Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Quyết định bãi bỏ Quyết định về tổ chức và hoạt động của Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia (ATGT) và Ban An toàn giao thông các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Thực tế, trong suốt nhiều năm, Ủy ban ATGT Quốc gia đã đóng vai trò là đầu mối điều phối liên ngành, góp phần nâng cao nhận thức xã hội, giảm tai nạn giao thông và tạo sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương. Tuy nhiên, khi hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, chức năng, nhiệm vụ giữa các cơ quan quản lý nhà nước đã được phân định rõ ràng hơn, thì mô hình một ủy ban liên ngành mang tính “trung gian” dần bộc lộ những giới hạn.

Đặc biệt, việc Luật Đường bộ và Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ có hiệu lực đã tạo ra sự tách bạch căn bản giữa quản lý kết cấu hạ tầng, vận tải và quản lý TTATGT. Trong bối cảnh đó, việc duy trì một ủy ban điều phối mang tính hành chính không còn thật sự cần thiết, thậm chí có thể làm kéo dài quy trình chỉ đạo, phát sinh tầng nấc trung gian trong điều hành.

Mặt khác, chủ trương xây dựng bộ máy hành chính tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả đòi hỏi phải mạnh dạn rà soát, loại bỏ những mô hình tổ chức không còn phù hợp. Việc bỏ Ủy ban ATGT Quốc gia cho thấy quyết tâm chuyển từ cách làm “phân tán trách nhiệm” sang xác lập rõ đầu mối chịu trách nhiệm chính, gắn quyền hạn với trách nhiệm cụ thể, thay vì dựa vào cơ chế phối hợp mang tính hình thức.

Quyết định này cũng được đưa ra đúng thời điểm khi năng lực quản lý nhà nước về TTATGT đã có bước tiến rõ rệt, đặc biệt trong ứng dụng công nghệ số, cơ sở dữ liệu dân cư, dữ liệu phương tiện và xử lý vi phạm. Những công cụ quản lý hiện đại này cho phép công tác bảo đảm TTATGT không còn phụ thuộc quá nhiều vào các thiết chế điều phối hành chính, mà dựa trên dữ liệu, phân tích rủi ro và chỉ đạo trực tiếp, kịp thời.

Dự thảo Quyết định đề xuất giao Bộ Công an là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thực hiện chức năng điều phối chung về TTATGT trên phạm vi toàn quốc sau khi Ủy ban ATGT Quốc gia dừng hoạt động; bao gồm tổng hợp số liệu tai nạn giao thông, theo dõi tình hình, đánh giá xu hướng, báo cáo định kỳ và đột xuất, đề xuất các biện pháp chỉ đạo liên ngành khi cần thiết.

Theo TS Nguyễn Xuân Thủy, chuyên gia giao thông, nguyên Giám đốc NXB Giao thông vận tải, vấn đề không phải là có hay không một ủy ban, mà là tổ chức bộ máy sao cho thống nhất, tập trung và rõ trách nhiệm. Khi chức năng đã được luật hóa, giao rõ cho từng bộ, ngành, thì việc duy trì một đầu mối trung gian không còn thực sự cần thiết.

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng, việc bỏ Ủy ban ATGT Quốc gia diễn ra đúng thời điểm, khi năng lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực TTATGT đã có bước tiến đáng kể, đặc biệt là ứng dụng công nghệ số, cơ sở dữ liệu dân cư, phương tiện và xử lý vi phạm. Những công cụ này cho phép công tác quản lý dựa trên dữ liệu, phân tích rủi ro và chỉ đạo trực tiếp, thay vì phụ thuộc vào các cơ chế phối hợp hành chính nhiều tầng nấc.

Tuy vậy, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng, bỏ Ủy ban ATGT Quốc gia không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Ngược lại, điều quan trọng là phải xác lập rõ một đầu mối đủ thẩm quyền, đồng thời bố trí đội ngũ cán bộ chuyên trách, am hiểu sâu về lĩnh vực TTATGT tại các bộ, ngành và địa phương để bảo đảm sự phối hợp nhịp nhàng, xuyên suốt.