Những ngày gần đây, khi giá xăng dầu tăng cao, một hình ảnh khác lạ của giao thông Hà Nội chính là người dân lựa chọn phương tiện công cộng để di chuyển thay cho phương tiện cá nhân. Dù đây chưa phải là thói quen nhưng cho thấy đã có "chất xúc tác" tạo ảnh hưởng đến hành vi và ý thức của người dân Thủ đô.

Sự gia tăng lượng hành khách trên các tuyến đướng sắt đô thị - metro không chỉ phản ánh tác động trực tiếp của chi phí nhiên liệu mà còn cho thấy xu hướng chuyển dịch dần sang giao thông công cộng, hướng tới lối sống tiết kiệm và thân thiện với môi trường.

LƯỢNG KHÁCH METRO TĂNG MẠNH SAU KHI GIÁ XĂNG ĐIỀU CHỈNH

Theo đại diện đơn vị quản lý hai tuyến đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông và Nhổn – Ga Hà Nội, sau khi giá xăng dầu tăng, lượng hành khách sử dụng tàu điện đã ghi nhận mức tăng đáng kể.

Cụ thể, từ ngày 6 - 9/3, tuyến Cát Linh – Hà Đông tăng trung bình 4,9% lượng hành khách. Trong khi đó, tuyến Nhổn – Ga Hà Nội ghi nhận mức tăng mạnh hơn, lên tới 13,2%. Riêng ngày 9/3, hệ thống đường sắt đô thị Hà Nội đã phục vụ gần 79.000 lượt hành khách, tăng khoảng 4% so với ngày 6/3.

Tại nhiều nhà ga vào giờ cao điểm, các toa tàu gần như kín chỗ.

Đại diện Metro Hà Nội cho biết, nhu cầu đi tàu điện những ngày qua tăng rõ rệt cho thấy người dân đang dần thay đổi thói quen di chuyển, chuyển từ phương tiện cá nhân sang phương tiện công cộng.

Để "nâng tầm" tín hiệu tích cực này, Metro Hà Nội hiện cũng đang triển khai nhiều chương trình ưu đãi. Trong đó, hành khách sử dụng ứng dụng Hà Nội Metro có thể nhận ưu đãi 100% giá vé lượt trên tuyến Nhổn – Ga Hà Nội đến hết ngày 21/3/2026. Ngoài ra, chương trình thanh toán bằng thẻ Visa theo mô hình Tap&Go cũng được áp dụng miễn phí vé lượt trên cả hai tuyến metro đến hết ngày 31/3/2026.

BÀI TOÁN KINH TẾ CÓ THỂ THAY ĐỔI THÓI QUEN DI CHUYỂN

Việc giá xăng tăng không chỉ khiến chi phí đi lại hàng ngày của người dân tăng lên mà còn kéo theo tâm lý cân nhắc lại cách thức di chuyển.

Trong bối cảnh đó, tàu điện đô thị trở thành một lựa chọn hợp lý. Chỉ với một khoản chi phí nhỏ cho mỗi lượt đi, hành khách có thể di chuyển đúng giờ, không phải lo tắc đường hay tìm chỗ gửi xe. Đối với nhiều người đi làm, đi học hằng ngày, metro mang lại cảm giác chủ động và nhẹ nhàng hơn so với việc chen chúc giữa dòng xe cộ đông đúc.

Không ít hành khách cho biết sau khi thử đi tàu điện vài lần, họ nhận ra việc sử dụng phương tiện công cộng không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn giảm đáng kể áp lực giao thông và thời gian di chuyển.

Chị Hà Hương Vân, phường Phú Diễn, Hà Nội nhận xét: "Giá xăng tăng nên bản thân đã lựa chọn thay đổi cách di chuyển bằng đường sắt đô thị để tiết kiệm chi phí và không phải mất thời gian xếp hàng chờ đổ xăng. Đường sắt đô thị luôn di chuyển đúng giờ, không gian thoáng sạch, mát mẻ nên có cảm giác nhẹ nhàng thay vì luôn phải ngột ngạt khi điều khiển xe máy giữa dòng đường Hà Nội".

Bên cạnh đó, metro còn là một phương tiện vận tải thân thiện với môi trường. Việc giảm sử dụng phương tiện cá nhân chạy bằng nhiên liệu hóa thạch sẽ góp phần cắt giảm khí thải, hướng tới mục tiêu xây dựng đô thị xanh, phát triển bền vững.

Nếu xu hướng này tiếp tục được duy trì, cùng với việc mở rộng mạng lưới đường sắt đô thị trong tương lai, Hà Nội có thể từng bước hình thành văn hóa sử dụng giao thông công cộng – một yếu tố quan trọng để xây dựng đô thị hiện đại, giảm ùn tắc và hướng tới mục tiêu giao thông xanh, bền vững.

CẦN NHÌN THẲNG BẤT CẬP CỦA GIAO THÔNG HÀ NỘI

Bên cạnh những tín hiệu tích cực khi ngày càng nhiều người dân lựa chọn tàu điện để tiết kiệm chi phí và tránh ùn tắc, một thực tế vẫn được nhiều chuyên gia giao thông và hành khách thừa nhận: Hệ thống giao thông công cộng của Hà Nội, đặc biệt là đường sắt đô thị, vẫn chưa đáp ứng tốt nhu cầu kết nối, khiến không ít người còn e ngại khi lựa chọn.

Hiện nay, Hà Nội mới chỉ có hai tuyến đường sắt đô thị đang vận hành là Cát Linh – Hà Đông và Nhổn – Ga Hà Nội, trong khi mạng lưới metro theo quy hoạch cần nhiều tuyến để tạo thành hệ thống liên hoàn. Việc số lượng tuyến còn ít khiến phạm vi phục vụ của tàu điện chưa rộng, nhiều khu vực dân cư đông đúc vẫn nằm ngoài vùng tiếp cận thuận tiện.

Một trong những hạn chế lớn nhất là khâu kết nối giữa metro với các loại hình giao thông khác. Không ít nhà ga vẫn thiếu các điểm trung chuyển hợp lý với xe buýt, bãi đỗ xe hoặc các tuyến xe điện nhỏ đưa đón hành khách. Vì vậy, người dân thường phải di chuyển thêm quãng đường khá xa từ nhà đến ga hoặc từ ga đến nơi làm việc.

Trong thực tế, nhiều người cho rằng nếu tổng thời gian đi bộ, gửi xe, chờ đợi và trung chuyển quá lâu thì việc đi tàu điện không còn lợi thế so với đi xe máy trực tiếp.

Anh Lê Minh Đức, phường Xuân Phương, Hà Nội - hành khách hằng ngày di chuyển bằng metro tuyến Nhổn - ga Hà Nội thẳng thắn chia sẻ: Tại một số nhà ga, bãi đỗ xe còn hạn chế. Từ ga không có nhiều lựa chọn để tiếp tục sử dụng giao thông công cộng để đến nơi mình cần đến. Do đó, vẫn phải buộc người dân sử dụng xe máy.

Theo nhiều chuyên gia quy hoạch đô thị, đường sắt đô thị chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi trở thành “xương sống” của hệ thống giao thông công cộng, còn xe buýt, xe đạp công cộng, taxi điện hoặc các tuyến trung chuyển đóng vai trò kết nối.

Điều quan trọng không chỉ là xây dựng thêm tuyến metro, mà còn phải tăng cường kết nối với mạng lưới xe buýt, phát triển bãi đỗ xe tại các nhà ga để người dân gửi xe máy, ô tô, bố trí tuyến trung chuyển ngắn đến khu dân cư và khu văn phòng...

Việc giá xăng dầu tăng đã phần nào thúc đẩy người dân thử sử dụng tàu điện nhiều hơn. Tuy nhiên, để xu hướng này trở thành thói quen lâu dài, hệ thống giao thông công cộng của Hà Nội cần tiếp tục được hoàn thiện cả về mạng lưới, hạ tầng trung chuyển và tiện ích.