Giải mã hàng triệu thiên thể bí ẩn đang lẩn trốn ở vùng biên Hệ Mặt Trời

Ở tận cùng Hệ Mặt Trời, một thế giới băng giá khổng lồ đang lưu giữ những dấu vết nguyên thủy từ thuở khai sinh hành tinh.

Sau quỹ đạo của Hải Vương tinh, cách Mặt Trời hàng tỷ km, tồn tại một vùng không gian rộng lớn được gọi là Vành đai Kuiper – một trong những khu vực bí ẩn nhất của Hệ Mặt Trời. Nơi đây không phải là một khoảng không trống rỗng, mà là “kho lưu trữ” khổng lồ chứa hàng nghìn thiên thể băng giá còn sót lại từ thời kỳ hình thành các hành tinh cách đây hơn 4,5 tỷ năm.

Ảnh: heraldo

Vành đai Kuiper trải dài khoảng từ 30 đến 55 đơn vị thiên văn tính từ Mặt Trời (một đơn vị thiên văn tương đương khoảng 150 triệu km). Khu vực này giống như một phiên bản xa xôi của vành đai tiểu hành tinh giữa Sao Hỏa và Sao Mộc, nhưng thay vì chủ yếu là đá và kim loại, các vật thể ở Kuiper chứa nhiều băng nước, băng methane, băng ammonia và các hợp chất hữu cơ phức tạp.

Ảnh: universosideral

Một trong những cư dân nổi tiếng nhất của Vành đai Kuiper là Pluto - Diêm Vương Tinh. Từng được xem là hành tinh thứ chín của Hệ Mặt Trời, Pluto ngày nay được xếp vào nhóm hành tinh lùn cùng với nhiều thiên thể khác như Eris, Haumea và Makemake. Những thế giới này có kích thước đa dạng, từ các khối băng nhỏ chỉ vài km cho đến những thiên thể có đường kính hàng nghìn km.

Ngoài các hành tinh lùn, Vành đai Kuiper còn chứa hàng triệu vật thể nhỏ hơn gọi là các vật thể xuyên Hải Vương tinh (trans-Neptunian objects – TNO). Một số trong đó có quỹ đạo rất kỳ lạ, thậm chí bị ảnh hưởng bởi lực hấp dẫn của các hành tinh lớn. Các nhà khoa học cho rằng nghiên cứu những vật thể này có thể giúp giải mã quá trình hình thành Hệ Mặt Trời, bởi chúng gần như không bị thay đổi trong hàng tỷ năm.

Đặc biệt, Vành đai Kuiper là nguồn gốc của nhiều sao chổi chu kỳ ngắn. Khi một vật thể băng giá bị lực hấp dẫn làm lệch quỹ đạo và tiến gần Mặt Trời, lớp băng trên bề mặt bốc hơi tạo thành chiếc đuôi sáng đặc trưng mà con người có thể quan sát từ Trái Đất.

Ảnh: rich-parno

Năm 2015, tàu vũ trụ New Horizons đã thực hiện chuyến bay lịch sử qua Pluto, sau đó tiếp tục tiến sâu vào Vành đai Kuiper để khám phá thiên thể Arrokoth (trước đây có tên Ultima Thule). Đây là lần đầu tiên con người quan sát cận cảnh một vật thể nguyên thủy từ vùng biên giới xa xôi này.

Ngày nay, Vành đai Kuiper vẫn là một trong những “biên giới cuối cùng” của khoa học hành tinh. Mỗi thiên thể nhỏ bé tại đây có thể chứa đựng câu chuyện về thời điểm các hành tinh ra đời, giúp con người hiểu rõ hơn về nguồn gốc của chính Hệ Mặt Trời mà chúng ta đang sinh sống.Ảnh minh họa:

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi

Những 'con mắt' ngoài Trái Đất đã thay đổi hiểu biết của nhân loại về vũ trụ

Từ những vùng tối xa xôi của vũ trụ đến các thiên hà ra đời cách đây hàng tỷ năm, kính thiên văn không gian đã mở rộng giới hạn hiểu biết của nhân loại.

Trước khi kính thiên văn không gian xuất hiện, con người quan sát vũ trụ chủ yếu qua những kính thiên văn đặt trên mặt đất. Dù ngày càng mạnh mẽ, các thiết bị này luôn bị giới hạn bởi bầu khí quyển Trái Đất – lớp màn khí vừa bảo vệ sự sống vừa làm méo mó ánh sáng từ các thiên thể xa xôi. Sự ra đời của kính thiên văn không gian đã mở ra một kỷ nguyên mới, đưa đôi mắt của nhân loại vượt ra ngoài lớp màn này để nhìn sâu hơn vào vũ trụ.

Trăng Hươu và hiện tượng thiên văn thú vị cuối tháng 7

Dù không phải hiếm gặp, Buck Moon (Trăng Hươu) vẫn là hiện tượng thiên văn thú vị được nhiều người chờ đón.

Trăng Hươu là tên gọi của trăng tròn xuất hiện vào tháng Bảy. Năm nay, theo các tổ chức thiên văn, Trăng Hươu có thể sẽ đạt cực đại vào lúc 21h36 ngày 29/7 (theo giờ Việt Nam).

Tên gọi Buck Moon xuất phát từ nhiều cộng đồng bản địa Bắc Mỹ, sau đó được phổ biến rộng rãi thông qua các niên giám thiên văn. Vào khoảng tháng 7 hàng năm, hươu đực (buck) bước vào giai đoạn mọc cặp sừng mới. Do hiện tượng này diễn ra khá ổn định theo chu kỳ tự nhiên, kỳ trăng tròn xuất hiện trong tháng 7 được dùng làm dấu mốc thời gian và dần mang tên Trăng Hươu.

Vùng đất vô hình chứa hàng nghìn tỷ thiên thể bao quanh Mặt Trời

Ở rìa xa nhất của Hệ Mặt Trời, các nhà thiên văn tin rằng tồn tại một "đám mây vô hình" khổng lồ chưa từng được quan sát trực tiếp.

Nếu được hỏi đâu là cấu trúc lớn nhất trong Hệ Mặt Trời, nhiều người sẽ nghĩ đến các hành tinh hay vành đai Kuiper. Tuy nhiên, câu trả lời có thể là Đám mây Oort – một vùng không gian giả định rộng lớn bao quanh toàn bộ Hệ Mặt Trời, trải dài từ khoảng 2.000 đến hơn 100.000 đơn vị thiên văn (AU), tức gần bằng hai năm ánh sáng. Điều thú vị là dù được nhắc đến trong hầu hết các giáo trình thiên văn học hiện đại, Đám mây Oort đến nay vẫn chưa từng được quan sát trực tiếp.

Đọc nhiều nhất

Tin mới