Trong vài tháng gần đây, nhiều người tại Hà Nội nhận ra những địa điểm quen thuộc từng gắn với thời học sinh đã dần biến mất. Gaming X trên phố Cầu Giấy đóng cửa, trong khi một số chuỗi quán net khác thông báo tạm dừng hoạt động để sửa chữa. Việc nhiều cơ sở đồng loạt đóng cửa trong thời gian ngắn khiến cộng đồng mạng đặt câu hỏi về tương lai của mô hình kinh doanh từng là một phần ký ức của thế hệ 8x và 9x.

Chủ đề này cũng được nhóm Vật Vờ Studio, kênh công nghệ có hơn 2,34 triệu người đăng ký, đề cập trong VVPodcast số 56. Nhiều khán giả từng kinh doanh hoặc làm việc trong ngành đã chia sẻ góc nhìn về những khó khăn mà các quán net đang đối mặt. Theo các ý kiến được đưa ra, sự suy giảm của mô hình này không đến từ một nguyên nhân duy nhất mà là kết quả của nhiều áp lực cộng dồn.

Nhiều quán net đang gặp khó khăn khi chi phí vận hành tăng cao.

Một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp là quy định hạn chế hoạt động sau 22 giờ. Quy định này đã tồn tại từ năm 2020, với mức phạt 5-10 triệu đồng đối với chủ quán, nhưng trước đây nhiều cơ sở vẫn tìm cách duy trì hoạt động ban đêm vì đây là khoảng thời gian mang lại doanh thu lớn. Với nhiều quán net, tiền thuê máy chỉ đóng vai trò thu hút khách, còn lợi nhuận chủ yếu đến từ các dịch vụ đi kèm như đồ ăn, đặc biệt trong khung giờ khuya.

Khi mức phạt được nâng lên 10-15 triệu đồng đối với chủ quán và 600.000-1 triệu đồng đối với người chơi, cùng với việc kiểm tra được thực hiện nghiêm hơn, mô hình vận hành này trở nên khó khăn hơn. Tuy nhiên, giới kinh doanh cho rằng yếu tố gây áp lực lớn hơn lại nằm ở vấn đề bản quyền phần mềm, đặc biệt là Windows. Một quán net khoảng 200 máy có thể phải chi khoảng 400 triệu đồng chỉ cho bản quyền Windows, chưa tính các phần mềm khác, hóa đơn chứng từ và các thủ tục pháp lý liên quan.

Hệ thống máy tính quy mô lớn khiến chi phí bản quyền phần mềm trở thành khoản đầu tư đáng kể.

Ngoài chi phí, mô hình vận hành kỹ thuật của nhiều quán net cũng gặp vấn đề khi sử dụng hệ thống Diskless Server. Đây là mô hình trong đó các máy trạm không có ổ cứng riêng mà khởi động thông qua mạng nội bộ từ máy chủ trung tâm. Nhiều hệ thống dạng này có nguồn gốc từ Trung Quốc và từ năm 2019 không còn được hỗ trợ chính thức tại Việt Nam, khiến việc quản lý bản quyền phần mềm trở nên phức tạp hơn.

Bên cạnh đó, các yêu cầu về phòng cháy chữa cháy và vệ sinh an toàn thực phẩm cũng tạo thêm áp lực cho những quán net mở rộng sang mô hình kết hợp đồ ăn, dịch vụ giải trí. Các cơ sở có diện tích lớn, nhiều thiết bị phải đáp ứng thêm nhiều tiêu chuẩn vận hành, tương tự tình trạng từng xảy ra với ngành karaoke khi nhiều địa điểm phải tạm đóng cửa để cải tạo.

Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa nhất vẫn là sự thay đổi trong thói quen giải trí của người dùng. So với thời kỳ hoàng kim, khi khách phải chờ nhiều giờ mới có máy, hiện nay nhiều quán net không còn kín chỗ. Điện thoại thông minh đã thay thế một phần nhu cầu chơi game, trong khi các tựa game phổ biến trên di động như Liên Quân có thể đáp ứng nhu cầu giải trí mà không cần đến quán.

Sự phát triển của thiết bị chơi game cá nhân, từ tay cầm, máy chơi game cầm tay đến màn hình gaming tại nhà, cũng khiến người dùng có thêm nhiều lựa chọn. Dù vậy, quán net được cho là chưa biến mất hoàn toàn bởi mô hình này vẫn có giá trị riêng về trải nghiệm chơi game cùng bạn bè, điều mà các hình thức chơi trực tuyến khó thay thế.

Trong tương lai, mô hình quán net có thể phải thay đổi để thích nghi, chẳng hạn chuyển sang dạng gaming center kết hợp lưu trú như một số mô hình tại Nhật Bản. Thay vì chỉ cung cấp dịch vụ Internet, các cơ sở này có thể hướng tới trải nghiệm chơi game, nghỉ ngơi và giải trí trong một không gian riêng. Tuy nhiên, với thế hệ 8x và 9x, việc những quán net từng gắn với tuổi học trò dần đóng cửa vẫn là một sự thay đổi khó tránh khỏi.