Hải quỳ ống (Cerianthus membranaceus) là một trong những sinh vật kỳ lạ nhất dưới đáy biển Địa Trung Hải. Thoạt nhìn, nó giống một bông hoa phát sáng hoặc sinh vật ngoài hành tinh hơn là động vật biển. Những xúc tu dài mềm mại xòe tròn quanh miệng tạo nên vẻ đẹp mê hoặc, đặc biệt khi dòng nước nhẹ làm chúng chuyển động như những dải lụa sống.
Ảnh: Wikimedia Commons.
Dù thường bị nhầm là thực vật biển, hải quỳ ống thực chất thuộc nhóm động vật không xương sống có họ hàng với sứa và san hô. Điểm đặc biệt của Cerianthus membranaceus nằm ở chiếc “ống” mà nó tự tạo ra để trú ẩn dưới nền cát hoặc bùn đáy biển. Chiếc ống này được cấu thành từ chất nhầy kết hợp với cát, mảnh vụn hữu cơ và các tế bào châm nhỏ. Phần thân mềm của hải quỳ gần như luôn ẩn bên trong, chỉ để lộ phần xúc tu phía trên.
Ảnh: Wikimedia Commons.
Khi cảm nhận nguy hiểm, toàn bộ cơ thể nó có thể rút phắt xuống ống chỉ trong tích tắc, nhanh đến mức nhiều loài cá săn mồi gần như không kịp phản ứng. Chính cơ chế này giúp hải quỳ ống tồn tại hiệu quả ở những vùng đáy biển trống trải. Một số cá thể có chiều dài xúc tu lên đến hơn 30 cm, tạo cảm giác như một cụm pháo hoa sinh học đang nở dưới nước.
Màu sắc của Cerianthus membranaceus rất đa dạng: trắng ngà, tím nhạt, nâu đỏ, xanh lục hoặc cam ánh huỳnh quang. Dưới ánh đèn lặn đêm, các xúc tu của nó phản chiếu ánh sáng đầy ma mị, khiến nhiều nhiếp ảnh gia biển xem đây là một trong những sinh vật “ăn ảnh” nhất vùng Địa Trung Hải.
Ảnh: Wikimedia Commons.
Điều thú vị là hải quỳ ống không xây dựng bộ xương cứng như san hô. Nó sống đơn độc và chủ yếu săn sinh vật phù du hoặc động vật nhỏ trôi qua bằng các tế bào châm chứa độc tố cực nhỏ trên xúc tu. Tuy vậy, đối với con người, loài này gần như vô hại nếu không chạm trực tiếp quá mạnh.
Một số nhà sinh học biển cho rằng Cerianthus membranaceus giống “hóa thạch sống” của đại dương vì cấu trúc cơ thể của nhóm hải quỳ đã tồn tại hàng trăm triệu năm với rất ít thay đổi lớn. Chúng là minh chứng cho việc đôi khi tự nhiên không cần tiến hóa quá phức tạp để tạo ra một sinh vật hoàn hảo cho môi trường sống của mình.
Ngày nay, hải quỳ ống còn trở thành sinh vật được yêu thích trong các bể cá biển cao cấp. Tuy nhiên, việc nuôi chúng không hề đơn giản vì cần nền cát phù hợp, nước ổn định và môi trường ít bị quấy rầy. Có lẽ cũng vì vậy mà vẻ đẹp thật sự của Cerianthus membranaceus vẫn thuộc về đáy biển sâu yên tĩnh — nơi nó lặng lẽ nở như một đóa hoa kỳ dị giữa đại dương.
