![]() |
![]() |
Chư Sê là mảnh đất khá lạ. Nó rất gần thành phố Pleiku để khiến khách không ngủ qua đêm ở đấy mà chạy thẳng về Pleiku, nhưng nó lại đủ xa để người Chư Sê không hú người Pleiku xuống nhậu nhẹt chơi bời như những vùng ngoại ô khác…
![]() |
| Tỷ phú Tào Văn Lang (trái) kể về những ngày từ tỉnh Bình Định lên lập nghiệp ở đất Chư Sê (Gia Lai). Ảnh: Văn Công Hùng |
Tất nhiên đến giờ, cái sự trồng cao su tràn lan đang còn nhiều câu hỏi lợi hại, nhưng với Chư Sê, sự thay đổi rõ rệt đến mức thần kỳ đến từ hồi cao su đổ bộ vào. Rồi sau đấy là tiêu, cà phê, khiến cho nơi đây trở thành thủ phủ tiêu, có phần còn nổi tiếng hơn nơi tiêu từ đấy phát tán về Chư Sê là Phú Quốc và Vĩnh Linh.
Tôi nhớ, chừng năm 1982-1983, xuống xã Ia Blang của huyện Chư Sê như xuống... u tì quốc. Toàn là người Huế đi kinh tế mới, nheo nhóc khổ sở. Gió cuồn cuộn và bụi mù mịt, nhà cửa tuềnh toàng nên tất cả đỏ bụi, kể cả mâm cơm. Nước sinh hoạt không có mà lại sốt rét và Fulro. Rất nhiều gia đình đã mếu máo hồi hương. Hồi ấy nhà vách gỗ, mái tôn, nền xi măng đã là sang lắm.
Chỉ chừng hơn chục năm sau thì cái tên Chư Sê bắt đầu xuất hiện nhiều với sản phẩm là cao su và tiêu. Và những người Huế đầu tiên lên lập nghiệp ở đấy được gọi vui là... “Huế kiều” đã có thể thuê ôtô về thăm nhà.
Và giờ, đấy là một khu sầm uất bậc nhất của Chư Sê, huyện cách thành phố Pleiku có 40km, đang trong tư thế trở thành thị xã, và nó hoàn toàn xứng đáng trở thành thị xã. Chỉ nguyên chi tiết này đã kinh rồi, ấy là, Chư Sê là đơn vị đứng thứ 2 sau thành phố Pleiku về thu ngân sách, hơn cả 2 thị xã của tỉnh là An Khê và Ayun Pa.
Sáng nay tôi về đấy, đi cùng ông Phạm Đức Long -Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn Gia Lai. Ông Long lại vời thêm ông Hoàng Phước Bính - nguyên Chủ tịch xã Ia Blang, giờ là Phó Chủ tịch Hiệp hội Tiêu Gia Lai, người Huế đi kinh tế mới cái thời đầu tiên gian khổ ấy, giờ vừa là đại gia vừa là một ông cán bộ mẫn cán.
Mảnh đất ươm khát vọng làm giàu
![]() |
| Tỷ phú Tào Văn Lang (trái) chụp hình lưu niệm cùng tác giả. Ảnh: Văn Công Hùng |
Ghé một cơ ngơi cực kỳ sang trọng ngay bên đường 14, cách trung tâm thị trấn Chư Sê... 1 cây số. Đó là nhà của ông nông dân Tào Văn Lang. Gặp chủ nhà tôi nói ngay, chú là hình mẫu của nông dân thời mới. Nông dân có xe ôtô đậu trong sân, smartphone kè kè trong tay và laptop liên tục mở trên bàn, quần áo toàn hàng hiệu.
Bốn mươi tám tuổi, đã từng khổ, rất khổ. Quê ở huyện Tây Sơn, Bình Định, ba đứa con trai nheo nhóc, bèn tìm đường... kiếm sống. Đầu tiên là vượt 2 cái đèo, qua Gia Lai tiến sang Đăk Lăk. Ở đấy 3 năm, chịu không nổi vì khổ hơn ở nhà nên lại về quê nhờ mẹ. Nhưng ở quê lại thấy... ngoài kia có vẻ sướng hơn, thế là lại ngọ nguậy, lại muốn đi. Tôi nói với Lang, anh hình dung ra tình cảnh em khi ấy, nhất là cái cảnh cả nhà dồn đống trong mấy cái bao tải lếch nhếch lên xe xuống tàu mà chưa biết phía trước là cái gì, trong túi tiền rất ít, dân Bình Định thì chắc chắn sẽ có vài chỉ vàng dắt lưng, nhưng cũng chẳng thấm tháp gì nếu có việc xảy ra.
Năm 1992, lúc này đời sống xã hội nói chung đã đỡ rồi, nghe lời rủ của một người bà con xa, vợ chồng con cái lại bìu díu đi. Lần này đích là xã Ia Blang, huyện Chư Sê. Mới chỉ nghe nói chứ chưa biết nó mặt ngang mũi dọc ra làm sao, nhưng bí bách quá rồi, cảm thấy ra đường sướng hơn ở nhà rồi, thế là bìu díu đi...
Ở nhờ nhà bà con và đi làm thuê, việc gì cũng làm. Rồi tiến tới mua mấy đám rẫy, hồi ấy cũng rẻ, vừa làm thuê vừa làm rẫy nhà mình. Rồi mua miếng đất mặt đường làm nhà. Gần chục năm thì mở kinh doanh, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.
Tôi nghiệm ra, những người làm ăn giỏi, ngoài sự có năng khiếu bẩm sinh, có sự may mắn, họ phải có sự liều nữa. Chả liều mà anh thanh niên tên Tào Văn Lang này, sau cú đưa cả gia đình đi như kiểu cầu may sang Đăk Lăk không thành, lại tiếp tục cú liều thứ 2, là tiếp tục đi đến một nơi mà mình chưa biết bao giờ.
Lang kể, hồi ấy lên đây dã quỳ còn phủ kín, đất thưa người ít, hoang mang đến rợn người. Nhưng bằng con mắt của con nhà nông và khát khao kiếm sống, anh phát hiện đất ở đây cực tốt, cây gì cắm xuống cũng sống, chỉ sợ mình lười thôi. Mà lười thì soi kính hiển vi cả hai vợ chồng anh đều không... tìm ra.
Giờ anh có 3 cơ sở kinh doanh phân bón và thuốc trừ sâu, 6.000 gốc tiêu, 3ha cà phê và 10ha cao su.
Ba đứa con trai đẻ ở Tây Sơn, Bình Định lếch nhếch theo bố mẹ ngày nào giờ một đứa học dầu khí bên Mỹ đã ra trường và làm việc bên ấy luôn. Một đứa đã tốt nghiệp đại học trong nước giờ giúp ba mẹ quản trị việc nhà, một đứa chuẩn bị tốt nghiệp, chắc sẽ làm việc ở Sài Gòn, và cô út, sản phẩm sinh ra từ đất Ia Blang này, vừa đậu vào Học viện Tòa án. Tôi nói với Lang, nguyên việc năm nay có cháu học sinh 30 điểm vẫn rớt đại học thì con bé nhà em là rất giỏi.
Ngồi nghe ông Bính và ông nông dân Tào Văn Lang nói chuyện, tôi mới hiểu họ... nông dân đến mức nào. Tức là sự thấu hiểu đất, thấu hiểu cây một cách hết sức thực tiễn và khoa học…
Mong qua cơn bĩ cực tới hồi thái lai
Hiện nay đang đến thời kỳ “thoái trào” của mấy cây thế mạnh của Chư Sê. Tiêu thì chết, phần lớn là thối rễ chết, và hạ giá kinh khủng. Như tiêu từ 200.000 một ký lô giờ còn có 80.000 mà không bán được. Vườn cao su nhà anh Lang, thuê 2 vợ chồng ở trông vườn và cạo mủ hết 130 triệu đồng/năm, mà giá cao su thì mỗi sáng mở mắt ra lại hạ một giá, cứ tuồn tuột hạ như tuột men. Cây thoái trào kéo theo kinh doanh trì trệ. Lang nói, chả ai quỵt mình đâu vì mình sống tốt với người ta, nhưng người ta mua phân, mua thuốc chịu, giờ không bán được sản phẩm, người ta nợ, biết làm sao? Hỏi nợ khó đòi nhiều không? Phải đến chục tỷ anh ạ. Mất chắc chắn thì vài chục triệu thôi, còn lại thì... cứ để lai rai thế.
Ngồi tí mà điện thoại réo liên tục, tôi ý tứ rút sớm để không phí thời giờ của ông chủ vừa sản xuất vừa kinh doanh giỏi này. Trong những cú điện thoại ấy có cú hẹn lấy vở tặng các cháu học sinh nhân năm học mới. Tại xã này, phía sau nhà Lang, có một cái giọt nước anh tặng dân làng. Đã bảo, dân Tây Nguyên quý nhất là giọt nước. Nó như cái cầu ao hoặc giếng làng người Kinh. Thấy dân khổ vì nước, anh ủng hộ. Rồi ủng hộ dê cho các gia đình nghèo. Nhưng anh cũng rạch ròi, chỉ ủng hộ những người nghèo nhưng có chí làm ăn, chịu khó làm ăn, chứ không ủng hộ những anh nghèo do lười.
Đất Tây Nguyên này không nghèo vĩnh viễn được, Lang nói, chỉ có anh không chịu làm, có đồng nào uống rượu hết mới nghèo thôi, mà mấy anh nghèo “chuyên nghiệp” này thì... khó chữa nghèo cho các anh ấy lắm. Ông Bính kể, các phong trào xã hội, các đợt quyên góp giúp đỡ... gia đình Lang đều tham gia, và không chỉ tham gia, còn đi đầu. Thế nên tôi thấy cái phong thái tự tin khi Lang nói, bà con đang khó khăn họ nợ mình, chứ chả mất đâu mà sợ, giá lên, có tiền là họ lại trả mình thôi. Đây là giai đoạn khó khăn chung của dân trồng cao su, tiêu và cà phê Tây Nguyên mà. Mình sống tốt với bà con thì chắc chắn bà con sẽ tốt lại với mình…
![]() |
| Trần Ngọc Hiếu (tức Văn Kính Dương, 36 tuổi, quê Hà Nội, người hàng đầu, từ phải sang), "ông trùm" đường dây sản xuất, tiêu thụ ma túy cùng 14 đồng phạm vừa bị Công an TP HCM triệt phá. |
Phú Thọ dự kiến tổ chức bắn pháo hoa đêm giao thừa Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 tại 3 địa điểm, thời lượng 15 phút, tạo điểm nhấn chào Xuân mới.
Lực lượng chức năng đã tiến hành kiểm tra, lập biên bản và ghi nhận 23 thanh niên, cùng số lượng lớn dụng cụ phục vụ hoạt động “đánh trận giả”.
2 nạn nhân bị một nhóm người đuổi theo, xịt hơi cay và dùng vỏ chai bia ném vào mặt. Khi ngã ra đường, nạn nhân bị chiếm đoạt chiếc xe máy.
Công an phường Hà Đông, TP Hà Nội đã tạm giữ một nghi phạm để phục vụ đấu tranh, làm rõ nghi do đốt nhà nghỉ An Phú ở số 87, ngõ 1 Vũ Trọng Khánh.
Vụ đuối nước xảy ra trên địa bàn xã Phú Mỹ, tỉnh Phú Thọ khiến hai học sinh mầm non tử vong, một cháu đi cấp cứu.
Giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Công an Phú Thọ phát hiện pháo hoa được bán trái phép tại cửa hàng tạp hóa, tiệm sửa chữa điện thoại...
Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam thống nhất chọn ngày 24/11 hằng năm là 'Ngày Văn hóa Việt Nam', với chủ trương là ngày nghỉ, người lao động được hưởng nguyên lương.
Ngày 14/1, Công an TP Hà Nội cho biết, Công an xã Tiến Thắng vừa bắt giữ các đối tượng mua bán trái phép chất ma túy.
Công an tỉnh Thái Nguyên vừa khởi tố 3 đối tượng lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua hình thức đặt cọc tiền mua xe ôtô và huy động tiền ủng hộ lũ lụt.
Ngày 13/1/2026, cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh đã ra Quyết định khởi tố vụ án Trộm cắp tài sản xảy ra trên địa bàn xã Văn Môn
Trong quá trình thi công do không bảo đảm yêu cầu, biện pháp an toàn, vảy hàn rơi xuống téc xăng phía dưới gây nổ, khiến anh Phạm Văn B tử vong.
Lực lượng Công an xã Cát Thịnh (Lào Cai) đã kịp thời phát hiện, xử lý 2 vụ vi phạm về kinh tế liên quan đến hành vi cất giữ, vận chuyển lâm sản trái phép.
Vụ tai nạn liên hoàn giữa 3 ô tô trên cao tốc Pháp Vân - Cao Bồ - Mai Sơn - quốc lộ 45 - Nghi Sơn khiến 4 người tử vong.
Phường Song Liễu, tỉnh Bắc Ninh vừa được công nhận là xã An toàn khu thời kỳ kháng chiến chống Pháp.
Lực lượng Công an Phú Thọ vừa phát hiện 7 quả pháo nổ tự chế được cất giấu trong ba lô của hai học sinh, kịp thời ngăn chặn nguy cơ mất an toàn trên địa bàn.
Sau va chạm với xe tải trên quốc lộ 21, đoạn qua xã An Nghĩa, tỉnh Phú Thọ, xe con bẹp dúm, may mắn không thiệt hại về người.
Ngày 14/1, Công an TP Hà Nội cho biết, Công an xã Tiến Thắng vừa bắt giữ các đối tượng mua bán trái phép chất ma túy.
Người dân nên cảnh giác trước các cuộc gọi lừa đảo, không cài đặt phần mềm giả mạo EVN để tránh mất tiền và dữ liệu quan trọng.
Công an phường Hà Đông, TP Hà Nội đã tạm giữ một nghi phạm để phục vụ đấu tranh, làm rõ nghi do đốt nhà nghỉ An Phú ở số 87, ngõ 1 Vũ Trọng Khánh.
Vụ đuối nước xảy ra trên địa bàn xã Phú Mỹ, tỉnh Phú Thọ khiến hai học sinh mầm non tử vong, một cháu đi cấp cứu.
Nguyễn Thị Minh Nguyệt bị cảnh sát bắt quả tang khi có hành vi trộm cắp tài sản tại siêu thị Winmart số 55 đường Đoàn Kết, phường Hải An.
Không chấp hành kiểm tra nồng độ cồn, Minh còn tăng ga lao qua chốt rồi đâm chính diện vào Đại úy Lưu Hoàng Vũ - Cán bộ Phòng CSGT Hưng Yên.
Ngày 13/1/2026, cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh đã ra Quyết định khởi tố vụ án Trộm cắp tài sản xảy ra trên địa bàn xã Văn Môn
Để phục vụ tổ chức Lễ động thổ xây dựng cầu Cát Lái, Sở Xây dựng TP HCM vừa ra thông báo về việc phối hợp điều tiết giao thông.
Phòng CSGT Hà Nội yêu cầu, khi gặp các xe được quyền ưu tiên đang phát tín hiệu ưu tiên đi làm nhiệm vụ, người dân cần khẩn trương chuyển hướng.
Lực lượng chức năng tỉnh Quảng Trị vừa triệt xoá đường ghi dây lô đề quy mô khủng, bắt 19 đối tượng, thu giữ nhiều tang vật liên quan.
Sau khi làm rõ sự việc, chị Bùi Như Ngọc đã hoàn trả đầy đủ số tiền 1.400.000.000 đồng cho chị N.T.H theo đúng quy định của pháp luật.
Giám đốc Trung tâm huấn luyện và thi đấu Thể dục, Thể thao tỉnh Hà Tĩnh vừa bị khởi tố về tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.
2 nạn nhân bị một nhóm người đuổi theo, xịt hơi cay và dùng vỏ chai bia ném vào mặt. Khi ngã ra đường, nạn nhân bị chiếm đoạt chiếc xe máy.
Từ tháng 1/2026, mức thu phí sử dụng đường bộ được thực hiện theo quy định từ Nghị định 364/2025.