Theodora: Từ tầng lớp thấp kém đến nữ hoàng khiến cả Byzantine phải nể sợ

Từ quá khứ bị xem thường, Theodora vươn lên trở thành người phụ nữ có tiếng nói đặc biệt trong đế chế Byzantine thế kỷ VI.

Khi nhắc đến Theodora, người ta thường nhớ đến một gương mặt kiêu hãnh trong bức khảm vàng lộng lẫy tại nhà thờ San Vitale ở Ravenna. Nhưng phía sau hình ảnh ấy là một phụ nữ từng có xuất thân rất khác với những gì người ta kỳ vọng ở một hoàng hậu.

Ảnh: araceliregolodos.blogspot

Theodora sinh vào khoảng đầu thế kỷ VI, trong một gia đình có hoàn cảnh khiêm tốn ở Constantinople. Các nguồn cổ cho biết bà từng làm diễn viên, một nghề có địa vị xã hội thấp vào thời đó. Sau khi gặp Justinian, người thừa kế quyền lực của triều đình, cuộc đời bà thay đổi hoàn toàn. Hai người kết hôn vào khoảng năm 525, và khi Justinian trở thành hoàng đế năm 527, Theodora được phong Augusta, tước hiệu dành cho nữ hoàng đế.

Điều đáng chú ý là Theodora không chỉ đóng vai trò “vợ của hoàng đế”. Bà tham gia trực tiếp vào công việc chính trị, tiếp các sứ thần và có ảnh hưởng đối với nhiều quyết định của triều đình. Một số văn bản pháp luật dưới thời Justinian cũng phản ánh những chính sách liên quan đến phụ nữ, hôn nhân, ly hôn và việc bảo vệ phụ nữ khỏi một số hình thức bóc lột.

Khoảnh khắc nổi tiếng nhất của Theodora xảy ra trong cuộc nổi loạn Nika năm 532. Constantinople chìm trong bạo lực, cung điện bị đe dọa và một số cố vấn khuyên Justinian rời khỏi thành phố. Theo Procopius, Theodora phản đối việc chạy trốn. Bà cho rằng tốt hơn hết là chết với tư cách người cai trị còn hơn sống như một kẻ lưu vong. Justinian cuối cùng ở lại và cuộc nổi loạn bị đàn áp.

Theodora cũng có lập trường riêng về tôn giáo. Trong khi Justinian ủng hộ quan điểm chính thống Chalcedon, bà có thiện cảm với những người theo phái Miaphysite và được cho là đã bảo vệ một số giáo sĩ của họ. Điều này cho thấy bà không đơn giản là người đứng sau chồng, mà sở hữu mạng lưới chính trị và tôn giáo riêng.

Ảnh: myddoaV

Tuy nhiên, hình ảnh Theodora trong lịch sử không hoàn toàn rõ ràng. Procopius, nguồn quan trọng nhất về triều đại Justinian, mô tả bà cực kỳ tiêu cực trong Secret History. Nhưng chính tác phẩm này lại chứa nhiều lời công kích và cường điệu, khiến các sử gia hiện đại thận trọng khi sử dụng nó.

Bức khảm tại San Vitale có lẽ là lời khẳng định mạnh mẽ nhất về vị thế của bà: Theodora xuất hiện trong trang phục hoàng gia, đội vương miện, được bao quanh bởi triều thần và mang hào quang. Được tạo khoảng năm 547, nó đặt bà đối diện với Justinian như hai trung tâm quyền lực song song.

Theodora qua đời năm 548, nhưng hình ảnh của bà vẫn tồn tại như một trong những nữ nhân vật chính trị nổi bật nhất của Byzantine. Từ một người phụ nữ có xuất thân thấp trong xã hội, bà đã bước vào trung tâm quyền lực của một đế chế và để lại dấu ấn vượt xa vai trò của một hoàng hậu.

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước

Phát hiện 'sao lỗ đen' kỳ lạ sáng hơn 100 tỷ lần Mặt trời

Vật thể MoM-BH*-1 trông như sao khổng lồ nhưng thực chất là hố đen trong lớp khí hydro dày, mở ra khả năng về loại thiên thể mới và bí ẩn của vũ trụ sơ khai.

Sử dụng Kính viễn vọng Không gian James Webb (JWST), nhóm nghiên cứu do các nhà khoa học tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) dẫn đầu đã phát hiện một vật thể cực kỳ sáng và đỏ, tồn tại chỉ vài trăm triệu năm sau Vụ Nổ lớn Big Bang. Vật thể được đặt tên MoM-BH*-1, có thể là một dạng thiên thể hoàn toàn mới.

Thoạt nhìn, MoM-BH*-1 giống một ngôi sao khổng lồ. Tuy nhiên, độ sáng của nó lớn đến mức các nhà khoa học cho rằng phản ứng nhiệt hạch thông thường không thể cung cấp đủ năng lượng. Theo mô hình của nhóm nghiên cứu, bên trong vật thể có thể là một hố đen có khối lượng khoảng 100.000 lần Mặt Trời, được bao quanh bởi một lớp khí hydro cực kỳ dày có kích thước xấp xỉ Hệ Mặt Trời.

Nghệ nhân Kỷ Băng hà khắc tượng chim từ ngà voi ma mút

Các cuộc khai quật tại hang Hohle Fels thuộc khu vực Di sản Thế giới UNESCO Swabian Jura ở tây nam nước Đức đã phát hiện ra hai bức tượng chim tuyệt đẹp có niên đại 40.000 năm được chạm khắc từ ngà voi ma mút. 

Những phát hiện đáng chú ý này đến từ các tầng văn hóa Aurignacian phong phú tại Hohle Fels, nơi đã tạo ra một số tác phẩm nghệ thuật tạo hình cổ nhất được biết đến và có niên đại từ thời kỳ đầu tiên con người hiện đại đến vùng Thượng Danube.

two-bird-figurines-fou-1.jpg
Hai bức tượng chim được điêu khắc từ ngà voi có kích thước bé bằng đầu ngón tay.

Giải mã 'chiếc tai khổng lồ' được UNESCO vinh danh là di sản thế giới

Giữa vùng đồng quê yên bình của nước Anh, một chiếc "tai khổng lồ" hướng lên bầu trời đã góp phần thay đổi cách nhân loại khám phá vũ trụ.

Nằm tại hạt Cheshire, Jodrell Bank Observatory là một trong những trung tâm thiên văn vô tuyến nổi tiếng nhất thế giới. Được thành lập năm 1945 bởi nhà vật lý vô tuyến Bernard Lovell, nơi đây đã góp phần đặt nền móng cho ngành thiên văn vô tuyến hiện đại. Nhờ những đóng góp nổi bật về khoa học và lịch sử, năm 2019, UNESCO đã công nhận Jodrell Bank là Di sản Thế giới. Đây là một trong số rất ít di sản trên thế giới được vinh danh chủ yếu vì giá trị khoa học và công nghệ.

Đọc nhiều nhất

Tin mới