Sợi mì ngậm 3 loại hóa chất

Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP HCM mới triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán mì sợi sử dụng borax (hàn the), soda và dung dịch silicate. Đây đều là các hóa chất bị nghiêm cấm sử dụng trong sản xuất, chế biến thực phẩm.

Thông tin này lập tức dấy lên lo ngại nguy cơ mất an toàn thực phẩm và những hệ lụy nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.

Tại cơ quan điều tra, bị can Vương Lưỡng Toàn (45 tuổi, chủ hộ kinh doanh Châu Phát) khai nhận cơ sở sản xuất mì tươi này thực tế đã hoạt động được khoảng 10 năm.

Đây là "sản nghiệp" do bố ruột của ông Toàn gây dựng và để lại. Bản thân ông đã tham gia vào quá trình sản xuất tại xưởng từ nhiều năm trước và chính thức tiếp quản quyền quản lý, điều hành từ khoảng ba năm nay.

Đáng chú ý, ông Toàn khai nhận để sợi mì có độ mềm dai vượt trội, màu sắc bắt mắt và lâu hỏng, ông đã không ngần ngại sử dụng các loại hóa chất công nghiệp.

Các loại hóa chất này được ông Toàn đặt mua trực tiếp tại chợ Kim Biên hoặc thông qua các đầu mối giao hàng tận nơi. Sau đó, ông Toàn chỉ đạo nhân công tại cơ sở pha trộn các loại hóa chất như borax (hàn the), soda, dung dịch silicate vào bột mì theo tỷ lệ nhất định để có thành phẩm phù hợp với khẩu vị người dùng.

"Gần một xô nước thì pha vào nửa chén hàn the, sản phẩm sẽ để được lâu và tạo độ giòn, sau đó pha màu để tạo màu và soda giúp làm mềm mì", ông Toàn khai và cho biết mỗi buổi chiều ông sẽ pha sẵn dung dịch này để chuẩn bị cho các nhân công làm vào ngày hôm sau.

Theo điều tra, đây là những hóa chất không được sử dụng trong sản xuất thực phẩm và có hại cho sức khỏe con người, nhưng vì lợi nhuận và để sản phẩm trông "ổn định", bị can vẫn quyết định sử dụng.

Chính nhờ vẻ ngoài bắt mắt và độ dai, dẻo, sản phẩm của cơ sở Châu Phát đã xây dựng được uy tín với nhiều sạp hàng tại các chợ truyền thống trên địa bàn TP HCM suốt nhiều năm qua.

Mỗi ngày, xưởng của ông Toàn xuất xưởng từ 700 đến 800 kg mì sợi thành phẩm. Với thâm niên tiếp quản ba năm, ông Toàn khai nhận đã đưa ra thị trường tổng cộng khoảng 800 tấn mì tươi chứa hóa chất độc hại.

Thậm chí, chỉ trong giai đoạn cao điểm ba tháng gần đây, hàng tấn mì "tẩm hóa chất" đã được phân phối rộng khắp đến các bếp ăn và người tiêu dùng.

Ăn mì "ngậm" hóa chất nguy hiểm ra sao?

Thông tin trên Znews, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, đánh giá việc sử dụng hàn the trong thực phẩm là hành vi phi đạo đức, coi thường pháp luật và sức khỏe cộng đồng.

Hàn the có tên khoa học là natri borat (borax), công thức hóa học Na₂B₄O₇. Chất này có tính sát khuẩn nhẹ và đặc biệt khiến thực phẩm giàu tinh bột, thịt, cá trở nên dai, giòn, khó hỏng, nên từng bị lạm dụng trong chế biến thực phẩm.

Tuy nhiên, hàn the có độc tính cao, không nằm trong danh mục phụ gia thực phẩm được phép sử dụng. Các nghiên cứu cho thấy việc tiếp xúc kéo dài với hàn the có thể gây tổn thương gan, thận, làm suy nhược cơ thể, biếng ăn và ảnh hưởng đến hệ thần kinh, thậm chí làm sa sút trí tuệ. Vì vậy, Việt Nam đã cấm hoàn toàn hàn the trong thực phẩm.

Theo ông Thịnh, chỉ cần từ 5 gram hàn the trở lên đã có thể gây ngộ độc cấp tính, thậm chí dẫn đến tử vong. Tuy nhiên, trên thực tế, ngộ độc mạn tính thường gặp hơn do hàn the khó bị đào thải, tích tụ dần trong gan và các cơ quan nội tạng. Khi lượng tích lũy đủ lớn, cơ thể sẽ xuất hiện các bệnh lý mạn tính nguy hiểm.

Bác sĩ chuyên khoa I Lê Văn Thiệu, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cảnh báo việc sử dụng hàn the sai cách, vượt ngưỡng cho phép có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe.

Theo bác sĩ Thiệu, khi ăn phải thực phẩm chứa hàn the, cơ thể chỉ có khả năng đào thải khoảng 70%. Phần còn lại sẽ tích tụ dần trong các cơ quan nội tạng.

"Khi lượng hàn the tích lũy đạt khoảng 5 g, người sử dụng có thể bị ngộ độc cấp hoặc mạn tính, trong những trường hợp nặng, nguy cơ tử vong là hoàn toàn có thể xảy ra", vị chuyên gia nói với Tri Thức - Znews.

Với những người có hệ tiêu hóa kém, hàn the dễ gây ra các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn hoặc nôn mửa. Nếu tiếp xúc kéo dài, chất độc tích tụ trong gan sẽ làm tổn thương cơ quan này, dẫn đến suy nhược cơ thể và ảnh hưởng toàn diện đến sức khỏe.

Không chỉ dừng lại ở đó, hàn the còn kích thích hệ thần kinh, có thể gây rối loạn tâm thần, thậm chí liên quan đến tình trạng trầm cảm. Thận là cơ quan chịu trách nhiệm lọc thải độc tố, phải hoạt động quá mức trong thời gian dài sẽ dần suy yếu, dẫn đến rối loạn chức năng thận.

Bác sĩ Thiệu cho biết thêm việc tiếp xúc hoặc sử dụng hàn the lâu dài còn có thể gây rụng tóc, rối loạn kinh nguyệt và đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em cũng như thai nhi đang trong giai đoạn phát triển.

Đối với thủy tinh lỏng (natri silicat), đây không phải là hóa chất gây độc cấp tính nhưng có tính kiềm mạnh. Nếu tiếp xúc trực tiếp, chất này có thể gây kích ứng da và mắt. Vì vậy, khi sử dụng cần trang bị găng tay, kính bảo hộ, tránh để dung dịch tiếp xúc với da hoặc hít phải hơi dung dịch trong thời gian dài.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, thủy tinh lỏng phải được pha loãng đúng kỹ thuật để hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến cây trồng và môi trường xung quanh.

Theo các chuyên gia, thực phẩm bẩn, nhiễm hóa chất không đơn thuần là câu chuyện vi phạm an toàn thực phẩm. Đó còn là hồi chuông báo động về sự xuống cấp của lương tâm và đạo đức, khi không ít người sẵn sàng đánh đổi sức khỏe cộng đồng để lấy lợi nhuận.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh chỉ ra một thực tế đáng lo ngại rằng hàn the gần như "vô hình" trong thực phẩm. Chất này không làm đổi màu, không tạo mùi lạ, khiến người tiêu dùng rất khó phát hiện bằng mắt thường. Dấu hiệu nhận biết chủ yếu đến từ cảm giác khi ăn. Những món ăn có độ giòn, dai, mịn bất thường - vượt xa đặc tính tự nhiên - có thể đã bị trộn hàn the.

Để tự bảo vệ mình, người dân có thể áp dụng phương pháp kiểm tra định tính bằng giấy nghệ. Giấy được ngâm nước nghệ tươi, phơi khô rồi ấn trực tiếp lên bề mặt thực phẩm. Sau khoảng một phút, nếu giấy chuyển từ màu vàng sang cam đỏ, khả năng cao thực phẩm có chứa hàn the.

Tuy nhiên, theo PGS Thịnh, cách phòng ngừa hiệu quả nhất vẫn là lựa chọn thực phẩm tại các cơ sở uy tín, có nhãn mác và nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.