Vượn tay trắng, tên khoa học Hylobates lar, là một trong những loài vượn nổi tiếng nhất Đông Nam Á. Chúng phân bố tại Thái Lan, Myanmar, Lào, Malaysia và một số vùng lân cận, sinh sống chủ yếu trong các khu rừng nhiệt đới rậm rạp. Không giống khỉ hay đười ươi, vượn thuộc nhóm linh trưởng không có đuôi, sở hữu cơ thể thanh mảnh cùng đôi tay dài đặc biệt giúp chúng trở thành những “nghệ sĩ nhào lộn” thực thụ giữa tán rừng.
Ảnh: kids.britannica
Tên gọi vượn tay trắng xuất phát từ những mảng lông màu trắng bao quanh bàn tay và bàn chân, tương phản rõ nét với màu lông cơ thể. Điều thú vị là loài này có thể xuất hiện dưới hai dạng màu sắc khác nhau: vàng nhạt hoặc đen sẫm. Dù màu lông khác biệt, chúng vẫn thuộc cùng một loài. Trên khuôn mặt, một vòng lông trắng bao quanh vùng mắt và miệng tạo nên vẻ ngoài rất dễ nhận biết.
Ảnh: National Geographic Kids
Khả năng di chuyển của vượn tay trắng là một trong những màn trình diễn ấn tượng nhất trong thế giới động vật. Chúng sử dụng hình thức vận động gọi là brachiation, tức đu mình bằng hai tay từ cành cây này sang cành cây khác. Nhờ đôi tay dài hơn nhiều so với chân, vượn tay trắng có thể lao qua những khoảng trống rộng tới hàng chục mét với tốc độ đáng kinh ngạc. Nhiều nghiên cứu cho thấy chúng có thể đạt vận tốc hơn 50 km/h khi di chuyển trên tán cây, biến mình thành một trong những loài linh trưởng sống trên cây nhanh nhất thế giới.
Ảnh: Meet the Animals | Santa Barbara Zoo
Bên cạnh khả năng vận động, vượn tay trắng còn nổi tiếng bởi những “buổi hòa nhạc” trong rừng. Các cặp vượn thường cất tiếng hót vào buổi sáng để khẳng định lãnh thổ và củng cố mối liên kết gia đình. Tiếng hót của con đực và con cái hòa quyện thành những chuỗi âm thanh phức tạp có thể vang xa nhiều kilômét. Đối với các nhà nghiên cứu, đây là một trong những hệ thống giao tiếp bằng âm thanh phát triển nhất trong số các loài linh trưởng.
Vượn tay trắng sống theo các nhóm gia đình nhỏ gồm một cặp trưởng thành và con non. Chúng ăn chủ yếu là trái cây, bên cạnh đó còn bổ sung lá non, hoa và đôi khi là côn trùng. Vai trò của chúng trong hệ sinh thái rất quan trọng vì giúp phát tán hạt giống khắp khu rừng, góp phần duy trì sự đa dạng thực vật.
Tuy nhiên, sự suy giảm diện tích rừng và nạn săn bắt trái phép đang đe dọa nhiều quần thể vượn tay trắng. Những tiếng hót từng vang vọng khắp các cánh rừng Đông Nam Á nay đã trở nên thưa vắng ở nhiều nơi. Bảo vệ vượn tay trắng không chỉ là cứu một loài linh trưởng đặc biệt, mà còn là gìn giữ âm thanh đặc trưng của những khu rừng nhiệt đới đã tồn tại qua hàng triệu năm tiến hóa.
