Bị tiêu cơ vân sau khi "thụt dầu" 300 lần

Các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP HCM) vừa tiếp nhận cấp cứu cho một nam sinh 15 tuổi (ngụ xã Tân Vĩnh Lộc, TP HCM) bị hội chứng hủy cơ vân do vận động gắng sức.

Theo bệnh sử, trước đó em thực hiện liên tục 300 lần thụt dầu (động tác dùng hai tay bắt chéo qua ngực nắm vào hai dái tai bên đối diện, đứng lên ngồi xuống...). Sau khi tập, trẻ đau nhiều hai chân nhưng không đi khám. Ngày hôm sau, khi tiếp tục chơi đá bóng, cơn đau tăng nặng, không thể đi lại. Gia đình đưa trẻ đến bệnh viện địa phương sơ cứu rồi chuyển lên Bệnh viện Nhi đồng Thành phố.

Khi nhập viện, trẻ lừ đừ, thở nhanh, mạch 120 lần/phút, huyết áp 100/70 mmHg. Hai chân co duỗi kém, đau nhiều vùng cơ đùi và cẳng chân; nước tiểu màu nâu đỏ sẫm. Các bác sĩ nghĩ đến tình trạng ly giải cơ vân do gắng sức.

Xét nghiệm cho thấy nhiều bất thường: men gan tăng trên 2.000 U/L, toan chuyển hóa, tăng lactate, tăng kali và phosphate máu. Đáng chú ý, men cơ CPK tăng vọt lên 215.240 U/L (bình thường 30–200 U/L); myoglobin máu 10.221 ng/ml (bình thường 36,4–110 ng/ml) và myoglobin niệu trên 12.000 ng/ml (bình thường <2,03 ng/ml).

Theo BS Tiến, myoglobin là protein trong cơ vân, có vai trò dự trữ và cung cấp oxy cho cơ. Khi cơ bị tổn thương nặng, myoglobin được phóng thích ồ ạt vào máu, lọc qua thận và thải ra nước tiểu, khiến nước tiểu sẫm màu và có thể gây suy thận cấp nếu không xử trí kịp thời.

Bệnh nhi được điều trị tích cực bằng truyền dịch tăng cường, điều chỉnh điện giải và đường huyết, truyền bicarbonate để kiềm hóa nước tiểu, đồng thời dùng N-Acetylcysteine hỗ trợ gan. Sau 7 ngày, tình trạng cải thiện rõ rệt, các chỉ số men gan và men cơ giảm dần, trẻ tỉnh táo và được xuất viện theo dõi ngoại trú.

Từ trường hợp này, BS Tiến khuyến cáo phụ huynh cần hướng dẫn trẻ tập luyện phù hợp với thể trạng, tránh vận động cường độ cao hoặc kéo dài quá 30–45 phút khi chưa có sự thích nghi, nhằm phòng ngừa nguy cơ ly giải cơ vân và các biến chứng nguy hiểm đến gan, thận.

Tiêu cơ vân cần phân biệt với một số bệnh

Nhồi máu cơ tim cấp, bệnh nhân nhồi máu cơ tim cũng tăng CK, myoglobin máu tăng, nhưng có thể phân biệt nhờ việc hỏi tiền sử bệnh, tính chất đau ngực, xét nghiệm men troponin T tăng, điện tim có biến đổi.

Đái máu hoặc hemoglobin niệu do tan máu: bệnh nhân đái máu có thể có sốt, tiểu buốt, tiểu dắt, xét nghiệm có hồng cầu trong nước tiểu. Bệnh nhân sốt, vàng da, vàng mắt, xét nghiệm có thể thấy triệu chứng của tan máu như có mảnh vỡ hồng cầu trong máu.

Bệnh lý viêm da cơ: khác với tiêu cơ vân, viêm da cơ là bệnh lý mạn tính, trên lâm sàng, bệnh nhân có thể có đau cơ, yếu cơ, thường yếu cơ gốc chi, diễn biến từ vài tuần đến vài tháng.