Những sinh vật giống cá sấu mới nở được bảo quản gần như nguyên vẹn trong các phiến đá trầm tích có niên đại khoảng 300 triệu năm tuổi tìm thấy ở Mazon Creek - mỏ hóa thạch nổi tiếng gần thành phố Chicago, Mỹ. Chúng là đại diện của các loài động vật có xương sống 4 chân sơ khai gọi là Tetrapods, bao gồm nhánh sau này sẽ tiến hóa thành loài người.
Theo nghiên cứu quốc tế mới được công bố trên tạp chí chuyên ngành Science, các chuyên gia cho biết những loài vật này gọi là embolomere. Chúng là nhóm động vật ăn thịt trên cạn thời kỳ đầu. Các sinh vật trông giống như sự kết hợp giữa cá sấu và lươn, thống trị các môi trường sống ở sông, hồ và đầm lầy từ 350 triệu đến 280 triệu năm trước, tức trong kỷ Than Đá và Nhị Điệp.
Kết quả kiểm tra niên đại của nhóm nghiên cứu cho thấy các mẫu vật mới được tìm thấy có cách đây khoảng 307 - 309 triệu năm, tức giữa kỷ nguyên của embolomere.
Mặc dù những sinh vật này có thể dài hơn 3m khi trưởng thành nhưng các mẫu vật tìm thấy ở Mazon Creek đã lưu giữ lại khoảnh khắc đặc biệt quý giá khi chúng mới chỉ vài ngày đến vài tuần tuổi.
Những hóa thạch này không cho thấy bằng chứng về mang ngoài và các đặc điểm giống nòng nọc khác mà các nhà nghiên cứu mong đợi từ một sinh vật sống trên cạn thời kỳ đầu.
Kế đến, nhóm nghiên cứu tiếp tục kiểm tra các hóa thạch khác trước và trong quá trình "chuyển đổi từ vây sang chi" nhưng cũng không tìm thấy bằng chứng về vòng đời giống lưỡng cư ở những sinh vật đó.
Theo các giả thuyết được tin cậy trước đây, các loài động vật 4 chân đầu tiên xuất hiện trên mặt đất phải có chu kỳ sinh trưởng giống các loài lưỡng cư ngày nay: Đẻ trứng dưới nước, trứng nở ra nòng nọc có mang, rồi mới dần rụng mang khi trưởng thành và mọc chân.
Các sinh vật vừa được tìm thấy trong những hóa thạch cung cấp bằng chứng cho thấy chúng đã là một phiên bản thu nhỏ của cá thể trưởng thành ngay từ khi ra đời giống như con người, bò sát, chim... ngày nay. Quá trình đó gọi là "phát triển trực tiếp".
"Từ khi chúng ta hiểu về sự tiến hóa, chúng ta đã cho rằng câu chuyện về quá trình sinh vật chuyển đổi môi trường sống từ nước lên đất liền là hoàn toàn đúng. Trên thực tế, câu chuyện hoàn toàn khác", đồng tác giả nghiên cứu Jason Pardo đến từ Đại học Vilnius (Lithuania) và Bảo tàng Field (Mỹ) cho biết.
Theo thông cáo từ Bảo tàng Field - đơn vị chủ trì cuộc nghiên cứu, phát hiện mới đã làm thay đổi hiểu biết của giới khoa học về cách động vật - bao gồm tổ tiên 4 chân của chúng ta - chinh phục đất liền.