Người Ai Cập cổ biến mất hay vẫn sống giữa chúng ta? DNA hé lộ câu trả lời

Các Pharaoh đã biến mất từ hàng nghìn năm, nhưng dòng máu của những cư dân xây dựng nền văn minh Nile có thực sự biến mất?

Khi nhìn một người Ai Cập hiện đại, rất khó để biết họ có quan hệ với những người từng xây kim tự tháp hay không. Nhưng DNA cổ đại đang giúp các nhà khoa học lần đầu tiên trả lời câu hỏi ấy bằng dữ liệu thay vì những phỏng đoán dựa trên ngoại hình.

Ảnh: egypttoursportal.com

Câu trả lời ngắn gọn là: người Ai Cập hiện đại có tổ tiên từ cư dân Ai Cập cổ đại, nhưng họ không phải là một “dòng máu thuần khiết” được giữ nguyên suốt hàng nghìn năm. Ai Cập nằm ở vị trí đặc biệt, ngay điểm giao giữa châu Phi, Địa Trung Hải và Tây Á. Trong hàng thiên niên kỷ, vùng đất này liên tục có sự di chuyển của con người từ Nubia, Levant, Bắc Phi, Hy Lạp, La Mã và nhiều khu vực khác.

Một nghiên cứu DNA nổi tiếng công bố năm 2017 đã phân tích 90 bộ gene ty thể và dữ liệu toàn hệ gene từ 3 xác ướp ở Abusir el-Meleq, miền Trung Ai Cập, có niên đại từ khoảng 1388 trước Công nguyên đến thời La Mã. Kết quả cho thấy các cư dân cổ đại tại địa điểm này có sự liên tục di truyền đáng kể qua khoảng 1.300 năm. Đồng thời, họ có quan hệ di truyền gần với các quần thể Cận Đông và Levant hơn so với người Ai Cập ngày nay.

Ảnh: Pinterest

Điều đó không có nghĩa người Ai Cập hiện đại “không phải” hậu duệ của người Ai Cập cổ. Ngược lại, nghiên cứu cho thấy sự liên tục di truyền không thể bị loại trừ, nhưng quần thể hiện đại đã tiếp nhận thêm nhiều dòng gene trong khoảng hai thiên niên kỷ gần đây. Đặc biệt, thành phần tổ tiên có nguồn gốc từ vùng phía nam Sahara tăng lên so với các mẫu cổ đại được nghiên cứu.

Một nghiên cứu công bố trên Nature năm 2025 còn bổ sung một mảnh ghép quan trọng. Bộ gene của một người đàn ông sống khoảng 4.500–4.800 năm trước, vào thời kỳ Cổ Vương quốc, cho thấy phần lớn tổ tiên của ông liên quan đến các quần thể Bắc Phi thời Đồ đá mới, trong khi khoảng 20% có liên hệ với vùng Lưỡi liềm Màu mỡ phía đông. Khi đối chiếu với người Ai Cập ngày nay, nghiên cứu tiếp tục tìm thấy nhiều thành phần tổ tiên có nguồn gốc từ các quần thể cổ ở Bắc Phi và Tây Á, bên cạnh những đóng góp từ châu Phi hạ Sahara.

Ảnh: landlopers.com

Vậy hậu duệ người Ai Cập cổ đang ở đâu?

Phần lớn câu trả lời nằm ngay tại Ai Cập ngày nay. Người Ai Cập hiện đại là kết quả của hàng nghìn năm liên tục sinh sống, kết hôn, di cư và hòa trộn trên lưu vực sông Nile. Người Copt, một cộng đồng Kitô giáo bản địa của Ai Cập, cũng có quan hệ di truyền rất gần với các quần thể Ai Cập hiện đại khác, cho thấy lịch sử dân số chung sâu sắc.

Vì thế, không có một nhóm người hiện đại nào có thể được gọi đơn giản là “những người Ai Cập cổ còn sót lại”. Người Ai Cập cổ không biến mất; họ đã trở thành một phần của chính dân số Ai Cập hiện đại, cùng với vô số dòng tổ tiên đến từ những vùng đất khác qua hàng nghìn năm lịch sử.

Điều thú vị nhất có lẽ là các Pharaoh không để lại cho hậu thế một “dòng máu nguyên bản”, mà để lại một dòng người vẫn tiếp tục sống bên bờ sông Nile cho đến ngày nay.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi

Thức uống bí ẩn đưa con người lên “cõi tiên” của Amazon khiến khoa học chú ý

Có một thức uống của cư dân rừng rậm Amazon từng được xem như cầu nối với thế giới linh hồn, nay lại trở thành đối tượng nghiên cứu khoa học hiện đại.

Ayahuasca là một loại thức uống thực vật có nguồn gốc từ vùng Amazon, gắn với các nghi lễ chữa bệnh và tín ngưỡng của nhiều cộng đồng bản địa. Tên gọi này bắt nguồn từ tiếng Quechua, thường được hiểu là “dây leo của linh hồn” hoặc “dây của người chết”. Lịch sử chính xác của ayahuasca vẫn còn tranh luận, bởi những bằng chứng văn bản tương đối muộn, trong khi một số nghiên cứu cho rằng việc sử dụng các thực vật chứa những hợp chất tương tự có thể đã xuất hiện từ rất lâu trong quá khứ.

Ẩn số không lời giải về nhà thám hiểm bước vào Amazon rồi biến mất mãi mãi

Năm 1925, một nhà thám hiểm người Anh bước vào rừng Amazon để tìm thành phố bí ẩn Z, rồi cùng con trai biến mất mãi mãi.

Percy Harrison Fawcett từng là sĩ quan pháo binh, nhà khảo sát và nhà thám hiểm có nhiều năm nghiên cứu Nam Mỹ. Từ năm 1906, ông liên tục thực hiện các chuyến thám hiểm Amazon, lập bản đồ những vùng khi ấy còn rất ít được người châu Âu biết đến. Qua những chuyến đi đó, Fawcett ngày càng tin rằng sâu trong rừng Mato Grosso của Brazil tồn tại tàn tích của một nền văn minh cổ đại mà ông gọi là Z.

Bí ẩn thế giới cổ đại dưới lòng đất đồng bằng sông Cửu Long

Những cánh đồng phẳng lặng của miền Tây Nam Bộ thực ra đang nằm trên dấu tích của một vùng đất từng nhiều lần biến đổi giữa sông ngòi, biển cả và cửa sông.

Nhìn từ trên cao, đồng bằng sông Cửu Long dường như là một vùng đất trẻ, được bồi đắp bởi phù sa của hệ thống sông Mekong. Nhưng nếu có thể bóc từng lớp đất bên dưới những cánh đồng lúa, vườn cây và đô thị ngày nay, chúng ta sẽ bắt gặp một lịch sử địa chất phức tạp kéo dài hàng trăm nghìn năm. Ở đó từng tồn tại những dòng sông cổ, đồng bằng phù sa, cửa sông, đầm lầy và biển nông; thậm chí, vào thời kỳ băng hà cuối cùng, phần lớn khu vực ngày nay là đồng bằng và vùng biển ven bờ phía Nam Việt Nam từng thuộc về một thế giới đất liền rộng lớn hơn nhiều.

Thung lũng bị xâm thực- thế giới cổ đại nằm dưới đồng bằng

Đọc nhiều nhất

Tin mới