Một video chúc mừng năm mới do Không quân Ukraine công bố đang thu hút sự chú ý lớn của giới phân tích quân sự quốc tế, khi dường như hé lộ một hệ thống phòng không cơ động hoàn toàn mới đang tiêu diệt UAV Nga trong điều kiện tác chiến ban đêm.

Theo đánh giá của nhiều nhà phân tích nguồn mở, nền tảng xuất hiện trong đoạn footage này nhiều khả năng là hệ thống chống UAV Tempest do Mỹ sản xuất, được phát triển bởi tập đoàn V2X.

Nếu nhận định trên được xác nhận, đây sẽ là một trong những lần sử dụng thực chiến sớm nhất của một khái niệm chống UAV do Mỹ phát triển theo hướng triển khai nhanh – cơ động cao – thời gian lộ diện thấp, đúng với nhu cầu cấp bách của Ukraine trong bối cảnh các đợt tấn công UAV của Nga diễn ra gần như hằng đêm.

Hệ thống chống UAV “bắn rồi rút”

Ngày 1/1/2026, Trung tâm Chỉ huy Phòng không của Không quân Ukraine đã đăng tải trên trang Facebook chính thức một video tổng hợp chào năm mới. Trong đó, một đoạn ngắn quay ban đêm cho thấy một phương tiện phòng không cơ động chưa từng được công bố trước đây dừng lại trong thời gian ngắn, phóng một đạn đánh chặn lên bầu trời tối và ngay sau đó là một vụ nổ ở cự ly xa, phù hợp với dấu hiệu một UAV bị tiêu diệt.

Không quân Ukraine không nêu tên hệ thống trong video, và Kyiv cũng chưa đưa ra bất kỳ thông báo chính thức nào. Tuy nhiên, hình dáng tổng thể của phương tiện, cấu hình bệ phóng và cách thức tác chiến trùng khớp đáng kể với các hình ảnh quảng bá của hệ thống Tempest do V2X giới thiệu trong năm 2025. Việc công bố hình ảnh tác chiến mà không xác nhận chính thức cũng phù hợp với cách Ukraine từng áp dụng khi đưa vào sử dụng các năng lực phòng không nhạy cảm: công bố kết quả trước, xác nhận sau – hoặc không xác nhận.

Tempest được xem là hiện thân của triết lý phòng không thời đại UAV, nơi yếu tố cơ động và khả năng sống sót được đặt lên hàng đầu. Theo mô tả của V2X, đây là một phương tiện chiến đấu dựa trên khung gầm thương mại, được gia cố để hoạt động trong môi trường chiến tranh cường độ cao, với nhiệm vụ chính là tiêu diệt UAV rồi nhanh chóng cơ động rời vị trí trước khi đối phương kịp phản kích.

Hệ thống được thiết kế theo mô hình “shoot-and-scoot” (bắn rồi rút), trang bị hai bệ phóng vũ khí cùng tổ hợp cảm biến và chỉ huy tác chiến chống UAV theo chu trình “phát hiện – giao chiến – tiêu diệt”. Tempest được quảng bá là có khả năng đối phó với các UAV cấp độ 2 và 3, bao gồm UAV trinh sát, UAV cảm tử và một số loại đạn bay lảng vảng, trong điều kiện thời tiết và tác chiến điện tử phức tạp.

Tài liệu giới thiệu của V2X tại triển lãm AUSA 2025 cho thấy Tempest được thiết kế để hoạt động trong môi trường GPS bị gây nhiễu hoặc mất tín hiệu, một thực tế phổ biến trên chiến trường Ukraine. Việc sử dụng nền tảng thương mại sẵn có giúp hệ thống triển khai nhanh, dễ bảo dưỡng, đồng thời giảm chi phí so với các hệ thống phòng không truyền thống.

Nghi vấn sử dụng tên lửa Hellfire và vai trò trong phòng không nhiều lớp

Yếu tố kỹ thuật gây chú ý nhất trong đoạn video là đạn đánh chặn được phóng đi. Dù V2X chưa công khai xác nhận loại tên lửa sử dụng, nhiều chuyên gia dựa trên cấu hình bệ phóng và tài liệu trưng bày cho rằng Tempest có thể sử dụng tên lửa AGM-114L Longbow Hellfire – một loại tên lửa “bắn và quên” với đầu tự dẫn radar sóng milimet chủ động.

Việc sử dụng Hellfire mang ý nghĩa chiến thuật quan trọng. Với khả năng bắn và quên, kíp chiến đấu có thể phóng đạn và lập tức rời vị trí mà không cần duy trì chiếu xạ mục tiêu, giảm nguy cơ bị Nga phát hiện và phản pháo bằng pháo binh hoặc UAV cảm tử. Với đầu đạn khoảng 9 kg, tên lửa lớp Hellfire phù hợp cho nhiệm vụ phòng thủ điểm, bảo vệ căn cứ, trung tâm hậu cần, sân bay và hạ tầng năng lượng.

Trong cấu trúc phòng không nhiều lớp của Ukraine, Tempest được xem là lớp trung gian quan trọng, nằm giữa súng máy, pháo phòng không tầm gần và MANPADS ở một đầu, và các hệ thống đánh chặn đắt tiền như Patriot, NASAMS, IRIS-T hay SAMP/T ở đầu còn lại. Điều này cho phép Ukraine tiết kiệm các tên lửa chiến lược để đối phó với tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo, trong khi vẫn duy trì khả năng chống UAV hiệu quả.

Các nguồn mở cũng cho thấy Tempest được tích hợp một radar nhỏ gọn gắn trên xe, nhiều khả năng dùng cho việc phát hiện và hỗ trợ giao chiến ở giai đoạn cuối, thay vì giám sát 360 độ liên tục. Cách tiếp cận này phù hợp với mô hình tác chiến mạng hóa của Ukraine, nơi các tổ phòng không cơ động nhận chỉ thị mục tiêu từ radar và sở chỉ huy khác, sau đó nhanh chóng triển khai, khai hỏa và rút lui.

Hiện chưa rõ số lượng hệ thống Tempest đã được chuyển giao cho Ukraine, cũng như khuôn khổ pháp lý của việc bàn giao. Tuy nhiên, việc hệ thống này xuất hiện trong video chính thức của Không quân Ukraine cho thấy ít nhất một đơn vị đã được tích hợp và đưa vào sử dụng từ cuối năm 2025, có thể trong vai trò đánh giá tác chiến thực tế.

Nếu được triển khai với số lượng đáng kể, Tempest có thể trở thành mảnh ghép quan trọng giúp Ukraine mở rộng khả năng bảo vệ các mục tiêu trọng yếu trước làn sóng UAV ngày càng dày đặc của Nga, đồng thời biến chiến trường Ukraine thành bãi thử khắc nghiệt nhất cho các khái niệm chống UAV “triển khai nhanh” do Mỹ phát triển.