PGS.TS. Lưu Đức Hải - Viện trưởng Viện Nghiên cứu đô thị và Phát triển hạ tầng - Tổng hội Xây dựng Việt Nam, cho rằng tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh sẽ tạo ra một cuộc cách mạng trong quy hoạch đô thị cũng như nhân sinh quan của người dân Thủ đô.

“Kỳ tích Shinkansen” của Việt Nam

- Đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh đã chính thức khởi công ngày 12/4 và dự kiến sẽ đi vào khai thác thương mại vào năm 2028. Khi nhắc đến hạ tầng này, theo ông, vì sao nhiều người lại liên tưởng tới tuyến Shinkansen của Nhật Bản?

Dù khác nhau về quy mô, Shinkansen hay đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh lại có nhiều điểm giống nhau về giá trị mang lại. Shinkansen đã biến Tokyo - Nagoya - Osaka thành một thực thể kinh tế thống nhất, nơi mỗi thành phố đóng một vai trò chuyên biệt nhưng bổ trợ lẫn nhau, tạo nên vùng đô thị năng động và đóng góp tới hơn 70% GDP của Nhật Bản.

Shinkansen là trục xương sống giúp Nhật Bản hóa rồng, thì tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh chính là “mạch máu chiến lược” kích hoạt toàn diện tiềm năng của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Nó không chỉ kết nối các địa danh, mà còn kết nối các cơ hội, biến Hải Phòng - Bắc Ninh - Quảng Ninh thành một thực thể kinh tế thống nhất, mạnh mẽ trong khu vực phía Đông và Đông Bắc của Vùng Thủ đô Hà Nội.

- Những giá trị cốt lõi nào sẽ tạo nên “kỳ tích Shinkansen của Việt Nam” và sự khác biệt của chúng ta là gì, thưa ông?

- Việc kết nối Hà Nội với 3 cực tăng trưởng Hải Phòng - Bắc Ninh - Quảng Ninh bằng đường sắt tốc độ cao sẽ tạo ra cấu trúc “tứ giác vàng” phía Bắc. Hạ tầng giúp chuyên môn hóa chuỗi giá trị. Ở đó Bắc Ninh đóng vai trò thủ phủ công nghiệp công nghệ cao và logistics, Hải Phòng là cửa ngõ ra biển và công nghiệp nặng, và Quảng Ninh giữ vị trí trung tâm du lịch đẳng cấp quốc tế và kinh tế biên mậu. Dòng vốn, nhân sự trình độ cao và dịch vụ luân chuyển giữa 4 địa phương này một cách tức thời. Trong bối cảnh áp lực đô thị tại Hà Nội quá lớn, các doanh nghiệp và cư dân sẽ dịch chuyển ra các cực tăng trưởng này mà vẫn duy trì được sự kết nối hoàn hảo với trung tâm hành chính.

Khác với Nhật Bản khi Shinkansen ra đời ở thế kỷ trước, Việt Nam đang có lợi thế của người đi sau. Chúng ta không chỉ xây đường sắt, mà còn kết hợp với hệ sinh thái đô thị, công nghiệp của các tập đoàn lớn. Tuyến đường sắt này sẽ là biểu tượng của kinh tế xanh, hạ tầng xanh, phù hợp với cam kết Net Zero, tạo ra sức hút cực lớn đối với các nhà đầu tư FDI bền vững.

Cuộc cách mạng về nhân sinh quan cho người dân Thủ đô

- Giữa lúc Hà Nội “đất chật người đông”, thành phố “sống chồng lên nhau”, thì việc xuất hiện của hạ tầng đường sắt tốc độ cao kết nối với di sản thiên nhiên thế giới chỉ trong 23 phút sẽ tạo ra những tác động như thế nào tới cấu trúc đô thị Thủ đô?

Câu hỏi này cạm đúng vào “nỗi đau” về hạ tầng đô thị lớn hiện nay. 23 phút nhanh hơn việc di chuyển từ Cầu Giấy tới Hoàn Kiếm vào giờ cao điểm. Từ đó, Hạ Long thực sự trở thành lõi trung tâm mở rộng của Hà Nội về mặt thời gian di chuyển thực tế. Hiện tượng "sống chồng lên nhau" sẽ được hóa giải khi áp lực về nhà ở và dịch vụ được chia sẻ cho các đô thị vệ tinh dọc tuyến đường sắt.

Trong đó, Hà Nội sẽ đóng vai trò là "phòng khách" (trung tâm giao dịch, chính trị, ngoại giao), còn Hạ Long là "vườn thượng uyển" (nghỉ dưỡng, giải trí cao cấp). Vậy nên, đường sắt tốc độ cao 23 phút không chỉ là một dự án hạ tầng, mà là một cuộc “cách mạng về nhân sinh quan” cho người dân Thủ đô. Hà Nội từ một thành phố đang “gồng mình” với đô thị nén trở thành một phần của một dải đô thị biển hiện đại, nơi con người có thể làm việc tại trung tâm kinh tế năng động nhất nhưng vẫn có thể thức dậy giữa lòng di sản biển mỗi ngày.

Ông đánh giá ra sao khi bên vịnh di sản thiên nhiên thế giới là Vinhomes Global Gate Hạ Long với quy mô lên tới hơn 6.200 ha, có hệ sinh thái, cảnh quan xanh có thể nói là “trong mơ” đối với cư dân Hà Nội?

Tôi đã tìm hiểu và thấy rằng: dự án này một bước ngoặt lớn trong tư duy quy hoạch đô thị tại Việt Nam. Không đơn thuần là một khu nhà ở, đây là một đô thị độc lập hoàn chỉnh. Dự án đáp ứng 380.000 cư dân - tương đương quy mô dân số của Đô thị loại II (từ 200.000 người trở lên) và hướng tới đô thị loại I (trên 500.000 người) theo chuẩn mới về phân loại đô thị.

Dự án giải quyết được bài toán tự vận hành về mặt chức năng đô thị với hạ tầng việc làm, như việc cung cấp 2 triệu m2 sàn văn phòng… Nó biến đô thị từ nơi chỉ để ở thành một trung tâm kinh tế, thu hút lực lượng lao động trí thức và các chuyên gia, doanh nhân quốc tế. Sự hiện diện của Vinmec Cleveland Clinic hay hệ thống trường học quốc tế, trung tâm thương mại… giúp cư dân không còn phụ thuộc vào các tiện ích lõi của đô thị cũ đã trở nên quá tải.

12 sân golf lên tới 950ha hay sân khấu ngoài trời 60.000 chỗ ngồi… đủ sức đưa dự án trở thành một "Destination" (điểm đến) mới của du khách quốc tế, tương tự như các mô hình đô thị biển thành công tại Dubai hay Singapore.

Đặc biệt, dự án có sự giao thoa giữa Kinh tế Đô thị và Bảo tồn Di sản. Định hướng ESG cùng 2.500 ha cây xanh, mặt nước tạo lớp đệm sinh thái quan trọng giúp giảm thiểu tác động của đô thị hóa lên vùng lõi di sản.

- Ông có cho rằng, siêu đô thị này có thể trở thành một “Hà Nội mới” cho cư dân Thủ đô, với cơ hội, giá trị như sống ở lõi trung tâm cũ, và những đặc quyền, chuẩn sống mới vượt trội?

Câu trả lời nằm ở bốn yếu tố quan trọng đối với cư dân đô thị: Ăn, Ở - Đi lại - Làm việc/Học tập - Nghỉ ngơi/Giải trí.

Hạ Long đang chuyển mình theo mô hình phát triển đa cực với hạ tầng đường sắt tốc độ cao. Tại đây, một siêu đô thị biển hiện đại, không khói bụi, tích hợp tiện ích cao cấp, công nghệ quản lý vận hành thông minh giữa kỳ quan thiên nhiên sẽ tạo ra một "lực hút" mạnh mẽ đối với giới tinh hoa từ Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh và các vùng lân cận.

Đặc biệt, tôi đánh giá cao mô hình đô thị hưu trí (Vin New Horizon) nằm trong dự án, bởi đây là phân khúc rất tiềm năng khi dân số Việt Nam bắt đầu tăng tuổi thọ. Việc kết hợp dưỡng lão cao cấp với môi trường biển di sản là một chuẩn mực sống mà hiện nay chưa có nhiều khu đô thị tại Việt Nam đáp ứng được một cách bài bản.

Bên cạnh đó là giá trị cộng hưởng của thương hiệu Vingroup/Vinhomes khi kết hợp cùng các đơn vị quản lý quốc tế, đóng vai trò là bảo chứng cho chất lượng dịch vụ, giúp nâng tầm giá trị bất động sản và vị thế của cư dân.

- Xin cảm ơn ông!