Tôi đã tập sống với hai chữ tùy duyên.Tôi cũng không thật sự chắc chắn rằng quan điểm, nhận thức của mình vềhai chữ này có đúng hay không. Nhưng một điều rất may mắn với tôi, từkhi biết, hiểu và thực hành hai chữ tùy duyên, một thời gian dài, tôinhìn lại, so sánh và nhận ra tôi đã thích nghi, đã hòa nhập, và quantrọng hơn hết là cách nhìn nhận cuộc sống tốt hơn rất nhiều. Cái tôi củatôi đã giảm đi thật nhiều, những cảm giác vui buồn lẫn lộn, những cáiđắn đo, nghi ngờ đi đến khó xử, rồi những cái tức giận, hờn ghen…, tôiđã dần thôi là nạn nhân của chúng nó.
Ảnh minh họa
Khi mới bắt đầu tiếp xúc với đạo từ bi,tôi đã tình cờ một cách thú vị được tiếp xúc với tùy duyên; tùy duyên,một người tình dễ chịu. Tôi đã tiếp xúc một cách giấy mực về những diệudụng của tùy duyên từ những bậc cao nhân đi trước. Từ đó tôi tìm tòi vềnhững nguyên nhân, những cách thức, những lý do trong cuộc sống, và mộtcách kỳ diệu của nhân duyên, tôi đã thích nghi, thoải mái áp dụng, nhậnra ngày càng rõ ràng hơn ý nghĩa của cuộc sống.
Tùy, tức tùy thuận, như khúc gỗ trôi theo dòng nước, như bụi trần xuôitheo cơn gió thoảng, mọi thứ đều tự nhiên, hết sức tự nhiên. Những cáiđến, cái đi đều có nguyên nhân của nó. Ta đều tùy thuận nhằm thấy đượcđâu đó sự thoải mái chẳng gò bó, sự êm đềm chẳng lăng xăng. Duyên, tứcnhững điều kiện. Để thấy rõ hơn chữ duyên, ta phải nhận thức được vềnhân quả. Nhân quả là thuyết nền tảng trong Phật giáo, là định luật tồntại của vũ trụ, vạn vật nói chung, và mỗi chúng ta nói riêng đều thuộcvòng biến chuyển của nhân quả. Có thể nói đơn giản, với chúng ta, nhânlà những gì ta làm, quả là những gì ta nhận được. Cũng như khi gieo mộthạt xoài, đó là nhân, và quả là ta có cây xoài, trái xoài. Trong đó chấtlượng cái quả mà ta nhận được còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố của tựnhiên, của con người. Nhân quả với ta cũng thế, khi đã có nhân, tức sẽcó quả, nhân nào quả đó, nhân là một điều kiện cần, để có quả thì cầnthêm điều kiện đủ, đó chính là duyên.
Trong kinh có nói: “Giả sử bách thiên kiếp sở tác nghiệp bất vong, nhânduyên hội ngộ thời quả báo hoàn tự thọ”, tức những việc ta đã làm dùtrải qua trăm ngàn kiếp cũng không mất đi, chỉ chờ đủ nhân duyên, cáiquả ta sẽ tự nhận lấy. Biết được như thế, đối với cái nhân, ta phải thậtsự rất cẩn trọng về từng việc mình làm, dù là những việc nhỏ nhất, tatự làm rồi ta sẽ tự nhận, đó là chân lý, là quy luật sinh tồn của vũtrụ, muốn tốt hơn, hay xấu đi là tự do ta quyết định lấy, ngay từ bâygiờ chính ta là người quyết định cho ta. Còn đối với cái quả, những gìta có đều là tất yếu của những gì ta đã làm hoặc tại kiếp này, hoặc ởkiếp quá khứ. Do đó ta hãy thoải mái mà đón lấy nó, chấp nhận nó dù đólà quả tốt hay đó là quả xấu. Nhưng xét kỹ hơn, tốt hay xấu đều do cáchnhìn của mỗi người. Nếu đó là quả tốt, thì ta dễ tiếp nhận, còn là quảxấu, ta phải thực tập cho mình chấp nhận, bởi có chấp nhận hay không thìđó cũng là một điều tất yếu sẽ đến với ta. Biết chấp nhận thì thật làsung sướng, bằng ngược lại, là ta tự trói buộc, tự đày đọa chính ta.
Như đã đề cập, quả báo hình thành là do nhân duyên hội tụ, vì thế, tùythuận nhân duyên là tùy thuận quả báo. Quả tốt ta sẽ nhận quả tốt, cònquả xấu ta cũng sẽ vượt qua. Ta chẳng quá mong ước, chẳng nhiều tìm cầumọi sự tùy duyên theo nghiệp hiện, sẽ ung dung nhàn hạ tháng ngày. Xétra, dù là quả tốt hay xấu, ta cũng đều nhọc công giải quyết, và cũng đềucó kết thúc theo thời gian, mọi thứ đều sẽ qua. Điều quan trọng là tahiểu và tập cách để nhận thức, để thực hành, để an ổn. Thực hành nhưthế, dần quen, ta sẽ chẳng còn sự phân biệt tốt xấu, ta hòa nhập tốt hơnvới con đường trung đạo, và kết quả ta sẽ chẳng còn nhiều mệt nhọc đểđối phó với các dục vọng trong ta.
Một điều cần lưu ý, tùy duyên khác vớisự buông xuôi tiêu cực. Bởi lẽ tùy duyên là thái độ tích cực của ta đốivới mọi vui buồn, sướng khổ trong cuộc sống, ta vẫn giải quyết chúng,nhưng giải quyết mọi việc trong một tinh thần thoải mái, thanh thản.Không như buông xuôi, là bỏ mặc tất cả, không phấn đấu, không tự mìnhvượt qua và vươn lên trong cuộc sống.
Tùy duyên, với tôi chỉ đơn giản như thế,tôi đã biết, đã tìm hiểu và đang thực hành. Dù chưa đi đến đâu trên conđường tu tập dài xa, nhưng với tùy duyên tôi đã tìm cho riêng tôi nhữngan lạc nhất định. Và giờ đây, tôi lấy những trải nghiệm đơn sơ củamình, hầu có thể giúp ích cho những người như tôi ngày xưa, vẫn hay thantrời trách đất, vẫn hay chạy Đông, rảo Tây để tìm kiếm một điều mơ hồcủa ước vọng. Một ngày nữa lại về, mặt trời vẫn ló dạng đằng Đông, tôikhẽ vươn vai chào đón ánh nắng mới, và nhắc thầm cho mình hai chữ tùyduyên.
Theo Viên Đạt
Giác Ngộ Online
