Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, việc Công ty TNHH Một thành viên Tấn Vấn được lựa chọn thực hiện nhiều dự án xây lắp trên địa bàn tỉnh Gia Lai được căn cứ trên các quy định hiện hành về chỉ định thầu. Việc phân tích các hồ sơ quyết định gốc dưới lăng kính pháp luật giúp mang lại cái nhìn đa chiều và khách quan về cách thức vận hành mua sắm công, bảo trì hạ tầng tại địa phương. Đi sâu vào bản chất của các quyết định giao thầu trực tiếp này, câu hỏi lớn về việc cân bằng giữa sự nhanh gọn của thủ tục hành chính và bài toán tối ưu hóa giá trị kinh tế cho công quỹ quốc gia đang trở thành tâm điểm chú ý của dư luận xã hội.

Chiếu theo hạn mức quy mô nhỏ tại Nghị định 214

Để áp dụng cơ chế giao thầu trực tiếp một cách hợp pháp, các cơ quan quản lý nhà nước và các chủ đầu tư bắt buộc phải soi chiếu qua lăng kính pháp lý của Điều 78, Điều 79 và Điều 80 thuộc Nghị định số 214/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Đây là văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết về hạn mức tiền tệ, phân loại quy mô gói thầu và các điều kiện thắt chặt đối với quy trình chỉ định thầu thông thường lẫn chỉ định thầu rút gọn nhằm bảo vệ nguồn tài sản công. Dựa trên các hồ sơ quyết định gốc được thu thập, danh mục các dự án đầu tư công mà Công ty TNHH Một thành viên Tấn Vấn thực hiện có quy mô tài chính dao động rất đặc trưng, phổ biến từ mức trên 200 triệu đồng cho đến dưới 1,6 tỷ đồng.

Đối chiếu với quy định tại Điều 78 thuộc Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, các gói thầu xây lắp dân dụng, bảo trì cơ sở vật chất trường học này nằm ngay trong phạm vi điều chỉnh của hạn mức chỉ định thầu đối với gói thầu quy mô nhỏ. Pháp luật hiện hành cho phép chủ đầu tư áp dụng hình thức chỉ định thầu thông thường theo quy trình tại Điều 79 thuộc Nghị định này đối với các dự án nằm dưới hạn mức tài chính cho phép, với điều kiện bắt buộc là nhà thầu được lựa chọn phải chứng minh được năng lực thực hiện tương tự đạt chuẩn và dự toán được phê duyệt bài bản.

Về mặt trình tự thủ tục hành chính thuần túy, các quyết định phê duyệt của các chủ đầu tư tại tỉnh Gia Lai đã tuân thủ đúng định hướng và quy trình của pháp luật. Tuy nhiên, đặc thù cốt lõi của hình thức chỉ định thầu quy mô nhỏ là thu hẹp triệt để phạm vi tham gia của các doanh nghiệp xây dựng khác trên thị trường. Việc áp dụng cơ chế này liên tục cho một đơn vị quen thuộc, dù đúng luật, vẫn tất yếu dẫn đến tình trạng khuyết thiếu sự cọ xát lành mạnh về giá cả và các giải pháp kỹ thuật tối ưu giữa nhiều nhà thầu với nhau.

Câu chuyện về tỷ lệ tiết kiệm và công khai thông tin

Hệ lụy trực tiếp của việc khuyết thiếu môi trường đấu thầu rộng rãi chính là sự suy giảm tính cạnh tranh sòng phẳng, khiến tỷ lệ tiết kiệm nguồn vốn ngân sách phụ thuộc phần lớn vào ý chí chủ quan trên bàn đàm phán. Do không tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng và không phát hành hồ sơ mời thầu công khai, các gói thầu này hoàn toàn không tồn tại báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu điện tử (E-HSDT) cạnh tranh.

Sự chênh lệch giữa giá dự toán ban đầu và giá trúng thầu lúc này phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực đàm phán nội bộ giữa tổ chuyên gia của chủ đầu tư với duy nhất một đối tác được mời là Công ty TNHH Một thành viên Tấn Vấn. Hồ sơ thực tế đã chứng minh các con số biết nói về hiệu quả kinh tế đối với dòng vốn công.

Tại gói thầu thi công lắp đặt biển hiệu của Bưu điện tỉnh Gia Lai, Quyết định phê duyệt số 126/QĐ-BĐGL ngày 13/01/2026 đã chấp thuận cho Công ty TNHH Một thành viên Tấn Vấn trúng thầu với giá trị hợp đồng khớp tuyệt đối 211.622.399 đồng so với giá dự toán, đạt tỷ lệ tiết kiệm nguồn vốn là 0%.

Tương tự, tại chuỗi dự án sửa chữa công trình diễn ra tại Trường THPT Trần Hưng Đạo dưới sự phê duyệt của Hiệu trưởng Ngô Thanh Hà, hay dự án tại Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai do Hiệu trưởng Trương Văn Tùng ký duyệt, mức giá trúng thầu của doanh nghiệp này cũng liên tục duy trì ở trạng thái sát giá tuyệt đối, không mang lại hiệu quả tiết kiệm đáng kể cho ngân sách địa phương.

Ngược lại, đối với các gói thầu có quy mô tài chính lớn hơn do Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai trực tiếp làm chủ đầu tư, gồm gói thầu tại Trường THCS và THPT Y Đôn (giá trúng thầu 1.474.343.000 đồng) và gói thầu tại Trường THPT số 1 Phù Mỹ (giá trúng thầu 964.522.000 đồng), tỷ lệ tiết kiệm lại đạt con số 5% một cách tuyệt đối. Sự khác biệt mang tính hệ thống này bắt nguồn từ việc áp dụng pháp luật một cách nghiêm ngặt.

Mức giảm giá 5% tròn trĩnh này là kết quả của việc thực hiện nghiêm túc Điều 78, 79 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, kết hợp với mệnh lệnh hành chính tại Công văn số 5557 của Bộ Tài chính đối với gói thầu quy mô nhỏ. Điều này đặt ra một câu hỏi chính luận sâu sắc: Nếu không có các quy định cứng nhắc buộc phải giảm tối thiểu 5% theo điểm e khoản 2 Điều 78 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, liệu các chủ đầu tư có chủ động bảo vệ dòng vốn công ở mức cao hơn, và mức giảm 5% theo chỉ tiêu hành chính đó đã thực sự tối ưu so với việc tổ chức một cuộc đấu thầu rộng rãi để thị trường tự định giá hay chưa?

Về công tác công khai thông tin để phục vụ công tác hậu kiểm, hồ sơ thể hiện các chủ đầu tư tại tỉnh Gia Lai đã chấp hành việc đăng tải kết quả lựa chọn nhà thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Ví dụ, gói thầu của Bưu điện tỉnh được đăng tải công khai sau 3 ngày làm việc, gói thầu của Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai được hệ thống ghi nhận đăng tải sau 2 ngày, hoàn toàn đáp ứng thời hạn trong vòng 05 ngày làm việc theo quy định chặt chẽ tại khoản 5 Điều 33 thuộc Nghị định số 214/2025/NĐ-CP.

Góc nhìn pháp lý về tính hiệu quả kinh tế lâu dài

Dưới góc nhìn chuyên môn của luật sư hành nghề trong mảng kinh tế đầu tư, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) đã đưa ra những nhận định: "Hồ sơ cho thấy việc áp dụng hình thức chỉ định thầu tuân thủ Điều 23 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và hạn mức tại Điều 78 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP. Mức tiết kiệm 5% hay thời gian đăng tải thông tin cũng tuân thủ đúng quy định. Tuy nhiên, việc một nhà thầu liên tục được gọi tên qua hình thức này phản ánh một thực tế: Chủ đầu tư đang ưu tiên sự nhanh gọn của thủ tục hành chính hơn là việc mở rộng cạnh tranh để tối ưu hóa nguồn vốn. Đây không phải là sai phạm thủ tục, nhưng là một vấn đề cần cân nhắc về tính hiệu quả kinh tế lâu dài".

Sự bảo mật và tính khép kín trong biên bản thương thảo nội bộ của các tổ chuyên gia dễ trở thành mảnh đất tiềm ẩn rủi ro về tính khách quan, đi ngược lại các khuyến cáo ngăn ngừa hiện tượng "thân hữu, quen thuộc" mà Chỉ thị số 12/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 03/4/2026 đã nghiêm khắc chỉ rõ. Việc Công ty TNHH Một thành viên Tấn Vấn liên tục được gọi tên tại hàng loạt hạng mục bảo trì sửa chữa trường học với tỷ lệ tiết kiệm thấp đang đặt ra nhiều dấu hỏi cho các cơ quan thanh tra địa phương. Khi các cơ quan chức năng tiến hành rà soát dựa trên tinh thần của Chỉ thị số 12/CT-TTg, những người đứng đầu cơ quan phê duyệt sẽ phải có trách nhiệm giải trình minh bạch trước công luận về các tiêu chí lựa chọn nhà thầu, bảo đảm hiệu quả sử dụng cao nhất cho nguồn ngân sách quốc gia.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 3:] Trách nhiệm rà soát năng lực khi thi công song song