Trong hoạt động quản lý đầu tư công tại địa phương, việc lựa chọn nhà thầu qua hình thức chỉ định thầu thường được kỳ vọng sẽ giúp đẩy nhanh tiến độ công trình, đặc biệt là các dự án cải tạo hạ tầng giáo dục. Tuy nhiên, đi kèm với sự thuận tiện về thủ tục là yêu cầu khắt khe về tính minh bạch và hiệu quả kinh tế — những giá trị cốt lõi được Luật Đấu thầu 2023 bảo vệ. Ghi nhận tại phường Bắc Cam Ranh (tỉnh Khánh Hòa), một doanh nghiệp liên tiếp được lựa chọn thực hiện các gói thầu sửa chữa trường học với giá trúng thầu sát nút giá dự toán.

Những quyết định "sát nút" giá gói thầu

Theo tài liệu phóng viên có được, ngày 28/4/2026, ông Nguyễn Hoạt, Chủ tịch UBND phường Bắc Cam Ranh đã ký liên tiếp hai quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho hai dự án quan trọng trên địa bàn. Điều đáng chú ý là cả hai gói thầu này đều được thực hiện theo hình thức chỉ định thầu và đơn vị được tin tưởng giao phó là Công ty TNHH Xây dựng và Sản xuất Minh Hưng (có trụ sở tại số 63 Ngô Đức Kế, phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa).

Cụ thể, tại Quyết định số 1434/QĐ-UBND, Công ty TNHH Xây dựng và Sản xuất Minh Hưng được phê duyệt trúng gói thầu "Thi công xây dựng" thuộc dự án Sửa chữa, cải tạo các dãy phòng học, phòng bộ môn và hạng mục phụ trợ Trường THCS Nguyễn Thị Minh Khai. Giá trúng thầu được xác định chính xác là 1.917.000.000 đồng.

Khi đối chiếu với Quyết định phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu số 1373/QĐ-UBND ban hành trước đó vào ngày 23/4/2026, giá gói thầu này được duyệt là 1.917.930.000 đồng. Như vậy, thông qua quy trình thương thảo hợp đồng, gói thầu xây lắp trị giá gần 2 tỷ đồng này chỉ mang lại số tiền tiết kiệm cho ngân sách nhà nước là 930.000 đồng.

Chưa dừng lại ở đó, cũng trong ngày 28/4/2026, tại Quyết định số 1431/QĐ-UBND, UBND phường Bắc Cam Ranh tiếp tục chỉ định thầu cho Công ty TNHH Xây dựng và Sản xuất Minh Hưng thực hiện gói thầu "Thi công xây dựng" thuộc dự án Sửa chữa các phòng học bị hư hỏng Trường tiểu học Cam Nghĩa 2. Lần này, giá trúng thầu là 1.301.000.000 đồng. So với giá gói thầu được duyệt tại Quyết định số 1369/QĐ-UBND là 1.301.120.000 đồng, số tiền tiết kiệm được cho ngân sách chỉ vỏn vẹn là 120.000 đồng.

Tổng hợp lại, chỉ trong một ngày, một doanh nghiệp đã được phê duyệt thực hiện hai gói thầu với tổng trị giá 3.218.000.000 đồng, nhưng tổng số tiền tiết kiệm sau thương thảo cho ngân sách nhà nước lại chưa đầy 1,1 triệu đồng. Tỷ lệ tiết kiệm trung bình của cả hai gói thầu này chỉ đạt mức xấp xỉ 0,03%.

Năng lực nhà thầu

Việc UBND phường Bắc Cam Ranh tin tưởng lựa chọn Công ty TNHH Xây dựng và Sản xuất Minh Hưng có thể xuất phát từ bề dày kinh nghiệm của đơn vị này. Theo dữ liệu phân tích từ hệ thống đấu thầu quốc gia, Công ty TNHH Xây dựng và Sản xuất Minh Hưng (MST: 4201585451) là một "gương mặt quen thuộc" trong lĩnh vực xây lắp tại tỉnh Khánh Hòa.

Tính đến thời điểm hiện tại, doanh nghiệp này đã tham gia tổng cộng 56 gói thầu, trong đó trúng 31 gói và trượt 25 gói. Tổng giá trị các gói thầu mà Công ty TNHH Xây dựng và Sản xuất Minh Hưng đã trúng (bao gồm cả tư cách độc lập và liên danh) lên tới 139.292.690.644 đồng. Đáng lưu ý, trong bảng thành tích này, có tới 9.668.905.000 đồng là giá trị đến từ các gói thầu được thực hiện qua hình thức chỉ định thầu.

Yêu cầu về tính hiệu quả kinh tế theo pháp luật mới

Phân tích dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định, Luật Đấu thầu 2023 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã siết chặt quy trình chỉ định thầu để tránh trục lợi ngân sách. Đặc biệt, theo quy định tại Nghị định 214/2025/NĐ-CP, việc thương thảo hợp đồng trong chỉ định thầu không phải là thủ tục hình thức mà phải hướng tới mục tiêu tiết kiệm thực chất.

Luật sư Hương nhấn mạnh: "Theo điểm e khoản 2 Điều 78 và Điều 80 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, đối với các gói thầu xây lắp thuộc trường hợp chỉ định thầu, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo để đảm bảo hiệu quả. Thậm chí, một số trường hợp cụ thể còn yêu cầu mức tiết kiệm tối thiểu lên đến 5% giá gói thầu. Việc các gói thầu tại Bắc Cam Ranh có tỷ lệ tiết kiệm dưới 0,1% là một chỉ dấu cần các cơ quan thanh tra, kiểm toán vào cuộc làm rõ quy trình thương thảo giá".

​