Ngày 29/6/2026, Giám đốc Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Lâm Đồng - Trần Văn Liêm đã ký Quyết định số 549/QĐ-TTN phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu Gói thầu số 07: Xây lắp toàn bộ công trình (bao gồm chi phí dự phòng). Đây là gói thầu thuộc dự án Mở rộng tuyến ống cấp nước các xã Bắc Ruộng, Nghị Đức và Đức Phú, huyện Tánh Linh trước đây.

Gói thầu trên có giá hơn 28 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn xổ số kiến thiết trong kế hoạch đầu tư công trung hạn. Lựa chọn nhà thầu theo hình thức đấu thầu rộng rãi, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ. Biên bản mở thầu công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, ghi nhận gói thầu hơn 28 tỷ đồng nêu trên chỉ có duy nhất một liên danh nộp hồ sơ dự thầu.

Liên danh duy nhất trúng gói thầu này gồm ba nhà thầu: Công ty CP Thiết kế Xây dựng Kiến Việt, Công ty TNHH Xây dựng Phòng cháy Chữa cháy Thuận Tiến, Công ty TNHH Tư vấn xây dựng Phương Đông.

Sau quá trình đánh giá, liên danh trên được phê duyệt trúng thầu với giá 27,7 tỷ đồng. So với giá gói thầu, mức giá này giúp tiết kiệm cho ngân sách nhà nước khoảng 306 triệu đồng, tương ứng tiết kiệm Ngân sách xấp xỉ 1,09%. Thời gian thực hiện hợp đồng kéo dài 210 ngày.

Năng lực liên danh trúng thầu

Theo tài liệu của PV Báo Tri thức và Cuộc sống có được từ e-GP, Hồ sơ năng lực thể hiện Công ty CP thiết kế xây dựng Kiến Việt (MST: 3400440480, trụ sở tại phường Hàm Thắng, tỉnh Lâm Đồng) là đơn vị quen thuộc trong lĩnh vực đấu thầu. Thống kê lũy kế cho thấy doanh nghiệp này đã tham gia khoảng 112 gói thầu, trúng 91 gói, tổng giá trị trúng thầu khoảng 1.121 tỷ đồng (gồm liên danh).

Tương tự, Công ty TNHH Xây dựng Phòng cháy Chữa cháy Thuận Tiến (MST: 4500270869, trụ sở tại số 244, đường 21 Tháng 8, phường Bảo An, tỉnh Khánh Hòa), người đại diện theo pháp luật là ông Phạm Văn Thực. Doanh nghiệp đã tham gia khoảng 204 gói thầu, trúng 182 gói, tổng giá trị trúng thầu khoảng 1.961 tỷ đồng (gồm liên danh).

Đáng chú ý, thành viên còn lại Công ty TNHH Tư vấn xây dựng Phương Đông (MST: 3400524204, trụ sở tại phường Hàm Thắng, tỉnh Lâm Đồng), người đại diện pháp luật là ông Mai Xuân Phú; từng ghi nhận tỷ lệ trúng thầu gần như tuyệt đối (khoảng 10/10 gói, gồm liên danh) tại chủ đầu tư là Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Lâm Đồng. Dữ liệu thống kê, doanh nghiệp này đã tham gia khoảng 149 gói thầu, trúng 105 gói, với tổng giá trị trúng thầu ước khoảng 868 tỷ đồng (gồm liên danh).

Bài học lớn trong việc quản lý ngân sách với mô hình hành chính hai cấp

Câu chuyện trúng thầu sát giá với những kịch bản thiếu vắng sự cạnh tranh sòng phẳng tại gói thầu trên của Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Lâm Đồng không chỉ là vấn đề cá biệt của một địa phương hay một nhà thầu, mà còn mang tính thời sự sâu sắc khi đặt trong bối cảnh hành chính mới của đất nước. Bắt đầu từ thời điểm thực thi Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, toàn quốc chính thức chuyển sang mô hình chính quyền hai cấp gồm cấp tỉnh và cấp xã, bãi bỏ hoàn toàn chính quyền cấp trung gian là cấp huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh.

Theo Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ, các chủ đầu tư được yêu cầu rà soát từ khâu lập dự toán, xây dựng hồ sơ mời thầu đến thương thảo hợp đồng nhằm bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn vốn ngân sách nhà nước, đồng thời tăng cường tính cạnh tranh và minh bạch trong hoạt động đấu thầu.

Dưới góc độ chuyên môn, chuyên gia đấu thầu Lê Tấn Việt nhận định: "đối với gói thầu xây lắp có giá trị lớn nhưng tỷ lệ tiết kiệm ngân sách thấp, trách nhiệm không thể chỉ dừng lại ở đơn vị tư vấn mà trước hết thuộc về chủ đầu tư. Theo Chỉ thị số 12/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, người đứng đầu cơ quan chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm toàn diện trong toàn bộ quá trình lựa chọn nhà thầu, đặc biệt là bảo đảm tính minh bạch, cạnh tranh và hiệu quả sử dụng vốn, không được đùn đẩy hoặc "phó mặc" cho đơn vị tư vấn.

Trao đổi với PV, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết: Đấu thầu rộng rãi qua mạng theo quy định của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP được thiết kế nhằm nâng cao tính cạnh tranh, công bằng và minh bạch trong lựa chọn nhà thầu. Việc xây dựng tiêu chí HSMT nếu bị “thiết kế” theo hướng thu hẹp phạm vi cạnh tranh “đo ni đóng giày” cho một nhà thầu hoặc liên danh cụ thể, bị xem là hành vi vi phạm nguyên tắc cạnh tranh, công bằng và minh bạch theo quy định tại Điều 4 Nghị định 214/2025/NĐ-CP.

"Không chỉ dừng lại ở rủi ro bị kiến nghị, khiếu nại, các trường hợp này còn tiềm ẩn nguy cơ bị xem xét trách nhiệm pháp lý đối với cá nhân, tổ chức liên quan nếu làm sai lệch kết quả lựa chọn nhà thầu hoặc gây thất thoát ngân sách nhà nước", Luật sư Hương nhấn mạnh.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.