Theo báo cáo Cập nhật Kinh tế khu vực Đông Á và Thái Bình Dương công bố ngày 6/10, mức dự báo mới tăng thêm 1,1 điểm phần trăm so với báo cáo hồi tháng 4, thời điểm nhiều nền kinh tế trong khu vực chịu tác động từ khủng hoảng năng lượng do xung đột Trung Đông. Đây cũng là mức điều chỉnh tăng cao nhất khu vực. Tính chung, kinh tế Đông Á và Thái Bình Dương dự kiến tăng trưởng 4,5% trong năm nay.

World Bank đánh giá Việt Nam là nền kinh tế có thành tích tích cực nhất trong khu vực. Tăng trưởng đã tăng tốc từ 8,02% năm 2025 lên 8,18% trong nửa đầu năm 2026. Động lực chính đến từ sản xuất, xuất khẩu và đầu tư công. Riêng tháng 8, xuất khẩu hàng hóa tăng 22,4% so với cùng kỳ, nổi bật ở nhóm điện tử và máy móc.

Theo báo cáo, sự bứt phá này gắn với vai trò ngày càng lớn của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu về hàng hóa liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Xuất khẩu sản phẩm AI đóng góp hơn 70% mức tăng xuất khẩu chung của Việt Nam.

Việt Nam đóng vai trò trung tâm lắp ráp công đoạn cuối, trong đó các thiết bị hoàn thiện như máy tính, máy chủ và bộ định tuyến chiếm khoảng 60% kim ngạch xuất khẩu liên quan đến AI, phần lớn sang thị trường Mỹ.

World Bank ước tính 6 nước gồm Trung Quốc, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam xuất khẩu 1.400 tỷ USD hàng hóa liên quan đến AI trong giai đoạn từ tháng 4/2025 đến tháng 4/2026.

Bên cạnh AI, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và đầu tư công cũng là điểm tựa của tăng trưởng. Tính từ đầu năm, vốn FDI đăng ký cấp mới, điều chỉnh và góp vốn, mua cổ phần đạt 50,4 tỷ USD, tăng 76,4% so với cùng kỳ. Vốn FDI thực hiện ước đạt 21 tỷ USD, tăng 12%, mức cao nhất trong 5 năm của giai đoạn 9 tháng.

Về đầu tư công, giải ngân đến hết tháng 9 đạt gần 643.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 63% kế hoạch Thủ tướng giao. Kế hoạch đầu tư công ghi nhận mức tăng tới 45%, đẩy thâm hụt ngân sách ước tính lên 3,7% GDP. Giai đoạn đến 2030, đầu tư công dự kiến tiếp tục được mở rộng, tập trung vào năng lượng, giao thông và logistics để nâng tổng đầu tư toàn xã hội lên mức 40% GDP.

Dù vậy, World Bank cũng chỉ ra những áp lực đáng chú ý. Là nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng, Việt Nam chịu tác động khi giá dầu thế giới tăng sau xung đột tại Trung Đông. Kim ngạch nhập khẩu dầu tăng 36%, mức lớn nhất khu vực. Chi phí nhiên liệu, nhà ở và dịch vụ tiện ích đẩy lạm phát từ 2,5% đầu năm lên 4,24% vào tháng 8. World Bank dự báo lạm phát trung bình năm nay ở mức 4,2%.

Một rủi ro khác là dự trữ ngoại hối. Nhập khẩu năm nay tăng nhanh hơn xuất khẩu do tích lũy hàng tồn kho điện tử, cùng giá chip và nhiên liệu leo thang. Theo World Bank, dự trữ ngoại hối dự kiến giảm xuống mức tương đương chưa tới 2 tháng nhập khẩu trong năm 2026.

Để ứng phó với cú sốc giá năng lượng, Chính phủ đã khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng và áp dụng các chính sách cắt giảm thuế nhiên liệu nhằm hỗ trợ người tiêu dùng.

Về triển vọng, World Bank cho rằng kinh tế Việt Nam có thể tiếp tục tăng trưởng 7,4% trong năm 2027 nhờ duy trì hưởng lợi từ làn sóng AI và các biện pháp kích thích tiêu dùng, sản xuất trong nước thông qua mở rộng đầu tư công.

Báo cáo cũng nhận định mức độ ứng dụng AI trong người dân và doanh nghiệp toàn khu vực đang tăng nhưng vẫn thấp hơn các nước phát triển do rào cản chi phí, thiếu nhân lực chuyên môn và lo ngại về an ninh mạng, quyền riêng tư. Việt Nam cùng Trung Quốc, Malaysia và Philippines là số ít nền kinh tế có tỷ lệ người dân dùng AI tạo sinh tiệm cận mức trung bình 20% của toàn cầu.

Với phần lớn các nước, lợi ích trước mắt sẽ đến từ "AI quy mô nhỏ" (Small AI), tức tiếp nhận và điều chỉnh công nghệ sẵn có, dễ tiếp cận. Ở Việt Nam, ví dụ điển hình là mô hình VinaLLaMA tinh chỉnh riêng cho tiếng Việt, ứng dụng huấn luyện viên AI học ngoại ngữ và các hệ thống chẩn đoán hình ảnh y tế tích hợp AI.

Để biến tiềm năng AI thành cải thiện năng suất thực chất, World Bank khuyến nghị Việt Nam tiếp tục đầu tư mạnh vào hạ tầng số và hạ tầng năng lượng. Các trung tâm dữ liệu phục vụ AI tiêu thụ lượng điện lớn, đòi hỏi mở rộng nhanh công suất phát điện, đặc biệt từ nguồn tái tạo, đồng thời nâng cấp lưới truyền tải đang có nguy cơ quá tải.

Trước đó, nhiều tổ chức quốc tế cũng nâng dự báo tăng trưởng của Việt Nam. Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) dự báo 7,8%, còn Ngân hàng UOB cho rằng GDP năm 2026 có thể tăng 8,5%.