Kỳ thú loài cá thích sống trên cạn có nhiều ở vùng đất Nam Bộ

Không cần sống hoàn toàn dưới nước, loài cá kỳ lạ này có thể bò trên bùn, leo rễ đước và săn mồi ngay trên cạn.

Cá thòi lòi là tên gọi quen thuộc dành cho một nhóm cá thuộc phân họ Oxudercinae, họ cá bống (Gobiidae), sinh sống chủ yếu tại các vùng cửa sông, bãi triều và rừng ngập mặn nhiệt đới. Ở Việt Nam, chúng xuất hiện khá phổ biến tại Cần Giờ, Bến Tre, Sóc Trăng, Bạc Liêu và Cà Mau. Điểm dễ nhận biết nhất là đôi mắt lồi to nằm trên đỉnh đầu, thân thuôn dài, lớp da ẩm và hai vây ngực phát triển mạnh.

Điều khiến cá thòi lòi trở nên đặc biệt là khả năng hoạt động trên cạn. Khi thủy triều rút, chúng bò trên mặt bùn bằng hai vây ngực khỏe, bật nhảy để di chuyển hoặc leo lên những bộ rễ cây đước, cây mắm. Khác với phần lớn các loài cá, thòi lòi có thể hấp thụ oxy qua da và lớp niêm mạc khoang miệng, hầu khi những bề mặt này luôn được giữ ẩm. Nhờ vậy, chúng có thể rời khỏi mặt nước trong thời gian dài.

kto-tr_mien-tay.jpg

Ảnh: Quốc Lê.

Một đặc điểm thú vị khác là đôi mắt có thể chuyển động linh hoạt, giúp chúng quan sát môi trường xung quanh khi phần lớn cơ thể nằm sát mặt bùn. Cá thòi lòi còn có tập tính đào hang để trú ẩn, tránh kẻ thù và sinh sản. Một số loài xây dựng khoang chứa trứng nằm phía trên mực nước trong hang, tạo môi trường giàu oxy cho trứng phát triển.

Thức ăn của chúng khá đa dạng, bao gồm côn trùng, giáp xác nhỏ, động vật thân mềm và các loài sinh vật sống trong bùn. Khi kiếm ăn, chúng thường di chuyển trên bãi triều, tận dụng khả năng quan sát tốt để phát hiện con mồi.

Ở Việt Nam, cá thòi lòi còn là đặc sản nổi tiếng của vùng đất Cà Mau. Thịt cá săn chắc, có vị ngọt tự nhiên, thường được chế biến thành các món nướng muối ớt, kho tiêu hoặc nấu canh chua.

Không chỉ là một món ăn dân dã, cá thòi lòi còn là minh chứng sinh động cho khả năng thích nghi của động vật trước môi trường sống luôn biến đổi giữa đất liền và biển cả.

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước.

Khó tin những loài động vật có thể nhịn ăn hàng tháng, thậm chí hàng năm

Trong thế giới động vật, có những loài sở hữu khả năng sinh tồn phi thường, đến mức chúng có thể không cần thức ăn suốt nhiều năm.

Nhắc đến những động vật có khả năng nhịn ăn lâu ngày, nhiều người thường nghĩ đến cá sấu, rắn hay rùa. Tuy nhiên, một trong những nhà vô địch thực sự của khả năng sinh tồn này lại là một loài cá nước ngọt có ngoại hình khá kỳ lạ: cá phổi châu Phi (African lungfish).

Theo các tài liệu khoa học, một số loài cá phổi châu Phi có thể sống tới khoảng 4–5 năm mà không cần thức ăn trong điều kiện hạn hán khắc nghiệt. Đây là một trong những khoảng thời gian nhịn ăn dài nhất từng được ghi nhận ở động vật có xương sống. Đặc biệt, chúng không cần di chuyển hay tìm kiếm thức ăn trong suốt thời gian này.

Bí mật của những động vật sống hàng thế kỷ vẫn duy trì cơ thể khỏe mạnh

Trong tự nhiên, có những sinh vật sở hữu khả năng sống lâu đáng kinh ngạc, khiến quy luật lão hóa thông thường trở nên đặc biệt.

Một trong những ví dụ nổi tiếng nhất là chuột chũi trụi lông (naked mole-rat), loài gặm nhấm sống dưới lòng đất ở Đông Phi. Chúng có thể sống hơn 30 năm, lâu gấp nhiều lần những loài gặm nhấm có kích thước tương tự. Điều đáng chú ý là nguy cơ tử vong do lão hóa ở loài này tăng rất chậm theo tuổi tác. Chúng cũng duy trì khả năng sinh sản và nhiều chức năng sinh lý trong thời gian dài. Các nhà khoa học đang nghiên cứu cơ chế sửa chữa DNA, kiểm soát protein và khả năng chống ung thư đặc biệt của chúng.

Một sinh vật khác gây kinh ngạc là thủy tức (Hydra), động vật không xương sống nhỏ bé sống trong môi trường nước ngọt. Cơ thể thủy tức chứa nhiều tế bào gốc có khả năng liên tục phân chia và thay thế các tế bào già cỗi. Trong điều kiện phòng thí nghiệm thích hợp, một số loài thủy tức thể hiện tốc độ lão hóa gần như không đáng kể. Điều này không có nghĩa chúng bất tử, bởi chúng vẫn có thể chết vì bệnh tật, điều kiện môi trường bất lợi hoặc bị động vật khác ăn thịt.

Loài mực quái vật dài hơn 10 m từng thống trị đại dương tiền sử

Hàng chục triệu năm trước, đại dương từng là nơi sinh sống của những loài động vật thân mềm khổng lồ, sở hữu xúc tu đáng sợ.

Trong số những sinh vật bí ẩn nhất của đại dương tiền sử có Tusoteuthis longa, một loài mực khổng lồ sống vào cuối kỷ Phấn Trắng, khoảng 80 triệu năm trước. Chúng từng sinh sống trong vùng biển nội địa bao phủ một phần Bắc Mỹ ngày nay. Với chiều dài ước tính khoảng 8–11 m tính cả xúc tu, Tusoteuthis có thể sánh với những loài mực khổng lồ hiện đại.

Điều thú vị là các nhà cổ sinh vật học không tìm thấy nguyên vẹn cơ thể chúng. Phần lớn bằng chứng chỉ là hóa thạch của gladius – cấu trúc nâng đỡ bên trong cơ thể mực, đôi khi được ví như bộ xương sống. Do phần lớn cơ thể mực được cấu tạo từ mô mềm nên rất khó hóa thạch. Từ những di tích ít ỏi này, giới khoa học phải tái dựng hình dáng và kích thước của sinh vật đã tuyệt chủng.

Đọc nhiều nhất

Tin mới