Trò chuyện với Tri thức và Cuộc sống, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho hay, văn hóa từ lâu vẫn được nhắc đến như nền tảng tinh thần của xã hội. Nhưng ông luôn nghĩ rằng văn hóa còn có thể làm được nhiều hơn thế: trở thành động lực và cũng là hệ điều tiết cho sự phát triển kinh tế – xã hội.

"Nếu tiếp tục nhận được sự tin tưởng của cử tri, tôi mong mình có thể góp phần nhỏ bé vào những công việc còn dang dở, để văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh của đất nước trong hành trình phát triển mới", ông cam kết.

Phát triển văn hóa Thủ đô theo hướng bền vững và sáng tạo

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, điều quan trọng nhất của một đại biểu dân cử là lắng nghe và chuyển tải trung thực tiếng nói của cử tri đến các cơ quan có thẩm quyền, đồng thời tham gia một cách trách nhiệm vào quá trình xây dựng pháp luật, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước.

Từ góc độ chuyên môn của mình, ông đặc biệt quan tâm đến những vấn đề mang tính nền tảng cho sự phát triển văn hóa trong thời gian tới, như mối quan hệ giữa phát triển văn hóa và xây dựng con người; giữa bảo tồn và phát triển; giữa văn hóa với kinh tế, giáo dục và xã hội; cũng như những cơ hội mới từ công nghiệp văn hóa, sáng tạo và văn hóa số.

Trong bối cảnh nhiều lĩnh vực văn hóa – nghệ thuật đang thay đổi nhanh chóng, ông cho rằng việc hoàn thiện hệ thống pháp luật là rất cần thiết. Vì vậy, ông mong muốn tiếp tục tham gia vào quá trình xây dựng và sửa đổi một số đạo luật quan trọng, như các chính sách liên quan đến công nghiệp văn hóa hay hoạt động nghệ thuật, nhằm tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho sự phát triển của lĩnh vực này.

Bên cạnh đó, ông cũng kỳ vọng có thể cùng các cơ quan liên quan thúc đẩy một số sáng kiến như tổ chức diễn đàn văn hóa quốc gia để quy tụ trí tuệ của giới văn nghệ sĩ, trí thức và các nhà quản lý; hay xây dựng bộ chỉ số phát triển văn hóa quốc gia nhằm giúp việc đánh giá và hoạch định chính sách trở nên cụ thể, minh bạch hơn.

Với riêng Hà Nội, nơi ông ứng cử, ông bày tỏ mong muốn góp phần vào việc phát triển văn hóa Thủ đô theo hướng bền vững và sáng tạo, trong đó có việc thực hiện các cam kết của Hà Nội với UNESCO trong danh hiệu Thành phố sáng tạo. Theo ông, sáng tạo không chỉ là một khẩu hiệu, mà cần trở thành tinh thần xuyên suốt trong đời sống đô thị, từ nghệ thuật, thiết kế, công nghiệp văn hóa cho đến cách tổ chức không gian sống.

Đồng thời, ông cũng cho rằng việc gìn giữ những giá trị truyền thống của Hà Nội – từ di sản, làng nghề đến phong cách sống thanh lịch – là điều rất quan trọng để Thủ đô vừa phát triển hiện đại, vừa giữ được chiều sâu văn hiến.

Với ông, Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị của đất nước mà còn là nơi hội tụ lịch sử, văn hóa và khát vọng của nhiều thế hệ người Việt. Vì vậy, được ứng cử tại đơn vị bầu cử Hà Nội vừa là niềm vinh dự, vừa là trách nhiệm lớn.

“Nếu tiếp tục nhận được sự tin tưởng của cử tri, tôi sẽ cố gắng hết sức mình để xứng đáng với niềm tin ấy, với mong muốn đóng góp một phần nhỏ bé cho sự phát triển của văn hóa, của Thủ đô và của đất nước.”, ông chia sẻ.

Để văn hóa trở thành nguồn lực phát triển, cần những bước đi mạnh mẽ và đồng bộ hơn

PGS.TS Bùi Hoài Sơn sinh năm 1975 tại Phú Thọ, vùng đất cội nguồn gắn với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Có lẽ chính không gian văn hóa ấy đã phần nào nuôi dưỡng trong ông niềm quan tâm đặc biệt đối với di sản và bản sắc dân tộc.

Năm 1996, ông bắt đầu công tác tại Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam. Hơn hai thập kỷ làm việc tại đây là quãng thời gian ông gắn bó sâu sắc với nghiên cứu văn hóa, đồng thời tham gia vào nhiều công việc liên quan đến xây dựng chính sách và chiến lược phát triển văn hóa của đất nước.

Trong quá trình ấy, ông có cơ hội tham gia vào các hồ sơ di sản văn hóa của Việt Nam trình UNESCO, như Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, Dân ca Quan họ Bắc Ninh, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ hay Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc. Với ông, những di sản ấy không chỉ là niềm tự hào văn hóa, mà còn là nguồn lực để nuôi dưỡng bản sắc và tạo động lực cho sự phát triển trong tương lai.

Cũng từ góc nhìn đó, ông tham gia vào quá trình xây dựng Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa của Việt Nam (2016), và góp phần trong việc xây dựng hồ sơ để Hà Nội gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO (2019) – một dấu mốc quan trọng mở ra cách nhìn mới về vai trò của sáng tạo và văn hóa trong phát triển đô thị.

Một bước ngoặt mới trong hành trình của ông đến vào năm 2021, khi ông được cử tri Hà Nội tín nhiệm bầu làm Đại biểu Quốc hội khóa XV. Từ vị trí một nhà nghiên cứu, ông bước sang vai trò của một người tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách.

Trong vai trò Ủy viên chuyên trách của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, ông cùng các đồng nghiệp tham gia thẩm tra nhiều dự án luật quan trọng liên quan đến đời sống văn hóa – xã hội như Luật Điện ảnh, Luật Di sản văn hóa, Luật Báo chí, Luật Quảng cáo, cũng như góp ý cho nhiều chương trình, chính sách lớn, trong đó có Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025–2035.

Bên cạnh hoạt động tại Quốc hội, ông cũng tham gia một số thiết chế tư vấn chính sách như Hội đồng Lý luận Trung ương, Hội đồng Lý luận văn học nghệ thuật Trung ương, Hội đồng Quốc gia về giáo dục và phát triển nhân lực. Ở những diễn đàn này, ông cùng nhiều học giả, nhà quản lý khác trao đổi, nghiên cứu và đóng góp ý kiến cho các vấn đề liên quan đến phát triển văn hóa và con người Việt Nam trong bối cảnh mới.

Với Thủ đô Hà Nội, ông đặc biệt quan tâm đến việc phát triển văn hóa đô thị và hệ sinh thái sáng tạo. Ông tham gia góp ý trong quá trình xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), đồng thời đề xuất nhiều ý tưởng nhằm khai thác tốt hơn nguồn lực văn hóa của thành phố.

Theo ông, văn hóa là một lĩnh vực rộng lớn nhưng cũng rất thiết thực, bởi nó liên quan trực tiếp đến đời sống tinh thần, bản sắc và niềm tin của xã hội. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, việc tạo dựng môi trường và thể chế thuận lợi để văn hóa phát triển là một yêu cầu ngày càng cấp thiết.

Ông cho rằng trong những năm qua, nhiều chính sách quan trọng về văn hóa đã được quan tâm hơn, nhưng để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực phát triển thì vẫn cần những bước đi mạnh mẽ và đồng bộ hơn trong thể chế, nguồn lực và cách thức quản trị.

“Chính vì vậy, nếu tiếp tục nhận được sự tín nhiệm của cử tri, tôi mong có thể tiếp tục cùng các đồng nghiệp trong Quốc hội và trong ngành văn hóa góp sức cho những nỗ lực đó, để văn hóa thực sự trở thành sức mạnh mềm và nguồn lực phát triển của đất nước.” – ông chia sẻ.