Loài cá chình này phân bố rộng ở vùng Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, từ Đông Phi tới Đông Nam Á và các đảo nhiệt đới Thái Bình Dương. Chúng thường sống thành từng đàn lớn ở vùng cát gần rạn san hô, nơi dòng hải lưu mang theo vô số sinh vật phù du làm thức ăn.
Cơ thể của Heteroconger hassi dài và mảnh như sợi dây, màu trắng kem với nhiều đốm đen tròn đều khắp thân. Chính những hoa văn này khiến chúng trông giống nhân vật hoạt hình hơn là cá thật. Khi quan sát cả đàn từ xa, người ta dễ liên tưởng tới một bãi cỏ đang lay động trong gió, và đó cũng là lý do chúng được gọi là “garden eel” — cá chình vườn.
Điều thú vị nhất ở loài này là lối sống cực kỳ nhút nhát. Mỗi con tự đào một chiếc hang sâu trong cát bằng cách dùng thân quẫy liên tục để nén nền đáy. Chúng hiếm khi rời khỏi hang hoàn toàn. Phần đuôi thường neo chặt bên dưới, còn nửa thân trên vươn lên đón dòng nước để bắt sinh vật phù du trôi qua. Chỉ cần cảm nhận rung động hoặc vật thể chuyển động lạ, cả đàn sẽ lập tức rút phắt xuống cát gần như đồng thời, biến mất chỉ trong tích tắc.
Với thợ lặn và nhiếp ảnh gia biển, tiếp cận cá chình cỏ là một “trò chơi kiên nhẫn”. Nếu bơi quá nhanh hoặc tạo tiếng động mạnh, cả đàn sẽ đồng loạt chui mất. Muốn chụp được chúng ở khoảng cách gần, người ta thường phải nằm im rất lâu dưới đáy biển cho tới khi đàn cá cảm thấy an toàn và từ từ ngoi lên trở lại.
Dù trông mong manh, Heteroconger hassi đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái san hô. Chúng giúp luân chuyển lớp cát đáy và là mắt xích trong chuỗi thức ăn đại dương. Tuy nhiên, cũng như nhiều sinh vật rạn san hô khác, loài này chịu ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu, ô nhiễm biển và sự suy giảm của các hệ sinh thái san hô nhiệt đới.
Có lẽ sức hút lớn nhất của cá chình cỏ đốm nằm ở cảm giác “phi thực tế” mà chúng tạo ra. Một đàn sinh vật nhỏ bé đồng loạt lắc lư theo dòng biển khiến đáy đại dương trông giống khu vườn ngoài hành tinh hơn là một môi trường tự nhiên trên Trái Đất.
