Cộng hòa Hồi giáo Iran tuyên bố lực lượng nước này đã nổ súng vào 3 tàu đang rời cảng hôm 22/4 và bắt giữ 2 tàu, mô tả đây là hành động trả đũa việc Mỹ phong tỏa các cảng biển của Iran và việc Washington bắt giữ 1 tàu liên quan đến Iran không dừng lại khi bị yêu cầu, theo AP.

Vụ tấn công vào tàu thuyền tiếp diễn sau thời gian tạm lắng

Các hãng thông tấn bán chính thức của Iran đưa tin Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tấn công tàu thứ ba tại eo biển Hormuz hôm 22/4.

Nour News, Fars và Mehr đều đưa tin về vụ tấn công của lực lượng IRGC vào con tàu có tên Euphoria. Họ cho biết con tàu đã bị "mắc kẹt" trên bờ biển Iran, nhưng không nêu chi tiết. Đài truyền hình nhà nước Iran đưa tin rằng IRGC đã bắt giữ hai con tàu khác là Epaminondas mang cờ Liberia và MSC Francesca mang cờ Panama, cả hai đều là tàu container.

Vụ việc xảy ra sau hai vụ tấn công tàu thuyền hôm 19/4, chấm dứt thời gian "tạm lắng" từ giữa tháng 3/2026 khi Iran thiết lập quyền kiểm soát đối với eo biển Hormuz. Iran đã yêu cầu các tàu thuyền cung cấp thông tin chi tiết về hàng hóa, quyền sở hữu và thủy thủ đoàn, và trong một số trường hợp, Iran áp thuế 1 USD/thùng đối với dầu và các sản phẩm dầu mỏ - hoặc 2 triệu USD đối với một tàu chở dầu lớn.

Các cuộc tấn công diễn ra sau sự thay đổi đột ngột trong lập trường của Iran vào cuối tuần qua. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố hôm 17/4 rằng eo biển đã mở cửa cho tàu thuyền nhưng IRGC lại đảo ngược quyết định vào ngày hôm sau. 6 tàu du lịch bị mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư từ cuối tháng Hai đã tận dụng khoảng thời gian ngắn ngủi này và đi qua eo biển. Nhưng kể từ đó, hoạt động giao thông qua lại eo biển giảm mạnh.

Theo Torbjorn Soltvedt, nhà phân tích chính về Trung Đông tại công ty tình báo rủi ro Verisk Maplecroft, việc duy trì mức phí bảo hiểm cao bằng các cuộc tấn công lẻ tẻ là điều có lợi cho Iran.

"Đòn bẩy chính của họ trong các cuộc đàm phán với Mỹ là khả năng hạn chế vận chuyển hàng hải qua eo biển Hormuz, và bảo hiểm là một phần quan trọng trong đó”, chuyên gia Soltvedt bình luận.

Một số tàu đã vượt qua hệ thống kiểm tra của Iran nhưng hàng trăm tàu ​​và hàng nghìn thành viên thủy thủ đoàn vẫn đang bị mắc kẹt.

Tàu chở dầu của Iran vượt qua phong tỏa của Mỹ?

Hải quân Mỹ đã lên tàu và bắt giữ một tàu chở dầu của Iran ở phía nam Vịnh Bengal thuộc Ấn Độ Dương, cách eo biển khoảng 2.000 dặm. Điều đó nhấn mạnh quyền lực của Mỹ trong việc bắt giữ các tàu vi phạm lệnh phong tỏa ngay cả khi chúng đã rời khỏi khu vực gần eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, các công ty tình báo hàng hải cho biết một số tàu chở dầu của Iran đã vượt qua vòng phong tỏa. Theo Lloyd's List Intelligence, "dòng chảy giao thông ngầm ổn định" đã ra vào vùng vịnh, bao gồm 11 tàu chở dầu chở hàng của Iran đã rời vịnh bên ngoài eo biển kể từ ngày 13/4.

"Mỹ đối mặt với tình thế khó xử: Việc phong tỏa càng chặt chẽ thì thị trường dầu mỏ toàn cầu càng chịu nhiều thiệt hại, vì vậy có những ưu tiên mâu thuẫn ở đây, và dường như chính sách của họ là không chặn bắt mọi lô hàng dầu của Iran”, ông Soltvedt bình luận.

Đại úy Tim Hawkins, người phát ngôn Bộ Tư lệnh Trung tâm của Mỹ, xác nhận hôm 22/4 rằng lệnh phong tỏa quân sự nhằm vào tất cả tàu ra vào các cảng của Iran. Tuy nhiên, ông cho biết các chuyến hàng nhân đạo, bao gồm thực phẩm, vật tư y tế và hàng hóa thiết yếu khác cho dân thường, vẫn được phép đi qua với điều kiện phải kiểm tra.

Đại úy Hawkins cũng bác bỏ các báo cáo bên ngoài về việc một số tàu thuyền lọt qua vòng vây của Mỹ.

Khi nào eo biển Hormuz được mở lại?

Theo AP, công ty phân tích và dữ liệu Rystad Energy cho biết, ngay cả khi cuộc xung đột Mỹ - Iran kết thúc, chỉ riêng việc tái cấu trúc mạng lưới tàu chở dầu toàn cầu cũng sẽ mất từ ​​6 đến 8 tuần. Các chủ tàu và công ty bảo hiểm sẽ cần từ 2 đến 5 tuần để làm quen với môi trường hoạt động mới và trở lại hoạt động bình thường.

"Các chủ tàu sẽ muốn một điều gì đó cụ thể hơn so với những gì chúng ta đang có hiện nay. Điều cần thiết là một thứ gì đó toàn diện hơn so với một thỏa thuận ngừng bắn không chính thức khi hai bên còn cách biệt rất xa về các vấn đề then chốt như chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Iran", ông Soltvedt nói.

"Ngay cả như vậy, các công ty vận tải biển vẫn sẽ phải đối mặt với mối đe dọa lâu dài từ tên lửa và máy bay không người lái của Iran. Họ có thể sử dụng chiêu bài này một lần nữa trong tương lai", vị chuyên gia nhận định.

>>> Mời độc giả xem thêm video về eo biển Hormuz