Không còn là giải pháp tiết kiệm nhất thời, làn sóng mua sắm đồ secondhand (đồ cũ) đang trở thành một thói quen tiêu dùng văn minh, mở ra hướng đi mới để giải quyết bài toán rác thải dệt may nhức nhối trên toàn cầu lẫn tại Việt Nam.

Tại một hội thảo trực tuyến do Hội đồng Tái chế Đông Bắc Mỹ (NERC) tổ chức, các chuyên gia nhận định các cửa hàng đồ cũ chính là "lá chắn đầu tiên" chống lại nạn rác thải thời trang.

Xu hướng tiêu dùng này đang bùng nổ mạnh mẽ, theo số liệu từ nền tảng ThredUp, thị trường thời trang secondhand tại Mỹ đã tăng trưởng 14% vào năm 2024 và dự kiến sẽ chạm mốc 74 tỷ USD vào năm 2029, dẫn dắt chủ yếu bởi thế hệ trẻ (Gen Z).

Từ câu chuyện quốc tế đến cơn sốt "đồ si" tại Việt Nam

Tại Việt Nam, xu hướng "săn đồ si" hay mua bán quần áo ký gửi cũng đang dịch chuyển từ một phân khúc bình dân, tự phát thành một lối sống thời thượng của người trẻ thành thị. Không chỉ xuất hiện ở các chợ đồ cũ truyền thống như chợ Đông Tác (Hà Nội) hay chợ Bà Chiểu (TP.HCM), các cửa hàng kinh doanh đồ secondhand được tuyển chọn kỹ lưỡng và các ứng dụng thanh lý quần áo trực tuyến đang mọc lên như nấm.

Chị Thu - chủ một cửa hàng bán đồ si tại Hà Nội chia sẻ với PV Tri thức & Đời sống: "Khoảng 2-3 năm trở lại đây, định kiến về đồ cũ tại Việt Nam đã thay đổi hoàn toàn. Khách hàng tìm đến đồ secondhand không chỉ vì giá rẻ, mà vì họ muốn tìm những món đồ độc bản, chất liệu bền bỉ mà thời trang nhanh ngày nay không thể có được. Mỗi chiếc áo được bán đi là một vòng đời mới được kéo dài. Chúng tôi luôn giặt là, sửa sang cúc áo rất cẩn thận trước khi treo lên kệ hay gửi cho khách hàng".

Đối với nhiều bạn trẻ, việc mua đồ secondhand là cách họ cân bằng giữa nhu cầu làm đẹp và trách nhiệm với môi trường. Chia sẻ với PV Tri thức & Cuộc sống, bạn Quỳnh Anh (Hà Nội), một "tín đồ" trung thành của đồ secondhand chia sẻ: "Trước đây mình hay mua đồ từ các thương hiệu thời trang nhanh hoặc các sàn thương mại điện tử, mặc vài lần là chán hoặc hỏng phom. Từ ngày chuyển sang săn đồ si, mình vừa tiết kiệm được 50% chi phí mua sắm mỗi tháng, vừa tìm được những chiếc quần jeans, áo khoác denim cực kỳ chất lượng. Cảm giác tìm thấy một món đồ hiệu cũ còn tốt với giá chỉ bằng một bát phở khiến mình rất phấn khích mỗi, quan trọng hơn, mình thấy nhẹ lòng vì không tiếp tay cho chu trình sản xuất và vứt bỏ liên tục của thời trang nhanh".

Đâu là giải pháp bền vững?

Mặc dù thói quen mua đồ secondhand đang giúp kéo dài vòng đời sản phẩm, Việt Nam vẫn đối mặt với thách thức lớn khi là một trong những trung tâm sản xuất dệt may lớn nhất thế giới, đồng thời cũng là điểm đến của một lượng lớn quần áo cũ nhập khẩu.

Các chuyên gia môi trường nhận định, để giải quyết triệt để bài toán rác thải dệt may, việc thay đổi hành vi tiêu dùng của người dân sang chuộng đồ secondhand mới chỉ là bước đầu.

Việt Nam cần xây dựng các hành lang pháp lý như trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) - buộc các hãng thời trang phải có trách nhiệm thu gom, tái chế sản phẩm của mình, đồng thời đầu tư vào công nghệ phân loại sợi tự động để biến rác dệt may thành nguồn nguyên liệu tuần hoàn thực thụ.