Vừa qua, Chính phủ ban hành Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ. Trong đó, một điểm đáng chú ý là từ ngày 15/8/2026, người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi điều khiển xe mô tô và các loại xe tương tự xe mô tô sẽ bị phạt tiền từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng.
Thông tin này nhanh chóng khiến không ít phụ huynh lo ngại về việc con em mình có bị “cấm” hoàn toàn việc tự đi xe hai bánh đến trường – vốn là phương tiện di chuyển của rất nhiều học sinh THPT hiện nay.
Để hiểu đúng quy định và tránh tâm lý lo lắng không đáng có, theo các chuyên gia giao thông, người dân cần phân biệt rõ “mô tô” và “xe gắn máy” . Căn cứ là cách phân loại phương tiện được quy định rõ tại khoản 1 Điều 34 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024.
Theo đó, “xe gắn máy” được định nghĩa là xe hai hoặc ba bánh có vận tốc thiết kế không quá 50 km/h. Nếu động cơ là nhiệt thì dung tích không quá 50 cm3; nếu là động cơ điện thì công suất không quá 4 kW.
Trong khi đó, “xe mô tô” là loại xe có hai hoặc ba bánh chạy bằng động cơ, được thiết kế để hoạt động trên đường bộ, nhưng trừ xe gắn máy. Điều này đồng nghĩa, mô tô là phương tiện có động cơ dung tích xi-lanh từ 50 cm3 trở lên hoặc công suất động cơ điện từ 4 kW trở lên.
Theo Điều 59 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, người đủ 16 tuổi trở lên được điều khiển xe gắn máy. Do đó, điều khoản xử phạt tại Nghị định mới không áp dụng đối với người từ 16 đến dưới 18 tuổi điều khiển xe gắn máy đúng quy chuẩn, mà chỉ nhắm tới hành vi học sinh lái xe mô tô.
Trên thực tế, hiện nay, thị trường xe máy học sinh hầu hết là các sản phẩm được thiết kế với vận tốc, dung tích hoặc công suất động cơ phù hợp quy định cho người từ 16 tuổi điều khiển. Các thương hiệu lớn đều có dòng sản phẩm dành riêng cho xe học sinh.
Điển hình như dòng xe Flazz Max của VinFast vừa ra mắt gần đây. Theo thông số từ nhà sản xuất, mẫu xe này có tốc độ tối đa là 49 km/h và công suất tối đa là 1.500 W, tương đương 1,5 kW.
Đối chiếu với các quy định pháp luật hiện hành, cả vận tốc thiết kế và công suất động cơ của Flazz Max đều nằm trong giới hạn định nghĩa của xe gắn máy. Vì vậy, người từ đủ 16 tuổi trở lên hoàn toàn có thể yên tâm sử dụng dòng xe này để tham gia giao thông mà không thuộc diện bị xử phạt về lỗi điều khiển xe mô tô không đúng độ tuổi theo Nghị định 238/2026/NĐ-CP.
Theo các chuyên gia, việc nắm vững các định nghĩa pháp lý không chỉ giúp phụ huynh giải tỏa băn khoăn mà còn là cơ sở quan trọng để lựa chọn loại xe an toàn, phù hợp, đảm bảo các em học sinh vừa có thể tự túc di chuyển, vừa tuân thủ nghiêm túc các quy định về trật tự, an toàn giao thông đường bộ.
