Vũ trụ hiện đại tạo ra các thiên hà "mới" bằng cách nào?

Vũ trụ có còn đang tạo ra các thiên hà mới không? Nghiên cứu trong bài viết này sẽ phơi bày hết tất cả sự thật.

Dải Ngân hà cổ đại hình thành cách đây 13,6 tỷ năm, đã chứng kiến ​​những ngôi sao đầu tiên được phát hiện trong vũ trụ sơ khai thông qua các quan sát của Kính viễn vọng Không gian James Webb. Nhưng liệu các thiên hà mới có còn đang hình thành trong vũ trụ ngày nay hay không?

Thiên hà là một tập hợp lớn các ngôi sao, khí và vật chất tối, và hình dạng của nó thay đổi tùy thuộc vào thành phần cấu tạo, khiến việc nhận dạng chúng tương đối dễ dàng.

anh-chup-man-hinh-2026-05-25-111420.png
Các thiên hà hoàn toàn mới không còn hình thành trong vũ trụ hiện đại nữa. Ảnh: @Space.

Một thiên hà điển hình có đường kính khoảng 100.000 năm ánh sáng, và khoảng cách giữa các thiên hà là khoảng 1 triệu năm ánh sáng. Đôi khi, chúng hợp nhất hoặc tập hợp lại trong các cụm thiên hà, tạo thành các cụm thiên hà lớn hơn nữa.

Nếu ta quay ngược lại giây phút đầu tiên của Vụ Nổ Lớn Big Bang, ban đầu chỉ có vật chất tối nguyên thủy mới có thể đi vào các thiên hà. Khi khối vật chất tối nguyên thủy này phát triển đủ lớn, nó đã thu hút vật chất thông thường xung quanh. Do đó, khi vật chất thông thường tập hợp lại, trải qua các quá trình như nén và phân tách, những ngôi sao đầu tiên trong các thiên hà đã ra đời. Vật chất này sau đó tiếp tục hợp nhất với các thiên hà xung quanh, tiêu thụ thêm khí, phát triển thành các thiên hà hoàn chỉnh mà chúng ta quan sát thấy ngày nay.

Vì vậy, về nhiều mặt, chưa có thiên hà mới nào xuất hiện, bởi vì sự tập hợp ban đầu của vật chất tối nguyên thủy đã kết thúc, nó chỉ xảy ra trong vũ trụ cổ đại và sẽ không xảy ra nữa trong tương lai.

Các thiên hà hoàn toàn mới nhìn chung không còn hình thành nữa. Kỷ nguyên xây dựng thiên hà từ con số không—nơi những đám mây vật chất tối khổng lồ hút khí thô để tạo ra những ngôi sao đầu tiên—hầu hết đã kết thúc hàng tỷ năm trước. Thay vào đó, vũ trụ hiện đại tạo ra các thiên hà "mới" chủ yếu bằng cách tái chế các thiên hà cũ hiện có thông qua các quá trình sáp nhập.

Mời Quý Độc Giả cùng xem video: “Phát hiện hơn 100 mộ táng thời kỳ Hùng Vương có niên đại khoảng 3.500 năm tại Di chỉ Vườn Chuối”. Nguồn video: @VTV24.

Kính viễn vọng không gian James Webb phát hiện 14 thiên hà 'ngủ đông'

Kính viễn vọng James Webb tạo nên bước đột phá lớn khi phát hiện 14 thiên hà đang ngủ yên.

Một nhóm các nhà thiên văn học quốc tế sử dụng dữ liệu mới nhất từ ​​Kính viễn vọng không gian James Webb (JWST), đã phát hiện ra hơn một chục "thiên hà ngủ đông" - những thiên hà đã tạm dừng quá trình hình thành sao trong tỷ năm đầu tiên sau Vụ nổ lớn Big Bang, cung cấp những manh mối quan trọng để hiểu về sự tiến hóa ban đầu của các thiên hà.

Theo các chuyên gia, có nhiều lý do khiến các thiên hà ngừng hình thành sao. Những lý do này bao gồm bức xạ mạnh từ lỗ đen siêu khối lượng trung tâm, hút hoặc làm nóng khí lạnh bên trong thiên hà, khiến việc hình thành sao trở nên khó khăn. Hoặc do các thiên hà lớn hơn ở gần đó cũng có thể hút hoặc làm nóng khí lạnh, khiến thiên hà "ngủ đông" hoặc thậm chí là phải "ngừng hoạt động".

Phát hiện bất ngờ: Thiên hà XMMVID12075 không hề quay

Một thiên hà khổng lồ hình thành chưa đầy 2 tỷ năm sau Vụ Nổ Big Bang đã khiến các nhà thiên văn học bối rối vì nó không hề có dấu hiệu quay.

Mới đây, các nhà thiên văn học sử dụng kính viễn vọng không gian James Webb đã phát hiện ra một thiên hà bất thường trong vũ trụ, nó dường như không chuyển động.

Các nhà nghiên cứu cho biết, thông thường người ta cho rằng các thiên hà bắt đầu quay khi hình thành, được thúc đẩy bởi trọng lực và dòng khí năng lượng cao luân chuyển. Nhưng thiên hà xa xôi này, XMMVID12075, không cho thấy dấu hiệu nào của chuyển động này, khiến nó trở thành một phát hiện bất ngờ.

Hình ảnh tuyệt đẹp cầu nối cặp thiên hà lùn NGC 4490 và NGC 4485

Kính viễn vọng James Webb ghi lại được một sự kết nối vũ trụ ngoạn mục: các thiên hà lùn "nhảy múa cùng nhau".

Các nhà thiên văn học đã chụp được một hình ảnh tuyệt đẹp khác về vũ trụ. Cụ thể, Kính viễn vọng không gian James Webb (JWST), đã chụp được một cầu nối khí và bụi lung linh giữa hai thiên hà lùn, lần lượt có tên là NGC 4490 và NGC 4485, trông giống như một điệu nhảy duyên dáng kết nối chúng trong vũ trụ.

NGC 4490 ở bên trái được bao phủ bởi bụi và có cấu trúc phức tạp, trong khi NGC 4485 ở bên phải tỏa sáng rực rỡ. Cầu nối thiên hà lùn này trải dài hàng chục nghìn năm ánh sáng, cho thấy rõ các chi tiết của các cụm sao trẻ và bụi nóng, màu đỏ bên trong.

Đọc nhiều nhất

Tin mới