Con tàu đắm 3.300 năm tuổi làm thay đổi những trang sử về thế giới cổ đại

Nằm dưới đáy Địa Trung Hải suốt hơn ba thiên niên kỷ, tàu đắm Uluburun đã hé lộ một thế giới cổ đại kết nối chặt chẽ hơn nhiều so với tưởng tượng.

Năm 1982, một thợ lặn tìm bọt biển ngoài khơi mũi Uluburun, gần thành phố Kaş (Thổ Nhĩ Kỳ), tình cờ phát hiện những thỏi đồng cổ dưới đáy biển. Cuộc khai quật khảo cổ dưới nước kéo dài từ năm 1984 đến 1994 sau đó đã đưa lên hơn 18.000 hiện vật, biến Uluburun thành một trong những xác tàu thời kỳ Đồ Đồng muộn được nghiên cứu kỹ lưỡng nhất thế giới.

Ảnh: danielemancini-archeologia

Con tàu được cho là bị đắm vào khoảng năm 1320 trước Công nguyên. Dù phần lớn thân tàu đã mục nát, hàng hóa còn sót lại lại bảo tồn gần như nguyên vẹn. Đặc biệt nhất là khoảng 10 tấn đồng ở dạng thỏi "da bò" (oxhide ingots) cùng khoảng 1 tấn thiếc. Tỷ lệ này gần tương ứng với công thức để luyện đồng thiếc (bronze), kim loại chiến lược của thời đại. Chỉ riêng số kim loại này cũng đủ chế tạo hàng nghìn vũ khí và công cụ.

Ảnh: worldhistory

Nhưng giá trị của Uluburun không chỉ nằm ở kim loại. Các nhà khảo cổ còn tìm thấy ngà voi châu Phi, ngà hà mã, gỗ mun, hổ phách từ vùng Baltic, thủy tinh màu, đồ gốm Canaan, đồ trang sức bằng vàng, trứng đà điểu, nhựa thơm terebinth, vỏ sò quý và nhiều hiện vật xa xỉ khác. Nguồn gốc đa dạng của chúng cho thấy con tàu đã kết nối một mạng lưới thương mại trải dài từ Ai Cập, Levant, Cyprus và Anatolia đến tận miền bắc châu Âu.

Một trong những phát hiện nổi tiếng nhất là tượng bọ hung bằng vàng mang tên Nữ hoàng Nefertiti của Ai Cập. Dù chưa thể khẳng định đây là món quà ngoại giao hay hàng hóa thương mại, hiện vật này cho thấy những mối liên hệ giữa các triều đình quyền lực trong khu vực vào cuối thời kỳ Đồ Đồng.

Ảnh: web.tf.uni-kiel

Các nghiên cứu về gỗ tàu, kỹ thuật đóng tàu và hàng hóa cho thấy Uluburun nhiều khả năng là tàu buôn đường dài, có thể thuộc các thương nhân vùng Canaan. Nó phản ánh một nền kinh tế quốc tế phát triển, nơi nguyên liệu, hàng hóa xa xỉ, công nghệ và ý tưởng được trao đổi giữa nhiều nền văn minh. Điều này khiến nhiều nhà sử học ví vùng Đông Địa Trung Hải thời đó như một "thế giới toàn cầu hóa đầu tiên".

Ngày nay, phần lớn hiện vật từ Uluburun được bảo quản tại Bảo tàng Khảo cổ Dưới nước Bodrum (Thổ Nhĩ Kỳ), nơi chúng tiếp tục cung cấp dữ liệu cho các nghiên cứu về thương mại, ngoại giao và kỹ thuật hàng hải cổ đại. Sau hơn 3.300 năm dưới đáy biển, con tàu không chỉ mang theo một kho báu vật chất, mà còn chuyên chở cả câu chuyện về một thế giới cổ đại năng động, nơi các nền văn minh đã kết nối với nhau bằng những hải trình vượt xa mọi hình dung trước đây.

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước

Những phát hiện khảo cổ ở Angkor đang viết lại lịch sử đế chế Khmer

Trong nhiều thập kỷ, các cuộc khai quật và nghiên cứu hiện đại đã liên tục hé lộ những bí mật mới về Angkor, trung tâm quyền lực của Đế chế Khmer.

Không chỉ nổi tiếng với quần thể đền Angkor Wat đồ sộ, Angkor còn là một trong những địa điểm khảo cổ quan trọng nhất thế giới. Những phát hiện trong vài thập kỷ gần đây đã giúp các nhà khoa học hiểu rằng nơi đây từng là trái tim của một đế chế hùng mạnh thống trị một phần bán đảo Đông Dương từ thế kỷ IX đến XV.

Di tích duy nhất của bảo tháp cổ thuộc Phật giáo thời kỳ Bắc triều

Các nhà khảo cổ đã tìm thấy nền móng vô cùng vững chắc của một ngôi tháp cổ hình vuông đồ sộ, có kích thước khoảng 45m mỗi cạnh.

Di tích một ngôi tháp cổ được phát hiện tại tỉnh Hà Bắc, miền bắc Trung Quốc, có niên đại thuộc thời kỳ Bắc triều (khoảng năm 386–đến năm 581 SCN). Thực tế, di tích này là phần còn lại của một bảo tháp cổ hình vuông tại thành phố Diên An, tỉnh Hà Bắc, miền bắc Trung Quốc. Trong đó, mỗi cạnh của nền tháp dài 45 mét, trong khi phần móng được xây dựng đặc biệt kiên cố, sâu 6 mét, gồm 10 lớp sỏi cuội và đất được đắp xen kẽ tinh xảo.

anh-chup-man-hinh-2026-07-12-154723.png
Các nhà khảo cổ đã tìm thấy nền móng vô cùng vững chắc của một ngôi tháp cổ hình vuông đồ sộ, có kích thước khoảng 45 mét mỗi cạnh. Ảnh: @China.org.

Phát hiện khảo cổ quan trọng về khu định cư 30.000 năm trước ở Trung Quốc

Di chỉ Thạch Than nổi tiếng vì đã bảo tồn công nghệ chế tác lưỡi dao siêu nhỏ, đồ trang sức làm từ vỏ trứng đà điểu, đá mài dùng để chế biến hạt giống cây dại.

Di chỉ Thạch Than nằm ở hạ lưu sông Thanh Thủy, một phụ lưu của sông Hoàng Hà. Di chỉ được phát hiện tại làng Tây Thôn, hương Đông Thành, huyện Cát Lâm, tỉnh Sơn Tây, miền bắc Trung Quốc, ở rìa phía đông của cao nguyên Hoàng Thổ.

Đây là di chỉ khảo cổ có quy mô lớn nhất và cũng là một trong những phát hiện khảo cổ quan trọng nhất, cung cấp những tư liệu quý giá về các khu định cư tiền sử ở Trung Quốc trong giai đoạn từ khoảng 10.000 năm đến 30.000 năm trước đây. Di chỉ này phản ánh đời sống của cư dân tại khu vực Trung Nguyên, bao gồm vùng trung và hạ lưu sông Hoàng Hà.

Đọc nhiều nhất

Tin mới