Trong lịch sử phong kiến Trung Hoa, những cuộc tranh đoạt quyền lực trong hoàng tộc luôn là điều khiến hậu thế rùng mình. Người đời thường nói: “Thiên gia vô phụ tử”, nghĩa là trong gia đình đế vương, quyền lực đôi khi còn lớn hơn cả tình thân. Các hoàng đế giết công thần, giết anh em, thậm chí giết cả con trai không phải chuyện hiếm. Nhưng điều khiến người đời ám ảnh hơn cả chính là những vụ “thí phụ” – con trai ra tay giết cha để đoạt quyền lực. Dù số lượng không nhiều, nhưng mỗi vụ việc đều nhuốm đầy máu và bi kịch.

Người đầu tiên phải nhắc đến là Bắc Ngụy Đạo Vũ Đế Thác Bạt Khuê – vị hoàng đế khai quốc của Bắc Ngụy thời Nam Bắc triều. Thác Bạt Khuê vốn là một nhân vật kiệt xuất của dân tộc Tiên Ti, từng dựng nên cơ nghiệp hùng mạnh ở phương bắc. Tuy nhiên, cuộc đời ông lại kết thúc bởi chính người con trai ruột là Thác Bạt Thiệu.

Bi kịch bắt nguồn từ mối quan hệ đầy dị nghị giữa Thác Bạt Khuê với Hạ phu nhân – người vốn là em gái của mẹ ông, tức dì ruột của ông. Hai người sinh ra Thác Bạt Thiệu. Từ nhỏ, Thác Bạt Thiệu đã nổi tiếng hung bạo, nhiều lần bị cha trách phạt nên trong lòng dần sinh oán hận.

Năm 409, Thác Bạt Khuê nổi giận với Hạ phu nhân và định xử tử bà. Trong cơn tuyệt vọng, Hạ phu nhân bí mật cầu cứu con trai. Thác Bạt Thiệu biết nếu mẹ chết thì bản thân cũng khó thoát, liền dẫn người lẻn vào cung giữa đêm rồi trực tiếp sát hại cha mình. Tuy nhiên, cái giá phải trả đến rất nhanh. Anh trai của Thác Bạt Thiệu là Thác Bạt Tự sau đó lên ngôi, tức Bắc Ngụy Minh Nguyên Đế, rồi đem giết cả hai mẹ con để báo thù.

Một vụ thí phụ nổi tiếng khác diễn ra dưới thời Lưu Tống Nam triều. Tống Văn Đế Lưu Nghĩa Long vốn là vị hoàng đế đầy tham vọng, nhiều lần phát động chiến tranh nhằm thống nhất phương bắc nhưng đều thất bại. Dù vậy, ông vẫn được đánh giá là vị vua có tài trị quốc.

Bi kịch xảy ra vào năm 453. Thái tử Lưu Thiệu bí mật dùng vu cổ để nguyền rủa cha mau chết nhằm sớm lên ngôi. Khi Lưu Nghĩa Long phát hiện ra chuyện này, ông nổi giận định phế truất thái tử. Nhưng tin tức bị lộ. Biết mình không còn đường lui, Lưu Thiệu quyết định ra tay trước.

Đêm chính biến, quân của Lưu Thiệu tràn vào hoàng cung. Tống Văn Đế chưa kịp phản kháng đã bị tâm phúc của con trai sát hại ngay trong cung cấm. Nhưng ngai vàng mà Lưu Thiệu đoạt được chỉ tồn tại đúng ba tháng. Em trai ông là Lưu Tuấn kéo quân đánh vào kinh thành, giết chết Lưu Thiệu rồi lên ngôi, tức Tống Hiếu Vũ Đế.

Nếu hai vụ trước xuất phát từ thù hận và tranh quyền, thì cái chết của Hậu Lương Thái Tổ Chu Ôn lại nhuốm màu hoang dâm và phản bội. Chu Ôn vốn là người dựa vào việc đàn áp khởi nghĩa Hoàng Sào để gây dựng thế lực, cuối cùng cướp ngôi nhà Đường lập ra Hậu Lương.

Nhưng Chu Ôn nổi tiếng háo sắc. Ông không chỉ có vô số phi tần mà còn thường xuyên tư thông với vợ của các con trai. Điều này khiến quan hệ trong hoàng thất cực kỳ méo mó. Đến cuối đời, Chu Ôn còn muốn phế bỏ con ruột Chu Hữu Khuê để truyền ngôi cho con nuôi Chu Hữu Văn.

Điều đáng nói là lúc bàn chuyện truyền ngôi, Trương thị – vợ của Chu Hữu Khuê, cũng là người từng bị Chu Ôn cưỡng ép – lại có mặt bên cạnh. Hoảng sợ cho số phận của mình và chồng, bà lập tức báo tin cho Chu Hữu Khuê.

Nghe tin cha định tước quyền kế vị, Chu Hữu Khuê nổi giận. Ông ta cho rằng cha mình đã bất nhân nên quyết định bất nghĩa. Cuộc binh biến nổ ra ngay trong cung, Chu Ôn bị giết tại chỗ. Nhưng Chu Hữu Khuê cũng chẳng giữ được ngai vàng bao lâu. Chưa đầy một năm sau, em trai là Chu Hữu Trinh lại phát động chính biến giết chết ông.

Ở vùng Mân quốc thời Ngũ Đại Thập Quốc, Mân Thái Tông Vương Diên Quân cũng chết bởi chính con trai mình. Bản thân Vương Diên Quân vốn đã là người cướp ngôi khi giết anh trai để lên làm vua.

Bi kịch tiếp tục lặp lại ở đời sau. Một cung nữ xinh đẹp trong cung được cả hai hoàng tử Vương Kế Bằng và Vương Kế Thao cùng say mê. Vương Kế Bằng nhanh tay xin cha ban nàng cho mình, khiến em trai vô cùng tức giận và âm thầm lên kế hoạch giết anh.

Nhưng đúng lúc ấy, Vương Diên Quân bất ngờ bị trúng phong. Nhìn thấy cơ hội, Vương Kế Bằng lập tức phát động binh biến. Trong cuộc hỗn loạn đó, cả Vương Diên Quân lẫn Vương Kế Thao đều bị giết.

Đẫm máu và bi kịch nhất có lẽ là câu chuyện của Tây Hạ Cảnh Tông Lý Nguyên Hạo – vị khai quốc hoàng đế của Tây Hạ. Ông là thiên tài quân sự khiến cả nhà Tống lẫn Liêu phải đau đầu. Nhưng tính cách lại cực kỳ tàn bạo.

Lý Nguyên Hạo từng giết hai con trai ruột của mình. Chưa dừng lại ở đó, ông còn cướp luôn vợ của thái tử Lý Ninh Lệnh Ca vì mê sắc đẹp của nàng. Hành động ấy khiến mối quan hệ cha con hoàn toàn đổ vỡ.

Năm 1048, Lý Nguyên Hạo còn định phế bỏ hoàng hậu Dã Lợi thị cùng thái tử Lý Ninh Lệnh Ca để lập con trai của sủng phi Một Tàng thị lên thay. Bị dồn vào đường cùng, Lý Ninh Lệnh Ca quyết định vào cung hành thích cha.

Dù không thể giết chết ngay lập tức, ông đã chém đứt mũi Lý Nguyên Hạo. Trong điều kiện y thuật thời đó, vị hoàng đế Tây Hạ nhanh chóng chết vì mất máu. Nhưng Lý Ninh Lệnh Ca cũng không thoát khỏi số phận bi thảm. Anh trai của Một Tàng thị lập tức nhân danh “trừ nghịch thần” để giết chết ông rồi đưa cháu mình lên ngôi.

Ngoài năm vụ việc nổi tiếng kể trên, lịch sử còn tồn tại những nghi án gây tranh cãi, như cái chết của Tùy Văn Đế Dương Kiên hay Đường Thuận Tông Lý Tụng. Có ý kiến cho rằng họ cũng có thể đã chết dưới bàn tay hoặc âm mưu của con trai mình, nhưng đến nay vẫn chưa có kết luận rõ ràng.

Những vụ thí phụ trong lịch sử cho thấy một sự thật lạnh lùng: khi quyền lực đạt tới đỉnh cao, tình thân trong hoàng tộc đôi lúc lại trở nên mong manh hơn bất cứ điều gì. Các hoàng tử giết cha để đoạt ngôi, nhưng phần lớn cũng không có kết cục tốt đẹp. Dường như trong vòng xoáy máu và quyền lực ấy, không ai thực sự là người chiến thắng.