Loại quả gai góc được ví như 'kho báu màu đỏ', Việt Nam trồng nhiều

Ít ai ngờ loại quả gai góc quen thuộc trong ẩm thực Việt lại chứa một trong những nguồn carotenoid đặc biệt nhất.

Gấc (Momordica cochinchinensis) là một loài dây leo thuộc họ Bầu bí, có nguồn gốc ở Nam và Đông Nam Á. Quả gấc khi còn non có màu xanh, đến lúc chín chuyển vàng cam rồi đỏ rực, bên ngoài phủ đầy những gai mềm. Hình dáng khá “dữ dằn” ấy khiến gấc trông giống một loại quả nhiệt đới kỳ lạ hơn là nguyên liệu quen thuộc để làm món xôi đỏ ngày Tết.

Ảnh: mtechgardens

Điều đặc biệt nhất lại nằm bên trong quả. Bao quanh những hạt gấc màu đen là lớp màng thịt màu đỏ cam, còn gọi là áo hạt. Đây chính là phần chứa hàm lượng carotenoid - nhóm sắc tố hữu cơ tự nhiên có vai trò quan trọng với sức khỏe - rất cao, đặc biệt là lycopene và beta-carotene. Một nghiên cứu phân tích thành phần hóa học của gấc cho thấy lớp áo hạt có thể chứa lượng lycopene và beta-carotene đáng kể, trong khi phần thịt quả thông thường lại có thành phần carotenoid khác biệt.

Ảnh: gardeningknowhow

Chính màu đỏ đậm của lớp áo hạt đã khiến gấc trở thành một loại phẩm màu tự nhiên được sử dụng từ lâu trong ẩm thực Việt Nam. Khi trộn với gạo nếp, lớp dầu và sắc tố từ áo hạt tạo nên màu đỏ cam đặc trưng của xôi gấc – món ăn thường xuất hiện trong những dịp lễ, Tết, cưới hỏi và các sự kiện quan trọng.

Điều khiến các nhà khoa học chú ý là nồng độ carotenoid trong gấc có thể rất cao. Một nghiên cứu công bố trên Journal of Agricultural and Food Chemistry ghi nhận hàm lượng lycopene tổng số trong áo hạt lên tới khoảng 2.227 microgam mỗi gam nguyên liệu tươi, còn beta-carotene khoảng 718 microgam/g trong mẫu được phân tích. Tuy nhiên, hàm lượng thực tế có thể thay đổi đáng kể tùy giống, độ chín, điều kiện trồng và phương pháp bảo quản.

Ảnh: seedvilleusa

Một điểm thú vị khác là áo hạt gấc chứa khá nhiều dầu. Thành phần chất béo này có thể giúp các carotenoid – những hợp chất tan trong chất béo – được hấp thu tốt hơn khi chế biến cùng dầu hoặc chất béo. Đây cũng là một trong những lý do gấc được quan tâm như nguồn nguyên liệu cho thực phẩm màu tự nhiên, dầu gấc và các sản phẩm giàu carotenoid.

Từ một quả gai góc dùng để nhuộm màu cho đĩa xôi truyền thống, gấc đã trở thành đối tượng nghiên cứu của ngành thực phẩm và dinh dưỡng. Có lẽ đây là một trong những ví dụ thú vị nhất cho thấy một thứ tưởng chỉ dùng để tạo màu lại có thể ẩn chứa cả một “kho hóa chất tự nhiên” bên trong.

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước

'Cá có chân' 375 triệu năm tuổi khiến lịch sử tiến hóa phải viết lại

Khoảng 375 triệu năm trước, một sinh vật kỳ lạ sống ở vùng nước nông đã mang trong cơ thể những dấu hiệu đầu tiên của “đôi chân” tương lai.

Nếu có thể quay ngược thời gian về kỷ Devon, chúng ta có thể bắt gặp một sinh vật trông giống sự pha trộn kỳ lạ giữa cá và cá sấu. Đó là Tiktaalik roseae, loài cá vây thùy nổi tiếng được phát hiện tại đảo Ellesmere thuộc Bắc Cực Canada. Hóa thạch của nó được công bố năm 2006 và nhanh chóng trở thành một trong những phát hiện quan trọng nhất giúp giải thích quá trình động vật có xương sống chuyển từ nước lên đất liền.

Phát hiện hệ sinh thái bí ẩn tại sông băng Greenland

Các nhà khoa học phát hiện một hệ sinh thái đa dạng với tôm, cá, giun, sứa và nhiều sinh vật khác ở ngay nơi trầm tích từ sông băng đổ xuống biển.

Những hình ảnh này được ghi lại tại Naajat Sermiat, một sông băng ở miền nam Greenland. Khu vực này vốn rất khó tiếp cận vì những mảng băng lớn có thể bất ngờ vỡ và rơi xuống biển. Thay vì đưa người xuống lặn, các nhà khoa học từ Đại học Aarhus và Cục Khảo sát Địa chất Đan Mạch và Greenland đã sử dụng một robot điều khiển từ xa dưới nước, gắn camera để khám phá vùng biển ngay trước mặt sông băng.

Không cần GPS, nhiều loài vật vẫn biết đường đi qua nửa vòng Trái Đất

Có những sinh vật không cần bản đồ, la bàn hay GPS, nhưng vẫn có thể tìm đường qua đại dương và lục địa.

Khả năng này được gọi là cảm nhận từ trường (magnetoreception), một trong những giác quan kỳ lạ nhất của thế giới động vật. Nhiều loài có thể cảm nhận những biến đổi rất nhỏ của từ trường Trái Đất và sử dụng chúng như một chiếc la bàn tự nhiên, thậm chí như một “bản đồ” để xác định vị trí.

Đọc nhiều nhất

Vì sao nóng vội càng dễ thất bại?

Vì sao nóng vội càng dễ thất bại?

Người xưa có câu “dục tốc bất đạt” - câu nói ngắn gọn ấy không chỉ là một lời nhắc về cách làm việc, mà còn chứa đựng một bài học sâu sắc về cách sống.

Tin mới

Vì sao nóng vội càng dễ thất bại?

Vì sao nóng vội càng dễ thất bại?

Người xưa có câu “dục tốc bất đạt” - câu nói ngắn gọn ấy không chỉ là một lời nhắc về cách làm việc, mà còn chứa đựng một bài học sâu sắc về cách sống.