Mới đây, dư luận ngành điện và giới đầu tư không khỏi xôn xao trước việc một nhà thầu tư vấn liên tiếp "ngã ngựa" ngay sau khi vừa được công bố trúng thầu tại các dự án trọng điểm của Công ty Lưới điện cao thế TP Hà Nội. Đáng chú ý, lý do bị xử phạt không phải vì năng lực chuyên môn yếu kém, mà là hành vi gian lận hồ sơ – một điều tối kỵ trong hoạt động đấu thầu theo quy định của pháp luật hiện hành.
Từ những con số trúng thầu sát nút...
Theo dữ liệu từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, Công ty Cổ phần Tư vấn Đầu tư và Phát triển Năng lượng An Khánh (gọi tắt là Công ty An Khánh) đã tham gia và bước đầu được ghi nhận thành công tại hai gói thầu tư vấn lớn.
Cụ thể, tại gói thầu IB2600019165: "Tư vấn lập Báo cáo kinh tế kỹ thuật và hồ sơ báo cáo chuyên ngành" thuộc dự án Nâng công suất T1 TBA 110kV Phú Nghĩa, Công ty An Khánh đã vượt qua 3 nhà thầu khác để trúng thầu. Ngày 11/02/2026, ông Nguyễn Văn Khanh - Giám đốc Công ty Lưới điện cao thế TP Hà Nội đã ký Quyết định số 883/QĐ-EVNHANOIHGC phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu với giá trúng thầu là 200.000.000 đồng, giảm mạnh so với giá dự toán 281.976.519 đồng.
Tiếp đà thắng lợi, tại gói thầu IB2600021670: "Tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, Thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở và hồ sơ báo cáo chuyên ngành" thuộc dự án Lắp MBA T3 trạm 110kV Ngọc Hồi, Công ty An Khánh tiếp tục được gọi tên. Tại Quyết định số 1435/QĐ-EVNHANOIHGC ngày 18/03/2026 do ông Nguyễn Văn Khanh ký, nhà thầu này trúng thầu với giá 675.000.000 đồng (giá dự toán là 960.735.817 đồng).
...Đến nghi vấn từ những bản hợp đồng "vẽ"
Sự việc bắt đầu phát sinh từ quá trình đánh giá chi tiết hồ sơ đề xuất kỹ thuật (E-HSĐXKT) tại gói thầu trạm Ngọc Hồi. Tổ chuyên gia gồm các thành viên như Trần Thanh Tùng (Tổ trưởng), Nguyễn Thị Bích Ngọc, Hoàng Văn Việt... đã phát hiện những dấu hiệu bất thường.
Tại Báo cáo đánh giá số 16 ngày 26/02/2026, Chủ đầu tư đã có Công văn số 930/EVNHANOIHGC-QLĐTXD yêu cầu nhà thầu làm rõ về kinh nghiệm và nhân sự. Cụ thể, Công ty An Khánh kê khai Hợp đồng số 301/HĐTV/2023/PCHT-AK và sử dụng để chứng minh năng lực cho dàn nhân sự chủ chốt gồm các ông: Nguyễn Xuân Phúc, Lê Quang Cường, Lý Thanh Hải, Võ Mạnh Hùng. Tuy nhiên, tại thời điểm xét thầu, hồ sơ thiếu biên bản nghiệm thu hoàn thành hợp đồng này.
Để "hợp thức hóa", ngày 20/02/2026, nhà thầu đã gửi bổ sung tài liệu, bao gồm biên bản nghiệm thu hoàn thành hợp đồng nêu trên. Tuy nhiên, sự thận trọng của Chủ đầu tư đã làm lộ diện sự thật. Sau khi gửi Công văn số 1599/EVNHANOIHGC-QLĐTXD ngày 24/03/2026 tới Công ty Điện lực Lai Châu để xác minh, kết quả trả lời tại Công văn số 1099/PCLC-BQLDA ngày 03/04/2026 đã khẳng định những sai lệch trong hồ sơ mà nhà thầu cung cấp.
Cái giá đắt cho hành vi gian lận
Hệ quả tất yếu đã đến vào ngày 10/04/2026, ông Nguyễn Văn Khanh ký Quyết định số 2101/QĐ-EVNHANOIHGC xử lý vi phạm đối với Công ty An Khánh. Lý do được nêu rõ: "Đã có hành vi làm giả hồ sơ tài liệu trong đấu thầu; vi phạm điểm a, khoản 4, điều 16 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15".
Hình thức xử lý là cấm tham gia hoạt động đấu thầu đối với các gói thầu do Công ty Lưới điện cao thế TP Hà Nội làm chủ đầu tư trong thời hạn 03 năm. Đồng thời, kết quả trúng thầu của cả hai gói thầu tại dự án Phú Nghĩa và Ngọc Hồi đều bị hủy bỏ.
Góc nhìn từ chuyên gia pháp lý và đấu thầu
Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP.HCM) nhận định: "Hành vi làm giả tài liệu để chứng minh năng lực là một trong các hành vi bị cấm nghiêm trọng nhất trong Luật Đấu thầu 22/2023/QH15 và Luật số 90/2025 sửa đổi. Việc cấm thầu 3 năm là mức xử lý nghiêm minh, đủ sức răn đe. Ngoài ra, thông tin này sẽ được đăng tải trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của doanh nghiệp khi tham gia các gói thầu khác trên toàn quốc".
Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ cho rằng: "Dữ liệu cho thấy Công ty An Khánh có mã số thuế 0104506129, địa chỉ tại số 17 phố Tô Vĩnh Diện, phường Khương Đình, Hà Nội do ông Dương Quang Hải làm Giám đốc. Đây là doanh nghiệp từng tham gia 106 gói thầu, trúng 25 gói với tổng giá trị trúng thầu độc lập hơn 3.491.480.614 đồng. Việc một doanh nghiệp có bề dày kinh nghiệm lại vấp phải sai phạm về đạo đức nghề nghiệp như vậy là rất đáng tiếc. Điều này cho thấy tính minh bạch của Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (e-GP) ngày càng cao, giúp Chủ đầu tư dễ dàng hậu kiểm và phát hiện gian lận".
Vụ việc của Công ty An Khánh không chỉ là một quyết định xử phạt hành chính thông thường mà còn là lời cảnh tỉnh cho các nhà thầu đang có ý định "làm đẹp" hồ sơ bằng mọi giá. Trong bối cảnh Luật Đấu thầu mới siết chặt quản lý, sự trung thực chính là "giấy thông hành" bền vững nhất để doanh nghiệp tồn tại và phát triển.
Hiện tại, Công ty Lưới điện cao thế TP Hà Nội đã giao các đơn vị chức năng tiến hành các bước tiếp theo để lựa chọn lại nhà thầu thay thế, đảm bảo tiến độ cho các dự án điện 110kV trọng điểm của Thủ đô.
CÁC HÀNH VI BỊ NGHIÊM CẤM TRONG ĐẤU THẦU
Điều 16 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 quy định chi tiết 09 nhóm hành vi bị nghiêm cấm nhằm bảo vệ tính công bằng và minh bạch của hệ thống đầu tư công. Nhóm hành vi đầu tiên là Đưa, nhận, môi giới hối lộ, bao gồm việc hứa hẹn hoặc cung cấp lợi ích vật chất, phi vật chất cho người có thẩm quyền, chủ đầu tư để làm sai lệch kết quả lựa chọn nhà thầu. Tiếp theo là hành vi Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để can thiệp bất hợp pháp, ép buộc chủ đầu tư hoặc bên mời thầu trong việc xác định yêu cầu kỹ thuật hoặc phê duyệt kết quả.
Đặc biệt, hành vi Thông thầu được quy định rất nghiêm ngặt, bao gồm: Thỏa thuận rút đơn dự thầu, thỏa thuận để một bên chuẩn bị hồ sơ cho các bên còn lại, hoặc dàn xếp để một nhà thầu cụ thể trúng thầu. Hành vi Gian lận như làm giả tài liệu về năng lực tài chính, kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự cũng là tiêu điểm bị thanh tra thường xuyên. Ngoài ra, luật cấm tuyệt đối việc Tiết lộ tài liệu, thông tin về hồ sơ mời thầu trước thời điểm phát hành hoặc thông tin chi tiết về báo cáo đánh giá khi chưa công khai kết quả.
Trong bối cảnh năm 2026, khi chính quyền cấp tỉnh trực tiếp quản lý các dự án lớn (không thông qua cấp huyện), trách nhiệm giải trình của các cơ quan chức năng được nâng cao rõ rệt. Theo Nghị định 214/2025/NĐ-CP, các hành vi vi phạm này không chỉ dẫn đến việc hủy thầu mà còn bị cấm tham gia hoạt động đấu thầu trên toàn quốc từ 01 đến 05 năm tùy mức độ, đồng thời có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngân sách nhà nước.