Một loài khủng long có lông vũ mới được phát hiện với 4 chi giống cánh có thể đã từng bay lượn tại các khu rừng ven hồ ở khu vực ngày nay là Tây Bắc Trung Quốc khoảng 120 triệu năm trước. Chúng có khả năng di chuyển trên không và săn bắt một số loài chim trong kỷ Phấn trắng.

Loài khủng long có lông vũ mới, được đặt tên là Jian changmaensis, là họ hàng gần của Velociraptor và thuộc một nhóm khủng long nhỏ kỳ lạ có hình dạng giống chim gọi là microraptor. Theo các nhà nghiên cứu, Jian changmaensis có lông vũ dài trên 4 chi. Đặc điểm này khiến chúng trông giống như một con rồng nhỏ với 4 cánh.

Hóa thạch, chỉ gồm một phần vai trái và chi trước, nhưng những mảnh xương này đủ để các chuyên gia xác định chúng thuộc về một loài khủng long mới và có thể giải đáp một bí ẩn lâu đời tại lưu vực Trường Mã, tỉnh Cam Túc, Trung Quốc - một địa điểm chứa đầy hóa thạch các loài chim cổ đại.

"Nhóm nghiên cứu của chúng tôi đã tìm thấy hơn một trăm hóa thạch chim tại Trường Mã nhưng chỉ có duy nhất một mẫu vật khủng long không phải chim", đồng tác giả nghiên cứu Matthew Lamanna, nhà nghiên cứu khủng long cấp cao và người phụ trách cổ sinh vật học động vật có xương sống tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Carnegie ở Pittsburgh cho biết.

Các nhà cổ sinh vật học đã phát hiện hóa thạch của loài khủng long Jian changmaensis trong tầng Xiagou thuộc kỷ Phấn trắng sớm gần làng Trường Mã, tỉnh Cam Túc. Các lớp đá tại đây được hình thành trong kỷ Phấn trắng sớm, khoảng 124 triệu đến 120 triệu năm trước, khi khu vực này có một hồ nước rộng lớn với rất nhiều chim, cá, rùa và các loài động vật cổ đại khác.

Địa điểm này nổi tiếng với hóa thạch của loài Gansus yumenesis - một trong những loài chim đầu tiên sống vào kỷ Mesozoi được tìm thấy ở Trung Quốc. Từ năm 2002, các nhà khảo cổ đã khai quật được hơn 100 bộ xương chim không hoàn chỉnh ở Trường Mã, bao gồm cả những hóa thạch có mô mềm được bảo quản tốt như lông vũ, da và vỏ móng vuốt.

"Các cuộc khai quật tiếp theo của chúng tôi trong những năm tiếp theo đã khẳng định Trường Mã là một trong những địa điểm hóa thạch chim quan trọng nhất thế giới", nhà nghiên cứu Lamanna nói.

Tuy nhiên, không có hóa thạch loài khủng long không phải chim nào được phát hiện ở Trường Mã cho tới khi các chuyên gia tìm thấy hóa thạch của loài khủng long Jian changmaensis. Giữa vô số hóa thạch tìm thấy ở Trường Mã, Jian changmaensis trở nên nổi bật hơn. Hóa thạch của loài khủng long lông vũ này được bảo tồn ở dạng ba chiều, không giống như nhiều hóa thạch microraptor bị dẹp phẳng tìm thấy ở cùng khu vực.

Lưu vực Trường Mã có thể từng là một bữa tiệc thịnh soạn đối với loài săn mồi leo cây như khủng long Jian changmaensis. Địa điểm này chủ yếu là nơi sinh sống của các loài chim đầu tiên với bằng chứng là nhiều tàn tích dạng viên, có thể là thức ăn thừa của loài microraptor mới được phát hiện. Các chuyên gia chưa tìm được bằng chứng cho thấy các tàn tích dạng viên đó do Jian changmaensis để lại. Họ xác định Jian changmaensis là động vật ăn thịt và có kích thước lớn hơn nhiều so với các loài chim được tìm thấy tại cùng địa điểm.

Đối với khủng long Jian changmaensis, chim có thể là mục tiêu đặc biệt dễ dàng. Nếu loài khủng long này sống một phần trên cây và có khả năng bay từ cây này sang cây khác giống như sóc bay, chúng có thể đã phục kích những loài chim để ăn thịt vào khoảng 120 triệu năm trước.