Nhận lời mời của Toàn quyền Australia Sam Mostyn và Toàn quyền New Zealand Cindy Kiro, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm cấp Nhà nước tới Australia và New Zealand từ ngày 9-14/8/2026.

Diễn ra ngay sau Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 và trong năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, chuyến thăm không chỉ mang ý nghĩa làm sâu sắc quan hệ với hai Đối tác chiến lược toàn diện quan trọng ở Nam Thái Bình Dương, mà còn thể hiện rất rõ một tư duy đối ngoại mới: biến vị thế thành nguồn lực, biến quan hệ chính trị tốt đẹp thành năng lực phát triển, đưa đối ngoại thực sự trở thành lực lượng tiên phong kiến tạo môi trường hòa bình và những không gian phát triển mới cho đất nước.

Từ quan hệ tốt đẹp đến những nguồn lực phát triển cụ thể

Có một điểm rất đáng chú ý về thời điểm của chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia và New Zealand lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Chuyến thăm diễn ra từ ngày 9-14/8, chỉ ít ngày sau Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, nơi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu phải xác định “ngoại giao phục vụ phát triển là trung tâm”, đặt ra bài toán rất rõ ràng: Việt Nam hiện có mạng lưới các đối tác chiến lược, đối tác chiến lược toàn diện rộng lớn nhất từ trước tới nay, vấn đề quan trọng là phải biết chuyển hóa các mối quan hệ đó thành nguồn lực phát triển thực chất.

Nhìn từ góc độ ấy, Australia và New Zealand là hai địa bàn hết sức tiêu biểu. Quan hệ Việt Nam - Australia đã được nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện từ tháng 3/2024. Hai nước hiện duy trì hơn 20 cơ chế hợp tác song phương, kim ngạch thương mại năm 2025 đạt khoảng 14 tỷ USD; hợp tác về giáo dục, đầu tư, khoa học-công nghệ, quốc phòng, an ninh và phát triển bền vững ngày càng mở rộng. Việt Nam và New Zealand cũng đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 2/2025. Thương mại hai chiều Việt Nam - New Zealand năm 2025 đạt khoảng 1,5 tỷ USD và sáu tháng đầu năm 2026 đạt 844,4 triệu USD, tăng 14,6% so với cùng kỳ.

Những con số ấy quan trọng, nhưng ý nghĩa lớn hơn nằm ở chất lượng và tiềm năng của hai mối quan hệ. Australia và New Zealand đều là những quốc gia có vai trò quan trọng ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, có quan hệ gắn bó với ASEAN, có nền kinh tế phát triển, hệ thống giáo dục và nghiên cứu tiên tiến, thế mạnh nổi bật về khoa học - công nghệ, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh, chuyển đổi năng lượng, quản trị và đổi mới sáng tạo. Việt Nam, Australia và New Zealand cũng cùng tham gia nhiều khuôn khổ liên kết kinh tế quan trọng như CPTPP, RCEP và AANZFTA.

Vì thế, chuyến thăm lần này cần được nhìn xa hơn ý nghĩa củng cố quan hệ song phương thông thường. Đây là cơ hội để đưa hai khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện đi vào chiều sâu, để chữ “toàn diện” được thể hiện bằng những chương trình, dự án và lợi ích có thể đo đếm được.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng đặt ra yêu cầu rất cụ thể đối với đối ngoại trong kỷ nguyên mới: chuyển từ trọng tâm “thu hút” sang “chọn lọc” và nâng chất các nguồn lực phục vụ những đột phá chiến lược; ưu tiên công nghệ cao, chuyển giao công nghệ, tài chính xanh, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, lượng tử, khoáng sản chiến lược; biến quan hệ chính trị tốt đẹp thành các chương trình hợp tác thực chất.

Đó cũng chính là những lĩnh vực mà Australia và New Zealand có thế mạnh và Việt Nam đang có nhu cầu rất lớn.

Điều chúng ta cần trong giai đoạn phát triển mới không chỉ là thêm vốn đầu tư hay tăng thêm vài tỷ USD kim ngạch thương mại. Điều quan trọng hơn là chất lượng của dòng vốn, công nghệ đi cùng dòng vốn, tri thức đi cùng đầu tư và khả năng doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Một dự án hợp tác khoa học giúp doanh nghiệp Việt Nam làm chủ công nghệ; một chương trình đào tạo giúp hình thành đội ngũ chuyên gia trong những ngành mới; một chuỗi cung ứng mới mở thêm thị trường cho nông sản Việt Nam; một nguồn vốn xanh thúc đẩy chuyển đổi năng lượng; hay một cơ chế giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường Australia và New Zealand thuận lợi hơn – đó chính là cách ngoại giao được chuyển thành năng lực phát triển.

Tôi rất tâm đắc với chỉ đạo gần đây của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đối với các Đại sứ, Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài: mỗi việc làm được ở nước ngoài phải có khả năng “quy đổi thành cơ hội cho người dân trong nước”.

Nếu nhìn theo thước đo ấy, thành công lâu dài của chuyến thăm lần này sẽ không chỉ nằm ở số lượng văn kiện được ký kết, mà quan trọng hơn là sau chuyến thăm có thêm bao nhiêu cơ hội cho doanh nghiệp, nhà khoa học, sinh viên, người lao động Việt Nam; có bao nhiêu dự án mới được triển khai; bao nhiêu công nghệ được chuyển giao; bao nhiêu thị trường được mở rộng; và mức độ gắn kết lợi ích giữa Việt Nam với Australia, New Zealand được nâng lên đến đâu.

Đó là sự thay đổi rất quan trọng từ ngoại giao quan hệ sang ngoại giao tạo giá trị.

Một bước đi của nền đối ngoại kiến tạo trong kỷ nguyên mới

Nhưng tôi cho rằng chuyến thăm Australia và New Zealand còn mang một tầng ý nghĩa rộng lớn hơn. Đây là một bước đi cụ thể trong việc triển khai đường lối đối ngoại của Đại hội XIV và Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị, với một tư duy rất đáng chú ý: lần đầu tiên đối ngoại được xác định là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên” bên cạnh quốc phòng, an ninh; đồng thời phải dựa trên tinh thần tự chủ chiến lược và tự cường.

Trong một thế giới đang phân hóa mạnh bởi cạnh tranh chiến lược, xung đột, bảo hộ thương mại, cuộc đua công nghệ và những bất định ngày càng lớn, lựa chọn của Việt Nam không phải là đứng về bên này để chống bên kia. Điều Việt Nam cần là tạo dựng một mạng lưới quan hệ cân bằng, ổn định, tin cậy và ngày càng đan xen lợi ích, qua đó bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia-dân tộc. Australia và New Zealand là những đối tác rất phù hợp với cách tiếp cận ấy.

Làm sâu sắc quan hệ với hai nước giúp Việt Nam tiếp tục đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ quốc tế, tăng khả năng chống chịu trước những biến động bên ngoài và mở rộng dư địa chiến lược trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Đồng thời, quan hệ Việt Nam với Australia và New Zealand còn gắn chặt với ASEAN. Cả hai quốc gia đều coi trọng vai trò trung tâm của ASEAN, trong khi Việt Nam luôn xác định một ASEAN đoàn kết, tự cường và có tiếng nói ngày càng quan trọng là lợi ích chiến lược của mình.

Bởi vậy, đây không phải câu chuyện Việt Nam phát triển riêng lẻ. Đúng như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nói về một chuyển dịch quan trọng của ngoại giao Việt Nam: từ “lớn mạnh riêng lẻ sang cùng ASEAN lớn mạnh”.

Tôi cho rằng tinh thần ấy rất quan trọng. Việt Nam càng có quan hệ tốt với những quốc gia có trách nhiệm, tôn trọng luật pháp quốc tế, ủng hộ hợp tác đa phương và vai trò trung tâm của ASEAN thì không gian hòa bình, hợp tác và phát triển của chúng ta càng rộng mở. Đó cũng là cách Việt Nam góp phần định hình một khu vực mà ở đó các quốc gia, bất kể lớn hay nhỏ, đều có quyền lựa chọn con đường phát triển của mình và các tranh chấp phải được giải quyết bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Đây chính là biểu hiện sinh động của tự chủ chiến lược: không tự cô lập mình, cũng không phụ thuộc vào bất cứ một hướng quan hệ nào, mà chủ động tạo ra nhiều lựa chọn, nhiều đối tác và nhiều nguồn lực để đất nước có thể tự quyết định tương lai của mình.

Bên cạnh kinh tế và chiến lược, tôi đặc biệt kỳ vọng chuyến thăm tạo thêm xung lực cho ngoại giao văn hóa và giao lưu nhân dân. Australia và New Zealand từ lâu đã là những điểm đến quan trọng của sinh viên Việt Nam. Tại hai nước cũng có cộng đồng người Việt đông đảo, là những cây cầu tự nhiên nối Việt Nam với xã hội sở tại. Giáo dục, du lịch, văn hóa, nghệ thuật, thể thao và giao lưu thế hệ trẻ vì thế cần được xem là những trụ cột lâu dài của quan hệ.Quan hệ giữa các quốc gia chỉ thật sự bền vững khi bên dưới những tuyên bố cấp cao là sự hiểu biết và thiện cảm giữa con người với con người.

Trong bài viết "Đẩy mạnh đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh cần phát huy sức mạnh mềm của dân tộc, lan tỏa hình ảnh một Việt Nam hòa bình, tự cường, đổi mới và trách nhiệm; đồng thời chủ động tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại để làm phong phú thêm nền văn hóa dân tộc.

Australia và New Zealand chính là những không gian rất thuận lợi để hiện thực hóa tinh thần đó. Không chỉ đưa văn hóa Việt Nam ra thế giới mà còn tạo ra những dòng chảy tri thức, sáng tạo và con người hai chiều. Những sinh viên Việt Nam học tập tại Sydney, Melbourne, Canberra, Auckland hay Wellington hôm nay có thể trở thành các nhà khoa học, doanh nhân, nhà sáng tạo và những “đại sứ nhân dân” kết nối hai đất nước trong nhiều thập niên tới.

Vì thế, ý nghĩa sâu xa của chuyến thăm không chỉ nằm ở những gì diễn ra trong sáu ngày từ 9-14/8, mà ở những nền tảng được tạo dựng cho nhiều năm sau đó.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước từng khái quát rất sâu sắc rằng “đối ngoại là sự vươn xa của đối nội”. Khi Việt Nam đang đổi mới mô hình phát triển dựa nhiều hơn vào khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển xanh, đối ngoại cũng phải vươn ra thế giới để tìm kiếm đúng những nguồn lực ấy.

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia và New Zealand vì thế là một cuộc gặp gỡ rất rõ giữa nhu cầu phát triển bên trong và những cơ hội từ bên ngoài.

Từ Canberra đến Wellington, thông điệp Việt Nam mang theo không chỉ là mong muốn củng cố tình hữu nghị. Đó còn là hình ảnh một Việt Nam hòa bình nhưng chủ động, độc lập nhưng hội nhập sâu rộng, tự cường nhưng luôn sẵn sàng hợp tác, coi trọng lợi ích của mình đồng thời có trách nhiệm với lợi ích chung của khu vực và thế giới.

Đó cũng chính là tinh thần mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khái quát: đối ngoại Việt Nam trong giai đoạn mới cần chuyển “từ ngoại giao bảo vệ không gian phát triển sang ngoại giao kiến tạo năng lực phát triển quốc gia; từ hội nhập thị trường sang kiến tạo thị trường; từ tham gia luật chơi sang góp phần định hình luật chơi”.

Nhìn từ tinh thần ấy, chuyến thăm Australia và New Zealand lần này không chỉ là thêm hai dấu mốc trên bản đồ ngoại giao cấp cao Việt Nam. Điều quan trọng hơn, đó là một bước đi cụ thể để biến thế và lực mới của đất nước thành những cơ hội mới; để những mối quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện thực sự có “chiều sâu chiến lược” và “giá trị phát triển”; và để đối ngoại ngày càng đóng góp trực tiếp hơn vào mục tiêu lớn nhất của chúng ta: một nước Việt Nam hòa bình, tự cường, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.