Trong bài viết "Ten Elections to Watch in 2026" (tạm dịch "10 cuộc bầu cử đáng chú ý năm 2026"), Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR) của Mỹ đã xếp cuộc bầu cử tại Việt Nam vào nhóm các sự kiện chính trị đáng chú ý trên thế giới trong năm nay. Theo phân tích của tổ chức này, cuộc bầu cử được xem là thước đo mức độ đồng thuận chính trị sau Đại hội Đảng lần thứ XIV, đồng thời phản ánh cách Việt Nam định hình các ưu tiên phát triển trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng.

Một số nghiên cứu khu vực cũng đặt cuộc bầu cử trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách kinh tế và hành chính. Diễn đàn Đông Á thuộc Đại học Quốc gia Australia cho rằng cuộc bầu cử dự kiến diễn ra vào giữa tháng 3 có thể trở thành một "ngã rẽ chiến lược", khi Việt Nam đồng thời tìm cách duy trì tốc độ tăng trưởng và điều chỉnh chính sách đối ngoại để thích ứng với môi trường quốc tế biến động.

Tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP) nhận định quá trình cải cách thể chế và tăng cường phòng, chống tham nhũng tại Việt Nam đang đặt kỳ vọng lớn vào vai trò của Quốc hội nhiệm kỳ mới, đặc biệt trong việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và nâng cao hiệu quả giám sát bộ máy nhà nước.

Trong podcast đăng tải ngày 10/3 của Stratfor, ông Nate Fischler – chuyên gia khu vực châu Á – Thái Bình Dương thuộc Công ty tư vấn RANE – cho rằng kết quả bầu cử có thể giúp làm rõ hơn các định hướng chính sách của Việt Nam trong giai đoạn tới, qua đó tác động đến môi trường chính trị – kinh tế của quốc gia.

Ở góc độ học thuật, Giáo sư Edmund Malesky (Đại học Duke, Mỹ) nhận định cuộc bầu cử sẽ góp phần củng cố nền tảng thể chế cho giai đoạn phát triển tiếp theo, đồng thời dự báo Quốc hội khóa mới có thể xuất hiện thêm nhiều đại biểu trẻ có năng lực chính sách, từ đó tăng cường vai trò xây dựng pháp luật và giám sát cải cách hành chính.

Đánh giá về hoạt động lập pháp và yêu cầu nhiệm kỳ mới

Trả lời phỏng vấn báo chí tại Australia, Giáo sư Carl Thayer thuộc Học viện Quốc phòng Australia đánh giá cao hoạt động của Quốc hội Việt Nam nhiệm kỳ 2021-2026, cho rằng cơ quan lập pháp đã tổ chức nhiều kỳ họp, thông qua số lượng lớn luật và nghị quyết, đồng thời tăng cường chất vấn các thành viên Chính phủ về các vấn đề như môi trường, đất đai và an toàn thực phẩm.

Theo ông Thayer, việc tổ chức bầu cử sớm hơn so với thông lệ là bước đi cần thiết nhằm nhanh chóng kiện toàn bộ máy lãnh đạo sau Đại hội Đảng lần thứ XIV, tạo điều kiện để triển khai các mục tiêu phát triển đã được xác định. Ông cũng cho rằng Quốc hội và HĐND nhiệm kỳ mới sẽ phải đối mặt với "khối lượng công việc khổng lồ", bao gồm rà soát và sửa đổi hệ thống luật pháp để đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu biến động.

Góc nhìn nghị viện quốc tế: Thể hiện năng lực quản trị

Phó Chủ tịch Quốc hội Sri Lanka Rizvie Salih nhận định công tác chuẩn bị bầu cử tại Việt Nam đang được triển khai bài bản, thể hiện tinh thần trách nhiệm cao. Theo ông, quy trình bầu cử rút gọn từ 70 ngày xuống còn 42 ngày có thể giúp nâng cao tính linh hoạt trong điều hành mà không làm suy giảm niềm tin của công chúng, nhất là trong bối cảnh các nền tảng số ngày càng hỗ trợ tương tác giữa cử tri và ứng viên.

Theo quan sát của lãnh đạo Quốc hội Sri Lanka, cuộc bầu cử sắp tới sẽ quyết định thành phần của Quốc hội - cơ quan giữ vị trí trung tâm trong hệ thống lập pháp của Việt Nam. Cơ quan lập pháp là một trong những trụ cột thể chế của bộ máy quản trị quốc gia, đảm nhiệm các chức năng quan trọng như xây dựng luật pháp, thảo luận chính sách và giám sát các chiến lược phát triển quốc gia.

Ông Salih cho rằng, những thành tựu phát triển kinh tế, giảm nghèo và hội nhập quốc tế của Việt Nam trong nhiều thập kỷ qua đã góp phần nâng cao vị thế của đất nước và tiến trình bầu cử sắp tới sẽ là bước đi tiếp theo nhằm củng cố các thành quả đó.

Nhiều chuyên gia quốc tế cũng cho rằng trong bối cảnh chuyển đổi số, biến đổi khí hậu và cạnh tranh kinh tế toàn cầu gia tăng, Quốc hội khóa mới của Việt Nam sẽ cần đóng vai trò định hướng chiến lược phát triển dài hạn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.