Một bộ dụng cụ phẫu thuật khoảng 600 tuổi được các chuyên gia tìm thấy trong ngôi mộ ở Trung Quốc đã hé lộ bằng chứng hóa học đầu tiên trên thế giới về thuốc gây tê tại chỗ. Được sử dụng để làm mất cảm giác đau tại một vùng da khi thực hiện thủ thuật phẫu thuật, thuốc gây tê này được điều chế từ cây phụ tử mang độc tính cực cao. Tuy nhiên, độc tính này có thể đã được hóa giải trước bằng nước tiểu và một số chất khác.

"Sáu thế kỷ trước, một thầy thuốc phẫu thuật thời nhà Minh đã thực hiện một ca mổ bằng một chiếc kéo và nhíp bằng sắt. Ngày nay, chúng ta đã tìm thấy dấu vết của thuốc gây tê còn sót lại trên những dụng cụ đó bằng cách sử dụng chùm tia laser", đồng tác giả nghiên cứu Congcang Zhao và là nhà khảo cổ học tại Đại học Tây Bắc (Trung Quốc) cho biết.

Trong một nghiên cứu được công bố ngày 26/5 trên tạp chí Antiquity, nhà khảo cổ học Zhao và các cộng sự cho biết đã phân tích hai dụng cụ phẫu thuật được phát hiện cách đây nhiều thập kỷ trong ngôi mộ thời nhà Minh (1368 - 1644) của Xia Quan tại thành phố Giang Âm, cách Thượng Hải khoảng 150 km về phía Tây Bắc.

Thông qua kiểm tra bằng các công nghệ hiện đại, nhóm nghiên cứu đã xác định chiếc kéo và nhíp được tìm thấy trong mộ cổ trên đều được làm từ sắt. Sau đó, dưới kính hiển vi, họ đã lấy 3 hạt cặn nhỏ màu gỉ sét trên các dụng cụ với hy vọng xác định được dấu vết của các hợp chất hữu cơ.

Để xác định thành phần của chất cặn, nhóm nghiên cứu đã sử dụng quang phổ micro-Raman. Phân tích quang phổ Raman trên mẫu vật tìm thấy ở 2 dụng cụ phẫu thuật cho thấy sự hiện diện của nhóm chức cyano, được tìm thấy trong hydro xyanua, cũng như các thành phần hữu cơ của dầu và mỡ. Nhìn chung, kết quả kiểm tra cho thấy "các chất cặn có đặc tính chữa bệnh và có khả năng gây tê".

Aconitin được tìm thấy trong các loài thực vật thuộc chi Aconitum, có nguồn gốc từ Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á. Còn được gọi là cây ô đầu, cây phụ tử là loài thực vật có hoa cực kỳ độc hại nhưng chúng cũng đã được sử dụng trong y học cổ truyền châu Á trong hàng trăm năm, chủ yếu vì đặc tính giảm đau của chúng. Các nhà nghiên cứu cho hay, thầy thuốc thời nhà Minh đã biết cách làm giảm độc tính của loài cây này bằng cách sử dụng các chất có tính axit như đậu xanh, giấm hoặc nước tiểu của trẻ em để giải độc và biến nó thành dạng bột hoặc chất lỏng để gây tê

Các nhà nghiên cứu lưu ý rằng, những dụng cụ phẫu thuật bằng sắt khoảng 600 năm tuổi có thể đã được sử dụng trong các ca phẫu thuật nhỏ. Dư lượng thuốc gây tê còn sót lại trên 2 dụng cụ phù hợp với việc chúng đã được sử dụng trong phẫu thuật. Họ suy đoán có khả năng thuốc gây tê trong trường hợp này là ở dạng lỏng. Thuốc gây tê có thể đã dính vào các dụng cụ phẫu thuật làm bằng sắt, không được làm sạch và cuối cùng làm ăn mòn kim loại.

Phát hiện này đánh dấu lần đầu tiên các nhà nghiên cứu tìm thấy bằng chứng hóa học trực tiếp về thuốc gây tê trên các dụng cụ phẫu thuật cổ xưa.