Khám phá khó tin về hóa thạch linh trưởng 18 triệu năm tuổi

Các chuyên gia đã tìm thấy hóa thạch linh trưởng khoảng 18 triệu năm tuổi tại địa điểm không ngờ ở châu Phi. Khám phá này có thể viết lại lịch sử tiến hóa.

Theo nghiên cứu mới công bố, việc phát hiện hóa thạch 18 triệu năm tuổi của một loài linh trưởng bí ẩn ở Ai Cập cho thấy tổ tiên của tất cả các loài vượn hiện nay, bao gồm cả con người, có thể có nguồn gốc từ vùng Đông Bắc châu Phi hoặc bán đảo Ả Rập.

Từ lâu, các nhà khoa học cho rằng, loài vượn hiện đại có nguồn gốc từ Đông Phi. Thế nhưng, hóa thạch mới được tìm thấy, thuộc về một chi và loài mới, hé lộ sự thật hoàn toàn khác.

"Việc phát hiện ra hóa thạch linh trưởng ở Ai Cập vừa có ý nghĩa quan trọng vừa khá bất ngờ. Thế nhưng, điều này cũng cho thấy những hiểu biết của chúng ta về lịch sử loài người còn chưa hoàn chỉnh đến mức nào", tác giả chính của nghiên cứu Shorouq Al-Ashqar kiêm nhà cổ sinh vật học tại Đại học Mansoura ở Ai Cập, cho biết.

nguuu-4.jpg
Bản đồ thể hiện sự phân bố của các loài vượn, bao gồm cả Masripithecus moghraensis, trong kỷ Miocene. Ảnh: Mauricio Antón.

Trước đây, các nhà nghiên cứu cho rằng, loài vượn lần đầu tiên xuất hiện là cách đây ít nhất 25 triệu năm. Chúng nhanh chóng phát triển mạnh, đa dạng hóa thành hàng chục loài và lan rộng khắp châu Phi, châu Âu và châu Á.

Tuy nhiên, tương đối ít loài vượn cổ đại này nằm trên dòng tiến hóa dẫn đến các loài vượn hiện đại - một nhóm bao gồm con người và các loài vượn khác. Thêm nữa, các loài vượn thuộc dòng dõi tổ tiên của chúng ta dường như chủ yếu tập trung ở Đông Phi. Do đó, khu vực này từ lâu đã được xem là nơi lý tưởng để tìm kiếm nguồn gốc của các loài linh trưởng bậc cao.

Sau khi tìm thấy hóa thạch của một loài linh trưởng bậc cao sống ở khu vực ngày nay là miền Bắc Ai Cập cách đây từ 17 - 18 triệu năm, nhóm của nhà cổ sinh vật học Al-Ashqar đã có phát hiện mới. Họ xác định đây là một chi linh trưởng bậc cao hoàn toàn mới, được đặt tên là Masripithecus moghraensis.

Theo nhóm nghiên cứu, phát hiện mới cung cấp bằng chứng thuyết phục về sự đa dạng của các loài vượn cổ ở Bắc Phi - khu vực vốn trước đây được cho là nằm ngoài trung tâm tiến hóa của linh trưởng trong kỷ Miocene sớm.

Sự xuất hiện của loài Masripithecus moghraensis tại Ai Cập cho thấy Bắc Phi có thể chính là “mảnh ghép còn thiếu” đồng thời chứng minh phạm vi phân bố của tổ tiên các loài vượn rộng lớn hơn nhiều so với những nhận định trước đây.

Kết hợp dữ liệu di truyền từ các loài hiện đại với đặc điểm giải phẫu của hóa thạch, nhóm nghiên cứu đã xác định Masripithecus moghraensis nằm gần vị trí tổ tiên chung của các loài vượn ngày nay trên cây tiến hóa.

>>> Mời độc giả xem video: 24 phút trải nghiệm cận tử khiến cô gái thay đổi hoàn toàn suy nghĩ về cái chết.

Hóa thạch hiếm hoi, bằng chứng về buổi bình minh tiến hóa loài người

Được xem là một trong những hóa thạch linh trưởng nổi tiếng nhất, Darwinius mang đến cái nhìn hiếm hoi về buổi bình minh của tiến hóa loài người.

Darwinius sống cách đây khoảng 47 triệu năm. Loài linh trưởng cổ này xuất hiện vào kỷ Eocen, thời kỳ Trái Đất ấm áp với rừng rậm bao phủ phần lớn châu Âu và Bắc Mỹ. Ảnh: Pinterest.
Darwinius sống cách đây khoảng 47 triệu năm. Loài linh trưởng cổ này xuất hiện vào kỷ Eocen, thời kỳ Trái Đất ấm áp với rừng rậm bao phủ phần lớn châu Âu và Bắc Mỹ. Ảnh: Pinterest.
Hóa thạch gần như hoàn chỉnh hiếm thấy. Mẫu vật Darwinius nổi tiếng nhất được bảo tồn gần như toàn bộ cơ thể, bao gồm xương, dấu vết lông và cả vật chất trong dạ dày. Ảnh: Pinterest.
Hóa thạch gần như hoàn chỉnh hiếm thấy. Mẫu vật Darwinius nổi tiếng nhất được bảo tồn gần như toàn bộ cơ thể, bao gồm xương, dấu vết lông và cả vật chất trong dạ dày. Ảnh: Pinterest.

Hóa thạch Little Foot viết lại lịch sử tiến hóa loài người

Khi phân tích bộ xương hóa thạch nổi tiếng "Little Foot" (Bàn chân nhỏ), các chuyên gia xác định nó thuộc về một "người họ hàng" hoàn toàn mới của chúng ta.

loaiii-1.jpg
Một trong những bộ xương hóa thạch người nổi tiếng nhất thế giới có biệt danh "Little Foot" (Bàn chân nhỏ). Mới đây, các nhà nghiên cứu đã phân tích, kiểm tra hóa thạch này và phát hiện nó thuộc về một loài hoàn toàn mới. Ảnh: Wits University/CC BY SA 4.0.
loaiii-3.jpg
Được phát hiện tại hang động Sterkfontein, Nam Phi vào năm 1998, Little Foot (mã hiệu StW 573) là một trong những bộ xương hóa thạch gần như hoàn chỉnh nhất từng được tìm thấy. Các chuyên gia mất nhiều năm và công sức để hóa thạch tách khỏi lớp đá cứng. Ảnh: Martin et al., Am. J. Biol. Anthropol. 2025.

Đọc nhiều nhất

Tin mới