45 tuổi – cái tuổi bắt đầu “toan về già”, anh Huy đôi lần nhắc tới tuổi hưu khi trò chuyện cùng bạn bè, đồng nghiệp. Nhưng với anh Huy, công việc đang ở giai đoạn chín muồi nhất, phía trước vẫn còn nhiều năm làm việc, trong khi con cái đang tuổi ăn học cần chăm sóc, vì thế, tuổi hưu vẫn còn khá xa vời.
Cho đến một lần ngồi tính kế hoạch tài chính dài hạn cùng vợ, anh thử đặt câu hỏi: Nếu 10 năm nữa mình muốn nghỉ hưu sớm, bản thân sẽ có những lựa chọn nào?
Anh muốn có thể chủ động rời khỏi môi trường văn phòng khi thấy đã đến lúc, cùng vợ đi du lịch mỗi năm, dành nhiều thời gian hơn cho gia đình, duy trì những sở thích riêng và vẫn chủ động với những khoản chi của mình. Nhưng khi thử quy những mong muốn đó thành tiền, câu chuyện tưởng còn rất xa bỗng trở thành một bài toán của hiện tại.
Câu hỏi của anh Huy cũng phản ánh một cách nhìn khác về tuổi hưu trí: không chỉ tích lũy được bao nhiêu tiền khi ngừng làm việc, mà số tiền ấy sẽ cho phép mình lựa chọn cuộc sống như thế nào.
Thu nhập tốt chưa đồng nghĩa với một kế hoạch hưu trí tốt
Ở tuổi 35-45, nhiều người đang trong những năm có khả năng tạo thu nhập tốt nhất. Nhưng thu nhập cao hơn cũng thường đi cùng mức sống cao hơn: một căn nhà tốt, những chuyến đi xa, đầu tư nhiều hơn cho con cái hay những trải nghiệm chất lượng cho gia đình.
Bài toán xuất hiện khi phần lớn thu nhập tăng thêm được chuyển thành chi tiêu hiện tại, trong khi khoản dành cho 10-15 năm sau gần như không thay đổi. Thay vì chỉ hỏi “đến tuổi nghỉ hưu mình có bao nhiêu tiền?”, có lẽ cần tính theo chiều ngược lại “Mình muốn sống thế nào sau khi nghỉ hưu và cần chuẩn bị bao nhiêu từ hôm nay?”
Một chuyến du lịch mỗi năm, khoản chi cho sở thích, khả năng hỗ trợ con khi cần hay đơn giản là duy trì mức sống quen thuộc mà không bị phụ thuộc vào sự chăm sóc của con cái... Mỗi lựa chọn đều đặt ra một mục tiêu về tài chính cho tương lai. Mục tiêu càng rõ, bài toán càng dễ tính.
Lợi thế của tuổi 40 không chỉ là thu nhập, mà còn là thời gian
Con số tổng cần có ở tuổi hưu trí có thể gây áp lực nếu nhìn vào hiện tại. Nhưng mục tiêu ấy sẽ rất khác khi được chia cho 5, 10 hay 15 năm chuẩn bị.
Người bắt đầu ở tuổi 40 có khoảng 20 năm để xây dựng nguồn lực nếu dự kiến nghỉ hưu ở tuổi 60. Bắt đầu ở tuổi 50, khoảng thời gian ấy chỉ còn một nửa. Vì vậy, chuẩn bị sớm không có nghĩa phải lập tức dành ra một khoản tiền thật lớn, mà là chia một mục tiêu lớn thành những khoản tích lũy vừa sức, duy trì đều đặn và tận dụng thời gian để gia tăng nguồn lực.
Nhưng tích lũy đều đặn mới là một nửa bài toán. Với mục tiêu dài hạn, mỗi người còn cần tính cách phân bổ nguồn tiền giữa sự ổn định từ tiết kiệm và cơ hội tăng trưởng từ đầu tư, dựa trên mục tiêu và khả năng chấp nhận rủi ro ở từng giai đoạn.
Không có một công thức chung cho tất cả. Một người còn 20 năm trước tuổi hưu có thể có cách phân bổ nguồn tiền khác với người chỉ còn 5 năm, 10 năm. Kế hoạch của mỗi người cũng có thể thay đổi theo từng giai đoạn.
Quan trọng không phải là tiết kiệm tốt hơn hay đầu tư tốt hơn, mà là biết phân bổ nguồn tiền để phục vụ tối đa cho mục tiêu của mình.
Chuẩn bị cho tuổi hưu là chuẩn bị quyền lựa chọn
Một kế hoạch tài chính dài hạn không chỉ tạo ra một con số trong tài khoản vào tuổi mà bạn quyết định hưu trí. Giá trị lớn hơn nằm ở những lựa chọn mà nguồn tiền ấy mở ra: tiếp tục làm việc vì còn yêu thích; dành thêm thời gian cho gia đình; theo đuổi một sở thích từng gác lại; hay đơn giản là duy trì nhịp sống mình mong muốn khi không còn lương hàng tháng.
Nỗi lo “toan về già” theo cách đó không có nghĩa sống dè sẻn hôm nay để dành tất cả cho tương lai. Đó là tìm điểm cân bằng giữa cuộc sống mình muốn ở hiện tại và cuộc sống mình muốn nhiều năm sau. Ở tuổi 40, lợi thế không chỉ nằm ở việc kiếm được bao nhiêu tiền, mà còn là quãng thời gian đủ dài phía trước để biến một phần thu nhập hôm nay thành quyền lựa chọn cho ngày mai.
Thay vì đợi gần tuổi nghỉ hưu mới hỏi “Mình đã có đủ tiền chưa?”, có lẽ một câu hỏi đáng đặt ra sớm hơn là “5, 10, 20 năm nữa, mình muốn tiền bạc cho phép mình được lựa chọn điều gì?” Tất cả những gì chúng ta cần tại ngày hôm nay, là bắt tay hành động và giữ kỷ luật tài chính cho chính mình thông qua một giải pháp phù hợp, an toàn nhất. Vậy, bạn đã sẵn sàng cho một tuổi hưu trí chất lượng chưa?
