Chương trình phát sóng của Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) mới đây đã hé lộ một cuộc mô phỏng tác chiến không đối không do Không quân Trung Quốc tổ chức, trong đó các tiêm kích J-16 được đặt vào kịch bản đối đầu với Rafale của Pháp.

Theo CCTV, cuộc diễn tập bao gồm nhiều kịch bản không chiến khác nhau, kết hợp giữa mô phỏng trên máy tính và phân tích chiến thuật nhằm nghiên cứu các phương thức tác chiến mới. Đây là một trong chuỗi các hoạt động huấn luyện được tổ chức tại Hứa Xương, tỉnh Hà Nam, với sự tham gia của khoảng 20 đơn vị thuộc nhiều quân, binh chủng và học viện quân sự Trung Quốc.

Vì sao Trung Quốc lựa chọn Rafale trở thành "quân xanh"?

Đáng chú ý, trong hình ảnh được công bố, phía sau hai sĩ quan Không quân Trung Quốc là bảng mô phỏng kịch bản 8 tiêm kích J-16 đối đầu lực lượng Rafale, trong đó một sĩ quan chỉ ra các mối đe dọa bổ sung chưa được công bố chi tiết. Điều này làm dấy lên nhận định rằng Rafale trong kịch bản có thể hoạt động như một phần của mạng tác chiến liên kết, phối hợp với các khí tài khác.

Việc lựa chọn J-16 và Rafale được giới phân tích cho là nhằm đơn giản hóa bài toán mô phỏng, phục vụ mục tiêu đào tạo phương pháp tác chiến và tổ chức trò chơi chiến tranh cho nhiều đơn vị khác nhau.

J-16 hiện là một trong những tiêm kích thế hệ 4 mạnh nhất của Trung Quốc, cùng với biến thể hải quân J-15B. Tuy nhiên, so với các tiêm kích thế hệ 5 như J-20 và J-35, J-16 ít phức tạp hơn đáng kể, giúp việc mô phỏng và huấn luyện trở nên khả thi hơn trên diện rộng.

Trong khi đó, Rafale - dù được đánh giá là tiêm kích châu Âu mạnh nhất hiện nay - lại được xem là một trong những đối thủ ít thách thức nhất mà PLAAF có thể gặp trong thực tế. Hiện tại, Mỹ, Nhật Bản, Australia cùng nhiều quốc gia NATO đang triển khai F-35A thế hệ 5 tại Đông Á, loại tiêm kích có mức độ công nghệ và độ phức tạp vượt xa Rafale.

Ngoài ra, Không quân Mỹ dự kiến triển khai thường trực F-15EX tại Okinawa, khu vực sát eo biển Đài Loan. Dòng tiêm kích này được đánh giá vượt trội Rafale ở hầu hết các chỉ số hiệu năng quan trọng.

Ưu thế nghiêng hẳn về J-16 trong kịch bản đối đầu

Khả năng J-16 thực sự phải đối đầu Rafale trong thực chiến được cho là rất hạn chế, bởi Rafale đã nhiều lần thất bại trong các cuộc cạnh tranh xuất khẩu trước F-35, F-15 hay các tiêm kích Nga như Su-30MKA và Su-30SM.

Trên thực tế, hiệu suất chiến đấu của Rafale từng bị đặt dấu hỏi trong các trận không chiến cường độ cao tháng 5/2025, khi từ 1 đến 4 chiếc Rafale của Không quân Ấn Độ bị J-10C của Pakistan bắn hạ, trong khi không ghi nhận chiến công nào. Đáng chú ý, J-10C là dòng tiêm kích nhẹ hơn, giá rẻ hơn J-16, với công suất động cơ và radar chỉ bằng khoảng một nửa.

So sánh trực tiếp cho thấy J-16 sở hữu radar có kích thước lớn gấp hơn ba lần Rafale, được phát triển bởi ngành công nghiệp điện tử quy mô lớn và tiên tiến hơn. Các thông số bay như trần bay, khả năng cơ động ở mọi dải tốc độ, cùng tải trọng vũ khí của J-16 đều vượt trội rõ rệt.

Ngược lại, Rafale bị hạn chế bởi động cơ M88, vốn được xem là loại động cơ yếu nhất trong số các động cơ tiêm kích hiện đang sản xuất. Điều này khiến khả năng cạnh tranh của Rafale trước các tiêm kích hàng đầu của Mỹ và Trung Quốc như F-15EX hay J-16 bị đánh giá là rất hạn chế.

Dù Rafale vẫn sẽ là xương sống của Không quân Pháp tới thập niên 2050, vai trò của dòng tiêm kích này đối với an ninh trực tiếp của Trung Quốc là không lớn. Thay vào đó, cuộc mô phỏng được cho là mang ý nghĩa trình diễn tư duy tác chiến và gửi thông điệp gián tiếp tới NATO và các đối thủ tiềm tàng.

Trong khi châu Âu vẫn loay hoay với các thiết kế thế hệ 4+, Trung Quốc được cho là đang đi trước nhiều năm trong cuộc đua phát triển tiêm kích thế hệ 6, dự kiến triển khai từ đầu những năm 2030. Điều này phản ánh xu thế rõ rệt: Mỹ và Trung Quốc đang dần tạo ra khoảng cách vượt trội trong lĩnh vực hàng không tiêm kích, trong khi Nga và châu Âu ngày càng tụt lại phía sau.