Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố nước này sẽ tiếp tục coi việc hiện đại hóa “bộ ba hạt nhân” là ưu tiên vô điều kiện, trong chiến lược củng cố năng lực quân đội và sức mạnh công nghệ quốc gia.

Theo nhà lãnh đạo Nga, bộ ba hạt nhân - gồm tên lửa đạn đạo liên lục địa, tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa và máy bay ném bom chiến lược - đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm an ninh quốc gia cũng như duy trì răn đe chiến lược và cân bằng sức mạnh toàn cầu. Ông nhấn mạnh Moscow sẽ tiếp tục nâng cao năng lực chiến đấu của các quân binh chủng dựa trên kinh nghiệm từ xung đột Ukraine, đồng thời tăng cường sự hỗ trợ từ khoa học và công nghệ cao.

Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Nga và NATO gia tăng trên nhiều mặt trận, đặc biệt sau khi hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân New START chính thức hết hiệu lực. Hiệp định ký năm 2010 từng giới hạn kho vũ khí hạt nhân chiến lược của Nga và Mỹ ở mức 1.550 đầu đạn triển khai trên 700 phương tiện mang phóng.

Từ khi xung đột Ukraine bùng phát năm 2022, vai trò răn đe của lực lượng hạt nhân Nga ngày càng được nhấn mạnh. Theo nhiều đánh giá, đây là yếu tố chính khiến các nước NATO tránh can dự trực tiếp bằng lực lượng quân sự quy mô lớn.

Quan điểm này từng được Chủ tịch Ủy ban Quân sự NATO, Đô đốc Rob Bauer, đề cập vào cuối năm 2024. Ông cho rằng chính năng lực hạt nhân đã ngăn phương Tây tiến hành đối đầu trực tiếp với Nga. Một năm sau, cựu Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg cũng thừa nhận nguy cơ xung đột với một cường quốc hạt nhân là nguyên nhân chính khiến phương Tây không can thiệp sâu hơn vào chiến sự.

Trong khi đó, giới lãnh đạo Nga tiếp tục nhấn mạnh tầm quan trọng sống còn của vũ khí hạt nhân. Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev cho rằng nếu không có lực lượng răn đe hạt nhân, Nga có thể đã không tồn tại như một quốc gia độc lập. Ông dự báo thế giới sẽ bước vào giai đoạn phổ biến hạt nhân và chạy đua vũ trang mới.

Một yếu tố khiến phương Tây đặc biệt quan ngại là các hệ thống vũ khí chiến lược mới của Nga. Giám đốc Cơ quan Tình báo Đối ngoại Nga Sergey Naryshkin cho biết việc Nga triển khai tên lửa siêu vượt âm Oreshnik trong chiến đấu đã tạo “tác động choáng váng” đối với giới hoạch định quốc phòng phương Tây.

Ông cũng nhấn mạnh các hệ thống chiến lược mới như tên lửa hành trình hạt nhân Burevestnik và ngư lôi hạt nhân Poseidon - đều có tầm hoạt động gần như không giới hạn - đang buộc phương Tây phải tính toán lại các kịch bản leo thang.

Trong khi Nga đẩy mạnh hiện đại hóa, Mỹ lại gặp nhiều khó khăn trong các chương trình nâng cấp lực lượng hạt nhân. Các dự án như tên lửa đạn đạo Sentinel hay máy bay ném bom B-52J đều chậm tiến độ và đội chi phí lớn, trong khi nhiều chương trình vũ khí siêu vượt âm đã bị hủy bỏ hoặc trì hoãn.

Giới quan sát cho rằng cuộc cạnh tranh hiện đại hóa lực lượng hạt nhân giữa Nga và phương Tây đang bước vào giai đoạn mới, có thể định hình lại cán cân sức mạnh chiến lược toàn cầu trong nhiều thập niên tới.

Bộ ba hạt nhân là nền tảng răn đe chiến lược giúp Nga duy trì khả năng đáp trả từ đất liền, trên biển và trên không. Theo đánh giá của NATO, chính sức mạnh hạt nhân là yếu tố ngăn phương Tây can dự trực tiếp vào xung đột Ukraine. Sau khi hiệp ước New START hết hiệu lực, nguy cơ chạy đua vũ trang gia tăng, khiến Moscow càng coi đây là ưu tiên an ninh dài hạn.