Loại củ 'vàng sinh học' khiến giới khoa học phát sốt, Việt Nam cực nhiều

Có một loài một củ màu vàng rực đã đồng hành cùng con người suốt hàng nghìn năm trong ẩm thực, y học và văn hóa Á Đông.

Cây nghệ (Curcuma longa) là một loài thực vật thuộc họ Gừng (Zingiberaceae), có nguồn gốc từ khu vực Nam Á và Đông Nam Á. Từ lâu, nghệ đã trở thành loại gia vị quen thuộc trong nhiều nền ẩm thực, đồng thời là một trong những cây thuốc được sử dụng rộng rãi nhất trong y học cổ truyền. Với màu vàng đặc trưng và hương thơm ấm nồng, nghệ không chỉ làm phong phú món ăn mà còn mang giá trị kinh tế và văn hóa ở nhiều quốc gia.

Ảnh: samen

Phần được sử dụng phổ biến nhất của cây là thân rễ mọc dưới lòng đất, thường được gọi là "củ nghệ". Khi cắt ngang, phần thịt bên trong có màu vàng cam rực rỡ nhờ chứa nhóm sắc tố curcuminoid, trong đó curcumin là hợp chất nổi tiếng nhất. Chính curcumin tạo nên màu sắc đặc trưng của nghệ và là đối tượng của hàng nghìn công trình nghiên cứu khoa học về các đặc tính sinh học của nó. Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và trên động vật cho thấy curcumin có khả năng chống oxy hóa và tham gia điều hòa nhiều quá trình viêm. Tuy nhiên, ở người, hiệu quả điều trị đối với nhiều bệnh lý vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu, một phần vì curcumin hấp thu qua đường tiêu hóa khá kém nếu không có các biện pháp hỗ trợ.

Ảnh: foodprint

Trong ẩm thực, nghệ là thành phần không thể thiếu của nhiều món ăn nổi tiếng như cà ri Ấn Độ, nasi kuning của Indonesia hay nhiều món kho, xào và bún ở Việt Nam. Ngoài việc tạo màu vàng hấp dẫn, nghệ còn góp phần tạo nên hương vị đặc trưng và giúp bảo quản thực phẩm nhờ một số đặc tính sinh học tự nhiên. Bột nghệ cũng được dùng làm chất tạo màu thực phẩm tự nhiên với mã phụ gia E100.

Không chỉ có giá trị trong nhà bếp, nghệ còn gắn liền với nhiều phong tục truyền thống. Ở Ấn Độ, bột nghệ được sử dụng trong nghi lễ cưới hỏi và các lễ hội tôn giáo như biểu tượng của sự may mắn, thịnh vượng và tinh khiết. Tại nhiều nước Đông Nam Á, nghệ cũng được dùng để nhuộm vải, nhuộm gạo hoặc chế biến các bài thuốc dân gian đã lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Ảnh: gchouston

Về mặt thực vật học, Curcuma longa là cây thân thảo lâu năm, cao khoảng 1 mét, có lá dài màu xanh đậm mọc từ thân rễ. Hoa mọc thành bông với các lá bắc màu trắng, xanh nhạt hoặc pha hồng khá đẹp mắt, khiến nhiều giống nghệ còn được trồng làm cây cảnh. Cây phát triển tốt ở vùng khí hậu nóng ẩm, đất tơi xốp và giàu hữu cơ, vì vậy được canh tác rộng rãi tại Ấn Độ, Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia và Việt Nam.

Ngày nay, nghệ vẫn tiếp tục thu hút sự quan tâm của giới khoa học và ngành công nghiệp thực phẩm, mỹ phẩm cũng như dược phẩm. Dù không phải là "thần dược" như một số quảng cáo phóng đại, Curcuma longa vẫn là một trong những loài cây hữu ích nhất mà con người đã thuần hóa. Từ gian bếp gia đình đến các phòng thí nghiệm hiện đại, sắc vàng của nghệ vẫn không ngừng kể câu chuyện về mối liên kết lâu bền giữa thiên nhiên và cuộc sống con người.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi

Vòng đời đáng kinh ngạc của sinh vật trông như chuồn chuồn lai bọ ngựa

Thoạt nhìn như một con bọ ngựa tí hon có cánh chuồn chuồn, ruồi bọ ngựa là minh chứng sống động cho sự sáng tạo kỳ lạ của tiến hóa.

Ruồi bọ ngựa, thuộc họ Mantispidae, là một nhóm côn trùng trong bộ Cánh gân (Neuroptera), hoàn toàn không phải ruồi thật hay bọ ngựa. Cái tên của chúng xuất phát từ ngoại hình đặc biệt: phần đầu hình tam giác và đôi chân trước gập lại giống hệt bọ ngựa, trong khi đôi cánh trong suốt với mạng gân dày đặc lại giống các loài cánh gân như kiến sư tử hay bọ mắt vàng. Chính sự kết hợp kỳ lạ ấy khiến nhiều người lần đầu nhìn thấy đều nghĩ rằng đây là một sinh vật được “ghép” từ nhiều loài khác nhau.

Hóa thạch thằn lằn bay nhỏ nhất được tìm thấy ở Trung Quốc

Sinh vật này không có răng và sải cánh chỉ 25 cm, khiến nó trở thành loài bò sát bay nhỏ nhất từng được tìm thấy trên thế giới.

Một hóa thạch thằn lằn bay tí hon đã được phát hiện ở phía tây tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc. Hiện tại, đây là loài thằn lằn bay nhỏ nhất từng được tìm thấy trên thế giới.

Theo hãng tin Tân Hoa Xã đưa tin, một hóa thạch của loài bò sát bay nhỏ bé đã được phát hiện tại Kiến Xương, tỉnh Liêu Ninh, đông bắc Trung Quốc. Khu vực này từng được bao phủ bởi rừng vào thời điểm loài bò sát nhỏ bé này sinh sống, cách đây khoảng 120 triệu năm trước.

Sinh vật 'bất tử' khiến các nhà khoa học phải viết lại giới hạn của sự sống

Có một sinh vật vẫn sống sót sau bức xạ đủ sức hủy diệt con người chỉ trong tích tắc – và đó là một loài vi khuẩn nhỏ bé mang tên Deinococcus radiodurans.

Khi nhắc đến những sinh vật "bất tử", nhiều người sẽ nghĩ đến gấu nước (tardigrade). Thế nhưng trong thế giới vi sinh, Deinococcus radiodurans mới là cái tên khiến giới khoa học kinh ngạc suốt nhiều thập kỷ. Loài vi khuẩn này có khả năng chịu đựng mức bức xạ ion hóa cao gấp hàng nghìn lần giới hạn gây tử vong đối với con người, đồng thời vẫn sống sót sau môi trường khô hạn kéo dài, nhiệt độ cực thấp, chân không và nhiều điều kiện khắc nghiệt khác.

Đọc nhiều nhất

Tin mới