Biên bản cuộc họp chính sách tiền tệ diễn ra ngày 16-17/6 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), được công bố ngày 8/7, đã đánh dấu một bước ngoặt trong cách cơ quan này nhìn nhận trí tuệ nhân tạo (AI). Nếu trước đây AI chủ yếu được xem là công nghệ giúp nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy tăng trưởng dài hạn, thì nay Fed lần đầu tiên xác định AI cũng đang tạo ra áp lực lạm phát ngay ở thời điểm hiện tại. Theo biên bản, giá hàng hóa lõi tại Mỹ tăng cao không chỉ do tác động từ thuế quan mà còn xuất phát từ làn sóng đầu tư khổng lồ vào hạ tầng AI, khiến chi phí chip bán dẫn, điện năng và nhiều thiết bị công nghiệp leo thang. Đây được xem là tín hiệu cho thấy AI không còn chỉ tác động tới ngành công nghệ mà đã bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách tiền tệ và nền kinh tế vĩ mô.

Trụ sở Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), nơi lần đầu tiên xác định AI là một yếu tố góp phần làm gia tăng lạm phát. (Ảnh: Fed)

Một trong những nguyên nhân chính là nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu AI đang bùng nổ trên toàn cầu. Để vận hành các mô hình AI thế hệ mới, doanh nghiệp phải đầu tư lượng lớn GPU, máy chủ, hệ thống lưu trữ, thiết bị điện và hạ tầng truyền tải năng lượng. Giới tài chính gọi hiện tượng này là "chipflation" - thuật ngữ kết hợp giữa "chip" và "inflation", phản ánh việc giá chip bán dẫn tăng mạnh rồi lan sang nhiều lĩnh vực khác. Theo các nghiên cứu được Fed viện dẫn, giá thiết bị đóng cắt điện, tuabin và nhiều hạng mục phục vụ trung tâm dữ liệu đã tăng ở mức hai chữ số mỗi năm, gần tương đương giai đoạn khủng hoảng chuỗi cung ứng sau đại dịch. Khi các tập đoàn công nghệ liên tục mở rộng năng lực AI, nhu cầu vật liệu, điện năng và nhân lực kỹ thuật cũng tăng theo, kéo mặt bằng giá của nhiều ngành đi lên.

Áp lực này cũng khiến Fed thay đổi đáng kể quan điểm về lãi suất. Trong cuộc họp đầu tiên dưới sự chủ trì của tân Chủ tịch Kevin Warsh, cơ quan này quyết định giữ nguyên lãi suất ở mức 3,5-3,75% và không còn phát tín hiệu sẽ cắt giảm lãi suất trong năm nay. Thậm chí, biểu đồ dự báo của 18 thành viên tham gia cuộc họp cho thấy một nửa số thành viên kỳ vọng sẽ có ít nhất một lần tăng lãi suất trước cuối năm, trong đó nhiều người dự báo hai đợt tăng liên tiếp. Fed đồng thời nâng dự báo lạm phát PCE - thước đo lạm phát được theo dõi sát nhất - từ 2,7% lên 3,6% vào cuối năm, đồng thời điều chỉnh tăng triển vọng lạm phát cho cả năm 2027. Điều này phản ánh mối lo ngại rằng sức nóng từ làn sóng AI có thể kéo dài lâu hơn dự kiến.

Làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu AI đang thúc đẩy nhu cầu chip bán dẫn, điện năng và hạ tầng công nghệ trên toàn cầu.

Nhiều quan chức Fed cũng công khai cảnh báo về tác động của AI đối với giá cả. Beth Hammack, Chủ tịch Fed chi nhánh Cleveland, cho rằng các "ông lớn" công nghệ sẵn sàng chi trả gần như mọi mức giá để có được thiết bị phục vụ trung tâm dữ liệu, khiến áp lực chi phí rất khó hạ nhiệt. Thống đốc Lisa Cook tuyên bố bà sẵn sàng ủng hộ việc tăng lãi suất nếu lạm phát không giảm như kỳ vọng. Trong khi đó, Alberto Musalem - Chủ tịch Fed chi nhánh St. Louis - dù là người sử dụng nhiều công cụ AI hằng ngày và đánh giá cao tiềm năng của công nghệ này, vẫn nhận định không thể kỳ vọng năng suất AI trong tương lai sẽ ngay lập tức bù đắp được áp lực lạm phát hiện nay. Theo nhiều chuyên gia kinh tế, AI vẫn có thể mang lại tăng trưởng dài hạn, nhưng giai đoạn đầu của cuộc đua hạ tầng lại khiến nền kinh tế phải đối mặt với chi phí đầu tư rất lớn.

Không chỉ ở cấp độ quốc gia, tác động của AI còn lan tới hoạt động của doanh nghiệp. Avery Shenfeld, chuyên gia kinh tế trưởng của CIBC, cho biết hiệu quả triển khai AI hiện rất khác nhau giữa các công ty. Một số doanh nghiệp đã cải thiện năng suất rõ rệt, nhưng nhiều đơn vị khác lại chứng kiến khoản tiết kiệm bị bào mòn bởi chi phí sử dụng AI ngày càng tăng, đặc biệt là chi phí token khi vận hành các mô hình ngôn ngữ lớn. Hiện tượng "đốt token" từng phổ biến trong giới công nghệ thời gian qua cho thấy AI không phải lúc nào cũng giúp giảm chi phí như kỳ vọng. Trong bối cảnh đó, giới đầu tư sẽ tiếp tục theo dõi sát cuộc họp tiếp theo của Fed vào cuối tháng 7 để xem liệu AI có tiếp tục được coi là yếu tố làm gia tăng lạm phát và ảnh hưởng đến các quyết định điều hành lãi suất trong thời gian tới hay không.