TAND TP Hà Nội đang xét xử đại án lừa đảo, rửa tiền quy mô lớn với hơn 180 bị cáo do Phó Đức Nam (tức Mr Pips) cầm đầu. Đáng chú ý, vấn đề sức khỏe tâm thần của bị cáo cầm đầu đang trở thành tâm điểm khi các luật sư bào chữa trưng ra hàng loạt căn cứ y tế kéo dài 13 năm, đề nghị HĐXX trưng cầu giám định pháp y tâm thần.

Dấu hiệu, hành vi từ chuỗi căn cứ y tế 13 năm và yếu tố di truyền gia đình

Tại phiên tòa, các luật sư Phạm Thanh Bình và Vũ Tuấn Linh (bào chữa cho bị cáo Phó Đức Nam) đã gửi đơn kiến nghị HĐXX đề nghị trưng cầu giám định pháp y tâm thần cho thân chủ.

Phía luật sư nhấn mạnh, đây là các dữ kiện y khoa khách quan tồn tại xuyên suốt 13 năm, hoàn toàn không phải tình trạng bệnh mới phát sinh sau khi bị khởi tố.

Theo đơn kiến nghị, Mr Pips có yếu tố di truyền bệnh lý tâm thần "rất rõ ràng" từ gia đình. Cụ thể, ông ngoại bị cáo có tiền sử tâm thần phân liệt; dì ruột đang điều trị rối loạn cảm xúc lưỡng cực (giai đoạn trầm cảm nặng) tại Bệnh viện Tâm thần TP HCM; một người em họ cũng mắc tâm thần phân liệt thể không biệt định.

Từ năm 2013, Phó Đức Nam từng khám và điều trị tại Bệnh viện Alexandra (Singapore). Sau khi về nước, bị cáo tiếp tục điều trị tại nhiều cơ sở y tế ở Vũng Tàu, Đồng Nai và TP HCM. Đặc biệt, Giấy chứng nhận ngày 10/4/2014 của Bệnh viện Tâm thần Trung ương 2 thể hiện Nam điều trị nội trú từ ngày 6 đến 18/4/2014 với chẩn đoán giai đoạn hưng cảm.

Các văn bản của Trại tạm giam số 1 (Công an TP Hà Nội) từ tháng 10/2025 đến tháng 10/2026 ghi nhận: bộ phận y tế từng cấp phát thuốc theo đơn của Bệnh viện Tâm thần TP HCM cho Nam; đến tháng 2/2025, bị cáo được đề xuất chuyển sang chuyên khoa tâm thần Bệnh viện Bạch Mai khám và tiếp tục điều trị theo đơn, tái khám định kỳ.

Ngoài ra, luật sư cũng nộp kèm đơn xác nhận của nhiều người dân sống liền kề. Hàng xóm cho biết Nam học rất giỏi nhưng có nhiều biểu hiện bất thường như ngại tiếp xúc, hưng phấn quá mức, nói nhanh, bốc đồng, dễ nổi giận, đưa ra các ý tưởng xa rời thực tế, thậm chí từng nằm co quắp ra đất hoặc dọa đánh, dọa giết người xung quanh.

Trưng cầu hội đồng giám định chuyên môn để đảm bảo tính khách quan

Trước đó, quá trình điều trị và thu thập thông tin của cơ quan điều tra ghi nhận ý kiến từ cán bộ quản giáo và người cùng buồng giam cho rằng bị cáo Nam "bình thường, tỉnh táo".

Tuy nhiên, các luật sư bào chữa phản bác và cho rằng nhận định trên chỉ phản ánh sự quan sát cảm quan trong những hoàn cảnh, thời điểm nhất định, hoàn toàn không thể thay thế kết luận chuyên môn tâm thần học. Việc bị cáo có thời điểm tỉnh táo, giao tiếp bình thường không đương nhiên loại trừ khả năng mắc bệnh hoặc bị hạn chế, mất khả năng nhận thức, điều khiển hành vi ở những thời điểm khác. Do đó, việc trưng cầu hội đồng giám định chuyên môn là bắt buộc để đảm bảo tính khách quan.

Ở một diễn biến khác liên quan đến vấn đề này, sau khi Nam bị bắt, ông Phó Đức Thắng (bố của Nam) từng nhờ người tìm cách chạy giám định tâm thần và chữa bệnh cho con. Thông qua cháu họ, ông Thắng gặp Nguyễn Đăng Quang và bị người này yêu cầu đưa 100.000 USD (hơn 2,5 tỷ đồng) để đi "quan hệ". Sau khi nhận tiền, Quang không thực hiện mà chiếm đoạt tiêu xài cá nhân. Cơ quan điều tra đã khởi tố Quang về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, xác định ông Thắng là bị hại trong vụ án rẽ nhánh này.