) nên hạ xuống bến loại 5, hủy các tuyến xe liên tỉnh đi về bến này.
Thế nhưng, chỉ vài tháng sau, từ ý kiến của Thành Bưởi, Sở GTVT Lâm Đồng đề nghị với Bộ GTVT một giải pháp lạ lùng: Cho phép các xe của Thành Bưởi chạy tuyến nội tỉnh từ số 5 Lữ Gia đến bến xe của huyện Đức Trọng (Lâm Đồng), rồi từ Bến xe Đức Trọng cấp phép đi tiếp TP HCM và Cần Thơ.
Đề nghị này bấu víu vào quy định, một xe khách được đăng ký tối đa 2 tuyến cố định cùng lúc. Tuy nhiên, Bến xe Đức Trọng nằm trên đường từ Đà Lạt đi TP HCM và Cần Thơ nên “Về bản chất việc này giúp cho Thành Bưởi chạy thẳng từ Đà Lạt đi TP HCM và Cần Thơ” - ông Nguyễn Văn Gia - PGĐ Sở GTVT Lâm Đồng thừa nhận.
Đáng tiếc, Bộ GTVT lập tức có công văn hỏa tốc đồng ý với đề xuất trên. Sự đồng ý này đã tự mâu thuẫn với nguyên tắc do chính Bộ này đặt ra (Cụ thể, Thông tư 18/2013 của Bộ GTVT quy định nguyên tắc thiết lập tuyến cố định là: “Có bến xe nơi đi, bến xe nơi đến đã được các cơ quan có thẩm quyền công bố đưa vào khai thác và đủ điều kiện tiếp nhận”. Bến xe số 5 Lữ Gia không đủ điều kiện đón xe liên tỉnh nhưng đã được hợp thức hóa một cách khéo léo bằng cách nối tuyến).
Tối 21/7, nhóm PV chọn đúng khung giờ được cấp cho một xe chạy tuyến cố định từ số 5 Lữ Gia đi Đức Trọng. Như cách Thành Bưởi vẫn làm, chiếc xe này vẫn lập danh sách hành khách, cấp phiếu thông tin. Nhiều khi, do không thuộc hết bài lách luật, nhân viên của Thành Bưởi ghi hẳn số ghế, giá tiền trên phiếu, nhưng không giao vé.
Vé xe khách thực chất là một hoá đơn tài chính, làm căn cứ để tính thuế, nhưng Cty Thành Bưởi không giao vé cho khách. Câu chuyện dấu hiệu trốn thuế bắt đầu hé lộ.
