Ngày 18/05/2026, tại Hà Nội, Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA- Liên hiệp hội VN) đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam kết hợp với Hội thảo xin ý kiến góp ý cho các báo cáo Văn kiện Đại hội lần thứ IX Liên hiệp Hội Việt Nam (dự kiến tổ chức vào ngày 9 – 10/7/2026).
Cùng với đó, là Tọa đàm với chủ đề "Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - vai trò của Liên hiệp Hội Việt Nam trong kiến tạo mô hình tăng trưởng mới".
Sự kiện diễn ra trực tiếp tại trụ sở Hà Nội đồng thời trực tuyến tại các Liên hiệp hội địa phương trên cả nước.
Trong khuôn khổ sự kiện, Công ty Cổ phần HTC Viễn thông quốc tế đã trao tặng 1 tỷ đồng và Công ty Cổ phần Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM hỗ trợ 500 triệu đồng nhằm đồng hành cùng các hoạt động nghiên cứu khoa học và công tác Đảng của VUSTA.
Khoa học công nghệ là sức mạnh cốt lõi và nguyên khí quốc gia
Phát biểu tại buổi lễ, TSKH Phan Xuân Dũng, Chủ tịch VUSTA nhấn mạnh, sức mạnh và vị thế của một quốc gia hiện nay được khẳng định phần lớn bằng trình độ khoa học và công nghệ. Trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập sâu rộng, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã trở thành động lực chính, là lực lượng sản xuất trực tiếp để thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội bền vững. Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu của Việt Nam năm 2025 đã vươn lên vị trí 44/139 quốc gia, minh chứng cho trí tuệ và nỗ lực không ngừng của đội ngũ trí thức nước nhà.
Liên hiệp Hội Việt Nam là mái nhà chung của khoảng 3,7 triệu hội viên, chiếm hơn 32% tổng số trí thức cả nước, đang thực hiện tốt sứ mệnh làm cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với giới khoa học. TSKH Phan Xuân Dũng khẳng định, Liên hiệp hội Việt Nam sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động tư vấn phản biện, nghiên cứu ứng dụng và phổ biến kiến thức, đồng thời tạo môi trường thuận lợi nhất để các nhà khoa học dấn thân, biến những thách thức thành hành động và niềm tin để đưa khoa học Việt Nam vươn tầm thế giới.
Kiến nghị đột phá thể chế để phát triển kinh tế tri thức
Tại hội thảo, các ý kiến đã tập trung thảo luận về việc hiện thực hóa các nghị quyết của Đảng và Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc hợp tác giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Các đại biểu đánh giá cao vai trò của VUSTA trong việc tập hợp đội ngũ trí thức để bồi đắp nguyên khí quốc gia và thúc đẩy chuyển đổi số.
Đóng góp ý kiến từ góc độ địa phương, ông Bùi Thanh Tùng, Chủ tịch Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Hải Phòng cho rằng mô hình tăng trưởng mới cần phải chuyển đổi mạnh mẽ từ dựa vào tài nguyên và lao động giá rẻ sang kinh tế tri thức, kinh tế tuần hoàn và đổi mới sáng tạo. Theo ông, điểm đột phá quan trọng nhất là phải chấp nhận rủi ro và độ trễ trong nghiên cứu khoa học để tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho các ý tưởng sáng tạo mạo hiểm.
Bên cạnh đó, ông Tùng nhấn mạnh vai trò nòng cốt của VUSTA trong việc dẫn dắt quá trình chuyển đổi này bằng cách thúc đẩy sự kết nối chặt chẽ giữa Nhà nước, viện nghiên cứu và khối doanh nghiệp. Một giải pháp căn cơ được ông đề xuất là cần phải trẻ hóa đội ngũ trí thức tại các tổ chức thành viên, đồng thời xây dựng các câu lạc bộ khoa học chuyên ngành cho sinh viên để thu hút nhân tài trẻ tham gia vào dòng chảy đổi mới sáng tạo của đất nước.
Trên phương diện hội ngành toàn quốc, ThS Nguyễn Quang Đồng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển truyền thông số nhận định thể chế chính là "điểm nghẽn của mọi điểm nghẽn" trong phát triển khoa học công nghệ hiện nay.
VUSTA cần tiên phong trong việc kiến nghị Chính phủ cắt giảm mạnh mẽ các thủ tục hành chính, đặc biệt là các quy định về tổ chức hội nghị hội thảo quốc tế vốn đang tiêu tốn quá nhiều thời gian của các đơn vị nghiên cứu.
Ông Đồng cũng đồng tình với quan điểm cần phải trẻ hóa lực lượng khoa học, đặc biệt trong các lĩnh vực mới nổi như trí tuệ nhân tạo (AI), nơi các chuyên gia trẻ dưới 30 tuổi đang là lực lượng hạt nhân nhưng lại thiếu cơ chế để tham gia trực tiếp vào các quyết sách lớn.
“Việc tập trung vào năng lực cốt lõi là công nghệ số và kết hợp giữa kinh nghiệm của các lãnh đạo đi trước với sự năng động của thế hệ trẻ sẽ là chìa khóa để hiện thực hóa các mục tiêu về kinh tế số mà Đảng và Nhà nước đã đề ra”, ông Đông cho hay.
Gỡ “điểm nghẽn”, xây dựng hệ sinh thái cho hơn một triệu doanh nghiệp Việt
Tại Tọa đàm, nhiều ý kiến thống nhất cho rằng, muốn đưa Việt Nam bước vào giai đoạn tăng trưởng dựa trên tri thức và công nghệ, cần xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ, trong đó thể chế, doanh nghiệp và nguồn nhân lực phải được kết nối chặt chẽ.
Theo TSKH Nghiêm Vũ Khải, nguyên phó Chủ tịch Liên hiệp hội, điểm nghẽn lớn hiện nay nằm ở sự thiếu liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp, khiến nhiều kết quả nghiên cứu chưa thể đi vào sản xuất và thị trường. Việt Nam cần đồng thời hoàn thiện cơ chế cho phép thí điểm mô hình công nghệ và kinh doanh mới, phát triển hạ tầng số và dữ liệu dùng chung quốc gia, đầu tư nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và quản trị dữ liệu, đồng thời thúc đẩy mạnh mô hình hợp tác “ba nhà”.
Từ góc độ doanh nghiệp, TS Lê Anh Hưng cho biết, đến cuối năm 2025, Việt Nam có khoảng 1,02 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó hơn 97% là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đóng góp khoảng 45% GDP và tạo việc làm cho hơn 16 triệu lao động. Tuy nhiên, năng suất lao động vẫn ở mức thấp so với khu vực. Theo ông, trở ngại lớn nhất của doanh nghiệp trong chuyển đổi số không phải thiếu công nghệ hay vốn, mà là thiếu lộ trình hành động cụ thể.
Ông đề xuất VUSTA cần chuyển từ vai trò triển khai các chương trình hỗ trợ “nhỏ lẻ” sang vai trò dẫn dắt toàn bộ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, kết nối đúng nguồn lực và đúng nhu cầu. Mô hình được đề xuất gồm ba cấp độ liên thông: cấp quốc gia tạo khung chính sách, cấp ngành cung cấp dịch vụ và kết nối, còn cấp doanh nghiệp trực tiếp triển khai cải tiến thực tế.
Các diễn giả cũng cùng đưa ra ba kiến nghị cho nhiệm kỳ tới của VUSTA, đó là: tháo gỡ các rào cản pháp lý đối với hoạt động hội; trẻ hóa đội ngũ khoa học công nghệ, đặc biệt trong các lĩnh vực AI, dữ liệu lớn và bán dẫn; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số trong chính hệ thống tổ chức hội trước khi hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số.
