Từ ngày 7 đến 12/9/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga, thăm chính thức Cộng hòa Pháp và dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris.

Hành trình nối một người bạn truyền thống đặc biệt, một đối tác chiến lược toàn diện quan trọng ở châu Âu với một lĩnh vực đang mở ra những chân trời phát triển mới của nhân loại.

Nhìn sâu hơn, chuyến công tác là sự triển khai sinh động đường lối đối ngoại của Đại hội XIV, Nghị quyết số 06-NQ/TW và Nghị quyết số 59-NQ/TW: đối ngoại không chỉ góp phần giữ vững hòa bình, ổn định, mà ngày càng phải trở thành lực lượng tiên phong kiến tạo không gian phát triển, huy động nguồn lực bên ngoài, gia tăng năng lực quốc gia và nâng cao vị thế Việt Nam.

Bản lĩnh tự chủ chiến lược trong một thế giới nhiều biến động

Thế giới hôm nay đang chứng kiến những chuyển dịch nhanh chóng về tương quan sức mạnh, cạnh tranh chiến lược, công nghệ, chuỗi cung ứng, năng lượng, dữ liệu và các chuẩn mực quản trị toàn cầu. Những gì từng được coi là ranh giới tương đối rõ giữa kinh tế với chính trị, công nghệ với an ninh, phát triển với địa chiến lược ngày càng đan xen. Trong bối cảnh đó, mỗi quốc gia đều phải tìm cách bảo vệ lợi ích của mình, đồng thời mở rộng không gian hợp tác để phát triển. Với Việt Nam, bài toán ấy càng đòi hỏi một bản lĩnh đối ngoại vững vàng: kiên định độc lập, tự chủ nhưng không tự cô lập; chủ động hội nhập nhưng không phụ thuộc; mở rộng hợp tác nhưng luôn giữ vững lợi ích quốc gia - dân tộc.

Ba điểm nhấn khác nhau về lịch sử, địa lý và lĩnh vực hợp tác nhưng cùng hội tụ trong một tư duy nhất quán: đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại; gìn giữ những giá trị đã được lịch sử kiểm chứng; đồng thời chủ động mở ra những không gian hợp tác mới phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước.

Với Liên bang Nga, chuyến thăm mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt khi đây là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam kể từ năm 1991. Hơn 75 năm quan hệ Việt Nam - Nga được bồi đắp không chỉ bởi lợi ích hợp tác mà còn bởi ký ức, tình cảm và niềm tin giữa nhiều thế hệ lãnh đạo, nhân dân hai nước. Chính chiều sâu ấy làm nên một tài sản quý trong quan hệ quốc tế: lòng tin. Nhưng truyền thống chỉ thực sự bền vững khi được tiếp nối bằng những nội dung hợp tác phù hợp với hiện tại và tương lai. Vì thế, chuyến thăm vừa khẳng định sự thủy chung, coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện, vừa tạo xung lực mới để quan hệ hai nước thích ứng với những chuyển đổi về mô hình phát triển, công nghệ, năng lượng và kết nối.

Với Pháp, chuyến thăm tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Pháp trên nền tảng những gắn kết sâu sắc về lịch sử, văn hóa, giáo dục và giao lưu nhân dân. Đáng chú ý là cách tiếp cận coi Việt Nam và Pháp có thể trở thành những “đầu cầu chiến lược” của nhau tại ASEAN và Liên minh châu Âu. Quan hệ song phương vì thế không chỉ được nhìn trong giới hạn của hai quốc gia, mà còn trong những mạng lưới liên kết rộng hơn về thị trường, công nghệ, đầu tư, giáo dục và văn hóa.

Đây là biểu hiện sinh động của tinh thần “tự chủ chiến lược” và “tự cường” được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh. Tự chủ không có nghĩa đứng ngoài các mối quan hệ, mà là năng lực nhìn đúng xu thế, định vị đúng lợi ích, lựa chọn đúng đối tác và phương thức hợp tác để tham gia sâu vào thế giới mà vẫn làm chủ lựa chọn của mình. Trong quan hệ với các nước lớn và đối tác quan trọng, điều cốt lõi là duy trì cân bằng, hài hòa, cùng có lợi, không để đất nước rơi vào thế đối đầu hoặc lệ thuộc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng nhấn mạnh “đối ngoại là sự vươn xa của đối nội”. Đối ngoại mạnh phải bắt nguồn từ một đất nước mạnh; và đối ngoại hiệu quả phải làm cho đất nước mạnh hơn. Vì vậy, bản lĩnh đối ngoại còn được đo bằng khả năng kiến tạo những điều kiện quốc tế thuận lợi nhất cho phát triển bên trong.

Từ tin cậy chính trị đến nguồn lực phát triển đất nước

Nếu nhiệm vụ trước hết của đối ngoại là tạo dựng môi trường hòa bình, ổn định và tin cậy, thì yêu cầu ngày càng rõ là phải chuyển hóa những thành quả chính trị - ngoại giao ấy thành nguồn lực phát triển cụ thể. Tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết 06-NQ/TW và những chỉ đạo mới là ngoại giao phải chủ động kiến tạo năng lực phát triển quốc gia, mở và tạo thị trường, đồng thời gia tăng khả năng đóng góp vào quá trình hình thành những luật chơi mới.

Nhìn từ yêu cầu đó, chuyến thăm Nga và Pháp có nhiều ý nghĩa thực chất. Với Nga, nền tảng tin cậy chính trị cao cần được chuyển hóa mạnh hơn thành chương trình, dự án trong các lĩnh vực hai bên có lợi thế bổ sung. Năng lượng, trong đó có dầu khí và điện hạt nhân, tiếp tục là trụ cột quan trọng. Nhưng dư địa không dừng ở đó: thương mại, đầu tư, kết nối hàng không, hàng hải, đường sắt, hạ tầng, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, công nghệ sinh học, y sinh, chế tạo máy và nghiên cứu cơ bản đều có thể tạo động lực mới.

Hợp tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là cầu nối giữa truyền thống và tương lai. Nhiều thế hệ cán bộ, trí thức Việt Nam từng học tập, nghiên cứu tại Liên Xô và Liên bang Nga, tạo nên nền tảng nhân văn sâu sắc. Trong kỷ nguyên khoa học - công nghệ, nền tảng ấy có thể được làm mới bằng các chương trình đào tạo, nghiên cứu chung và kết nối chuyên gia ở những lĩnh vực chiến lược. Giá trị của một mối quan hệ đối ngoại vì thế còn nằm ở khả năng giúp đất nước tích lũy tri thức và năng lực tự chủ.

Với Pháp, dư địa hợp tác nổi bật nằm ở khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng lượng mới, chuyển đổi xanh, giao thông - hạ tầng, giáo dục - đào tạo, cùng các lĩnh vực truyền thống như văn hóa, y tế, tư pháp, nông nghiệp và hợp tác địa phương. Kế hoạch hành động 2026-2028 là cơ sở để Đối tác chiến lược toàn diện được cụ thể hóa bằng kết quả có thể đo đếm. Cả Nga và Pháp đều có những thế mạnh Việt Nam đang cần trong quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng, vì vậy chuyến thăm gắn trực tiếp với yêu cầu phát triển nội lực của nền kinh tế.

Tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ ra một vấn đề rất thực chất: quan hệ chính trị tốt đẹp ở một số nơi chưa được chuyển hóa tương xứng thành thị trường, dự án, công nghệ và lợi ích cho người dân, doanh nghiệp. Trong giai đoạn mới, nâng cấp quan hệ phải được coi là điểm khởi đầu của một chặng đường mới chứ không phải đích đến. Sau mỗi chuyến thăm, mỗi thỏa thuận cần có chương trình hành động rõ ràng, cơ quan chịu trách nhiệm, tiến độ thực hiện và sản phẩm cuối cùng có thể cảm nhận được.

Bởi vậy, thước đo của ngoại giao phát triển không chỉ là số văn kiện được ký, số cuộc gặp cấp cao hay tên gọi của khuôn khổ quan hệ. Thước đo cuối cùng phải là môi trường hòa bình được củng cố, thị trường được mở rộng, dự án được hình thành, công nghệ và nhân lực được nâng lên, doanh nghiệp có thêm cơ hội và người dân được hưởng lợi. Đó là sự chuyển đổi từ tư duy về “hoạt động đối ngoại” sang tư duy về “hiệu quả đối ngoại”.

Ở góc độ văn hóa, chuyến thăm cũng gợi mở một cách nhìn rộng hơn về nguồn lực phát triển. Việt Nam có với cả Nga và Pháp những mối liên hệ sâu về văn hóa, giáo dục, nghệ thuật, ngôn ngữ, ký ức lịch sử và giao lưu nhân dân. Những giá trị đó không chỉ là phần mềm mại của quan hệ chính trị và kinh tế. Văn hóa tạo ra sự thấu hiểu; sự thấu hiểu tạo nên niềm tin; niềm tin làm giảm khoảng cách và tăng sức bền của hợp tác. Một quan hệ có nền tảng văn hóa - xã hội sâu rộng thường có khả năng vượt qua những biến động ngắn hạn tốt hơn một quan hệ chỉ dựa trên lợi ích kinh tế trước mắt.

Vì vậy, ngoại giao văn hóa cần được đặt trong tổng thể ngoại giao phục vụ phát triển. Quảng bá hình ảnh Việt Nam, thúc đẩy hợp tác giáo dục, điện ảnh, nghệ thuật, du lịch, di sản, công nghiệp văn hóa hay phát huy mạng lưới cựu sinh viên không chỉ nhằm gia tăng thiện cảm, mà còn xây dựng một hạ tầng niềm tin lâu dài cho hợp tác kinh tế, khoa học, công nghệ và chính trị. Sức mạnh mềm, nếu được tổ chức tốt, chính là một dạng nguồn lực phát triển.

Đồng thời, cơ hội bên ngoài chỉ có thể trở thành nguồn lực khi bên trong có khả năng tiếp nhận. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: “Cơ hội bên ngoài chỉ trở thành nguồn lực khi bên trong sẵn sàng”. Muốn tận dụng tốt kết quả của các chuyến thăm cấp cao, các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp phải chuẩn bị dự án tốt, thể chế thông thoáng, nhân lực phù hợp và cơ chế phối hợp nhanh. Ngoại giao mở được cánh cửa nhưng bên trong chưa sẵn sàng thì cơ hội vẫn có thể trôi qua.

Từ tham gia thế giới đến góp phần định hình tương lai

Điểm đặc biệt làm cho chuyến công tác lần này vượt ra khỏi khuôn khổ hai chuyến thăm song phương là việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris - hội nghị cấp nguyên thủ đầu tiên trên thế giới về lĩnh vực này. Đây là một biểu tượng đáng chú ý của tư duy hội nhập mới.

Không gian vũ trụ từng được hình dung chủ yếu như một lĩnh vực xa xôi dành cho những cường quốc có tiềm lực khoa học lớn. Nhưng ngày nay, công nghệ không gian đã đi vào đời sống hằng ngày và trở thành một bộ phận của hạ tầng phát triển. Viễn thông, định vị, quan sát Trái đất, nông nghiệp chính xác, quản lý tài nguyên, dự báo thời tiết, phòng chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu, quản lý đô thị, an ninh, quốc phòng và kinh tế số đều có quan hệ ngày càng chặt chẽ với các hệ thống không gian. Cùng với đó là sự hình thành một nền kinh tế không gian với những chuỗi giá trị, doanh nghiệp, công nghệ và chuẩn mực quản trị mới.

Việc Việt Nam tham dự từ sớm ở cấp cao nhất một diễn đàn như vậy cho thấy một cách tiếp cận đáng chú ý: muốn phát triển nhanh trong thời đại công nghệ, chúng ta không thể chỉ đi sau để tiếp nhận những luật chơi đã được định hình. Việt Nam cần có mặt sớm hơn tại những nơi các tiêu chuẩn, quy tắc và khuôn khổ hợp tác mới đang hình thành; vừa học hỏi, vừa kết nối, vừa đóng góp tiếng nói phù hợp với lợi ích quốc gia và lợi ích chung của cộng đồng quốc tế.

Đó chính là bước chuyển từ một nền ngoại giao chủ yếu thích ứng với môi trường quốc tế sang một nền ngoại giao có khả năng tham gia kiến tạo môi trường ấy. Với một quốc gia có quy mô trung bình như Việt Nam, “định hình luật chơi” không có nghĩa là áp đặt ý chí lên người khác. Trước hết, đó là khả năng tham gia có trách nhiệm, có sáng kiến, có tiếng nói và có đóng góp thực chất vào những vấn đề chung; từ đó bảo đảm lợi ích và quan điểm chính đáng của Việt Nam được phản ánh trong những khuôn khổ quốc tế đang hình thành.

Trong lĩnh vực không gian vũ trụ, những vấn đề như dữ liệu, tần số, giao thông không gian, giám sát vật thể, an toàn và sử dụng hòa bình, bền vững đang trở thành nội dung quản trị toàn cầu mới. Tham gia sớm không chỉ mở cơ hội tiếp cận công nghệ, đối tác, vốn và tri thức, mà còn giúp Việt Nam nâng cao năng lực thể chế và chuẩn bị tốt hơn cho những ngành kinh tế của tương lai.

Đây là lúc tinh thần của Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới và Nghị quyết 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV gặp nhau rất rõ. Hội nhập phải gắn với nâng cao nội lực, hoàn thiện thể chế và sức cạnh tranh; đối ngoại phải trở thành một cấu phần của năng lực tổng hợp quốc gia. Việt Nam không chỉ cần mở rộng mạng lưới quan hệ, mà phải biết sử dụng mạng lưới ấy để kết nối với các trung tâm công nghệ, tài chính, năng lượng, giáo dục, văn hóa và đổi mới sáng tạo hàng đầu; không chỉ thu hút vốn mà còn phải thu hút tri thức, công nghệ, người tài và những cách làm tiên tiến.

Trong hành trình ấy, văn hóa tiếp tục có vai trò đặc biệt. Một quốc gia muốn có tiếng nói trong những vấn đề của tương lai không chỉ cần năng lực kinh tế và công nghệ, mà còn cần một bản sắc đủ rõ và những giá trị đủ sức tạo niềm tin. Việt Nam bước ra thế giới với lịch sử dựng nước và giữ nước, truyền thống hòa hiếu, tinh thần nhân văn, khả năng thích ứng và một nền văn hóa giàu bản sắc. Khi được chuyển hóa thành sức mạnh mềm, những giá trị ấy giúp Việt Nam được nhìn nhận không chỉ như một thị trường hay điểm đến đầu tư, mà như một đối tác có bản lĩnh và trách nhiệm.

Từ Moskva đến Paris, từ một mối quan hệ đã được thử thách qua hơn bảy thập niên lịch sử tới những không gian hợp tác của khoa học và công nghệ tương lai, chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho thấy một tâm thế Việt Nam mới: trân trọng quá khứ nhưng không bị giới hạn bởi quá khứ; độc lập, tự chủ nhưng không đứng ngoài thế giới; hội nhập sâu rộng nhưng luôn giữ vững lợi ích quốc gia - dân tộc; tranh thủ nguồn lực bên ngoài đồng thời không ngừng củng cố nội lực và năng lực tự cường.

Đối ngoại trong kỷ nguyên mới vì thế không chỉ là nghệ thuật giữ quan hệ cân bằng hay xử lý khéo léo những biến động quốc tế. Cao hơn, đó phải là năng lực mở đường cho phát triển, kết nối nguồn lực, bồi đắp lòng tin, tạo thêm năng lực mới cho quốc gia và nâng cao vị thế Việt Nam. Khi mỗi khuôn khổ quan hệ được chuyển hóa thành dự án, mỗi chuyến thăm thành cơ hội, mỗi cơ hội thành năng lực của đất nước, giá trị của một nền ngoại giao kiến tạo sẽ hiện lên rõ nét.

Đó cũng là ý nghĩa lớn nhất của hành trình lần này: giữ gìn những nền tảng quý giá đã được lịch sử vun đắp, đồng thời mở ra những chân trời hợp tác mới; kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; biến niềm tin, vị thế và quan hệ quốc tế thành nguồn lực cụ thể cho khát vọng phát triển một Việt Nam hòa bình, hùng cường, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc.