Những dãy bàn ghế trống trên “phố trà chanh”

Khoảng 20h một tối giữa tuần, phố Chùa Láng (Hà Nội) nơi từng được mệnh danh là “thiên đường trà chanh” của sinh viên không còn cảnh nhộn nhịp như trước.

Dọc vỉa hè, những bộ bàn ghế nhựa đủ màu vẫn xếp thành hàng dài, nhưng nhiều bàn bỏ trống. Thi thoảng mới có vài nhóm sinh viên ghé vào, ngồi một lúc rồi rời đi nhanh chóng.

Cách đó không xa, tại khu vực Cầu Giấy, nơi tập trung nhiều trường đại học lớn, tình hình cũng không mấy khả quan. Chỉ trong bán kính vài trăm mét, 5–6 quán trà chanh nằm san sát, treo biển sáng đèn nhưng lượng khách khá thưa thớt.

Một chủ cửa hàng tại đây cho biết, khoảng hai năm trước, khi mô hình trà chanh bùng nổ, tối nào khu vực này cũng chật kín người.

“Có hôm khách ngồi kín cả vỉa hè, phải kê thêm bàn ghế. Nhưng giờ thì khác hẳn, nhiều hôm nhìn cả dãy phố mà thấy trống trải”, người này nói.

Không khó để bắt gặp những cửa hàng đóng cửa im lìm hoặc treo biển sang nhượng. Sự sôi động từng có dường như chỉ còn là ký ức.

“Tưởng dễ kiếm tiền, ai ngờ càng làm càng lỗ”

Sau gần một năm cầm cự, chị Mai Huê (31 tuổi, Hà Nội) quyết định sang nhượng lại quán trà chanh tại khu Cầu Giấy mà chị từng đặt nhiều kỳ vọng.

Chị kể, đầu năm ngoái, nhận thấy mô hình này thu hút đông khách trẻ, chị mạnh dạn đầu tư hơn 200 triệu đồng để thuê mặt bằng, sửa sang và mua sắm bàn ghế, dụng cụ pha chế.

“Lúc mới mở, quán đông lắm. Tối nào cũng kín bàn, có hôm khách ngồi tràn ra cả vỉa hè. Tôi nghĩ chỉ vài tháng là thu hồi vốn”, chị nhớ lại.

Tuy nhiên, niềm tin đó nhanh chóng bị thử thách. Chỉ sau vài tháng, xung quanh quán bắt đầu xuất hiện thêm nhiều cửa hàng mới. Lượng khách giảm dần theo từng tuần.

“Khách bị chia nhỏ. Có hôm doanh thu không đủ trả tiền thuê mặt bằng. Càng cố duy trì càng thấy áp lực”, chị nói.

Theo chị Huê, chi phí lớn nhất là tiền thuê mặt bằng tại khu vực đông sinh viên. Ngoài ra còn tiền nhân viên, điện nước, nguyên liệu… Trong khi đó, mỗi cốc trà chanh chỉ có giá vài chục nghìn đồng, lợi nhuận không cao.

“Không bán được nhiều là coi như lỗ”, chị thừa nhận.

Áp lực chi phí đè nặng người kinh doanh

Cùng chung tình cảnh, anh Minh (32 tuổi), chủ một quán trà chanh tại Chùa Láng, cho biết mô hình này không “dễ ăn” như nhiều người vẫn nghĩ.

Theo anh, điểm khó của trà chanh là biên lợi nhuận thấp, buộc phải bán số lượng lớn mới có lãi. Tuy nhiên, khi thị trường xuất hiện quá nhiều đối thủ, việc duy trì lượng khách ổn định trở nên khó khăn.

“Tiền thuê mặt bằng mỗi tháng đã chiếm phần lớn chi phí. Nếu khách ít, gần như không còn lợi nhuận”, anh nói.

Để thích nghi, anh Minh buộc phải mở rộng menu, bổ sung thêm đồ ăn vặt, trà sữa, nước ép… nhằm tăng doanh thu. Tuy nhiên, điều này cũng kéo theo chi phí nguyên liệu và vận hành tăng lên.

“Làm thêm thì vất vả hơn, mà chưa chắc đã cải thiện được tình hình”, anh chia sẻ.

Bài toán bão hòa và thiếu khác biệt

Theo một chuyên gia trong lĩnh vực F&B tại Hà Nội, trà chanh là mô hình có rào cản gia nhập thấp, dễ triển khai nên thường bùng nổ nhanh khi trở thành trào lưu.

“Tuy nhiên, chính đặc điểm này khiến thị trường nhanh chóng bị lấp đầy. Khi số lượng quán tăng lên quá nhanh, mức độ cạnh tranh sẽ trở nên rất khốc liệt”, vị này phân tích.

Một vấn đề khác là sự thiếu khác biệt giữa các cửa hàng. Từ menu, giá bán đến cách phục vụ đều khá giống nhau, khiến khách hàng không có lý do để trung thành với một quán cụ thể.

“Khi không có điểm nhấn, khách sẽ chọn theo tiện lợi hoặc giá rẻ. Điều này khiến các quán khó giữ được doanh thu ổn định”, chuyên gia nhận định.

Ngoài ra, chi phí mặt bằng tại các khu vực trung tâm, gần trường đại học ngày càng tăng, trong khi giá bán khó điều chỉnh theo, khiến biên lợi nhuận ngày càng bị thu hẹp.

Thực tế cho thấy, không riêng trà chanh, nhiều mô hình ăn uống từng “gây sốt” trong giới trẻ cũng có vòng đời ngắn. Khi trào lưu qua đi, những cửa hàng thiếu chiến lược và nền tảng vận hành dễ rơi vào tình trạng thua lỗ.

Với chị Huê, việc dừng lại sớm là lựa chọn để hạn chế thiệt hại.

“Nếu tiếp tục, tôi nghĩ còn lỗ nhiều hơn. Làm kinh doanh không đơn giản như mình tưởng”, chị nói.

Các chuyên gia cho rằng, trong lĩnh vực F&B, việc “bắt trend” chỉ là lợi thế ngắn hạn. Để tồn tại lâu dài, người kinh doanh cần tính toán kỹ về chi phí, lựa chọn vị trí phù hợp và xây dựng được sự khác biệt.

Nếu không, khi trào lưu qua đi, những quán từng đông khách rất dễ rơi vào cảnh vắng lặng như những gì đang diễn ra trên nhiều tuyến phố sinh viên tại Hà Nội.