Tác phẩm "Chung cuộc của giáo dục" (The End of Education) được xuất bản lần đầu vào năm 1995, cách nay hơn một phần tư thế kỷ, khi nước Mỹ đang tìm kiếm những ý tưởng để cải cách giáo dục nhằm vượt qua khủng hoảng học đường. Liệu những gì được tác giả viết ra có là nỗi bận tâm của chúng ta, khi nền giáo dục của chúng ta cũng đang tìm đường “đổi mới căn bản và toàn diện”? Bạn sẽ có câu trả lời riêng sau khi đọc xong cuốn sách này.
 |
| Cuốn sách bàn về cải cách giáo dục nhằm vượt qua khủng hoảng học đường tại Mỹ năm 1995. |
Theo dịch giả Nguyễn Quang Kính – đồng thời là một giáo viên, câu trả lời của ông chính là cầu mong những ai quan tâm đến giáo dục, đặc biệt là những bạn đồng nghiệp còn đang gắn bó với nghề dạy học, đọc và ngẫm nghĩ về những gì tác giả thảo luận với chúng ta. Và hy vọng các nhà hoạch định và quản trị nền giáo dục nước nhà tìm thấy ở đây những ý kiến khơi gợi suy tư theo hướng phản biện đối với những gì được cho là chính thống.
Trong tác phẩm Chung cuộc của giáo dục, Neil Postman trở lại với chủ đề giáo dục mà ông đau đáu kể từ khi bắt đầu sự nghiệp giáo dục. Đó là một chủ đề đã bùng nổ, chi phối cuộc tranh luận văn hóa ở Mỹ vào những năm 1990, với mong muốn nhà trường sẽ đem lại những kết quả tốt đẹp cho thế kỷ XXI. Trong khi các tác giả khác tập trung vào khía cạnh công nghệ và kỹ thuật, chẳng hạn: bàn về ưu, nhược điểm của các phương pháp giảng dạy khác nhau, về các tiêu chuẩn và phương pháp đánh giá (giống như ở Việt Nam ta, các nhà hoạch định và quản lý giáo dục cứ bàn hoài về giảm tải và thi cử, về phân luồng và hướng nghiệp)... thì Postman vượt qua những vấn đề này, không xem đó là căn bản.
 |
| "Xác định lại giá trị của nhà trường” là mục tiêu mà tác giả đề cập trong cuốn sách. |
"Giáo dục trong trường học, theo nghĩa tốt đẹp nhất, là dạy cách tạo ra một cuộc sống, điều đó khác hẳn với việc dạy cách kiếm sống. Một công việc to lớn như vậy chẳng dễ dàng theo đuổi, vì các chính trị gia hiếm khi nói về nó, vì nền công nghệ thờ ơ với nó, và vì nền thương mại coi thường nó. Thế mà, công việc như vậy lại là điều nặng nề nhất và quan trọng nhất".
Mục tiêu của ông, như trình bày trong cuốn sách này, là “xác định lại giá trị của nhà trường” trong cuộc khủng hoảng giáo dục ở Mỹ. Ông muốn thay đổi việc xác định vấn đề học đường chuyển “từ phương tiện đến chung cuộc”. Chung cuộc (end), như ông giải thích, vừa là mục đích (purpose), vừa là hoàn thành (finish), “Một trong hai nghĩa có thể áp dụng cho tương lai của các trường học, tùy thuộc vào việc có hay không có một cuộc đối thoại nghiêm túc về mục đích”.
Vậy Neil Postman quan niệm thế nào về mục đích của việc đến trường? Kết thúc lời mở đầu, ông viết: “Ngoài mục đích cao cả và danh dự, việc đi học phải đạt tới sự hoàn thành, và chúng ta hoàn thành càng sớm thì càng tốt. Với mục đích như vậy, việc đi học trở thành một thể chế trung tâm (central institution), qua đó những người trẻ tuổi có thể tìm thấy lý do để tiếp tục tự giáo dục chính họ”.
 |
| Tác giả Neil Postman. |
Neil Postman sinh ngày 8/3/1931 tại New York và mất ngày 5/10/2003. Sinh thời, ngoài chức phận nhà giáo, Neil Postman còn là nhà văn, nhà báo, nhiều lần diễn thuyết và tham gia phỏng vấn trên truyền hình. Ông đã viết 20 cuốn sách và có hơn 200 bài đăng báo hoặc tạp chí.
Trong số này có các công trình nghiên cứu về thời thơ ấu (Sự biến mất của tuổi thơ), về tác động của công nghệ đối với con người (Công nghệ - Sự đầu hàng của văn hóa trước công nghệ), về giáo dục (Dạy học như một hoạt động bảo tồn, và Dạy học như một hoạt động lật đổ - viết chung với Charles Weinngatner).
Là người có tài diễn thuyết, ông đã tập hợp các bài thuyết trình trước công chúng và cho xuất bản cuốn Tự cười đến chết. Cuốn sách này đã gây ảnh hưởng sâu rộng trong giới trẻ đến mức một ca sĩ đã lấy tựa đề của nó để đặt tên cho một đĩa nhạc của mình.
Sách "Chung cuộc của giáo dục" gồm 452 trang với 8 chương, 2 phần, do Nhà xuất bản Tri thức phát hành quý 2/2023.
