Hải quân Mỹ đang tiến gần hơn tới việc hình thành lực lượng tuần tra chống tàu ngầm không người lái sau cuộc bay thử MQ-9B SeaGuardian do General Atomics Aeronautical Systems (GA-ASI) thực hiện vào tháng 12/2025. Theo thông tin công bố ngày 13/1/2026, cuộc thử nghiệm này không chỉ tăng gấp đôi số lượng phao sonar mang theo, mà còn đánh dấu lần đầu tiên UAV thả phao MAC, một bước tiến đáng chú ý trong tác chiến chống ngầm hiện đại.

Chuyến bay thử diễn ra ngày 17/12/2025, với cấu hình mang nhiều pod Hệ thống thả phao sonar (Sonobuoy Dispensing System - SDS) hơn so với các thử nghiệm trước đó. Nhờ vậy, MQ-9B SeaGuardian có thể triển khai trường phao dày hơn, nâng cao khả năng phát hiện và theo dõi tàu ngầm trên những khu vực biển rộng lớn.

Từ UAV trinh sát thành “sát thủ” chống ngầm

Theo GA-ASI, SeaGuardian không chỉ đơn thuần đóng vai trò phương tiện thả phao sonar. Mỗi pod SDS có thể mang tối đa 10 phao sonar cỡ A hoặc 20 phao cỡ G, kết hợp với Hệ thống giám sát và điều khiển phao sonar (SMCS) cho phép tiếp nhận, xử lý và phân tích dữ liệu âm học ngay trên UAV.

Điểm then chốt của mô hình này nằm ở khả năng chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực. MQ-9B SeaGuardian sử dụng các liên kết dữ liệu chiến thuật để truyền thông tin mục tiêu - bao gồm tốc độ, hướng di chuyển và độ sâu ước tính - tới các lực lượng hải quân khác như máy bay tuần tra biển P-8A Poseidon, trực thăng MH-60R hay tàu mặt nước. Điều này biến UAV thành một “nút cảm biến” trong mạng lưới chống ngầm, thay vì một nền tảng hoạt động độc lập.

Về mặt tác chiến, tăng số lượng phao sonar không chỉ là nâng cao “con số”, mà còn tạo ra sự linh hoạt trong bố trí trường phao, cho phép điều chỉnh theo diễn biến tình huống dưới mặt biển. Trong bối cảnh tàu ngầm ngày càng yên lặng và khó phát hiện, khả năng duy trì trường phao liên tục đóng vai trò then chốt.

GA-ASI cho biết MQ-9B SeaGuardian đã tham gia nhiều cuộc diễn tập lớn của Hải quân Mỹ như Northern Edge, Integrated Battle Problem, RIMPAC và Group Sail. Những hoạt động này không chỉ nhằm kiểm chứng kỹ thuật thả phao, mà còn đánh giá cách dữ liệu từ UAV không người lái được tích hợp vào quy trình tác chiến của hạm đội.

Ý nghĩa chiến lược trong cạnh tranh dưới mặt biển

Sự phát triển của SeaGuardian diễn ra trong bối cảnh Hải quân Mỹ đối mặt với áp lực ngày càng lớn trong việc giám sát không gian dưới mặt biển, đặc biệt tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và Bắc Đại Tây Dương. Khoảng cách địa lý rộng, hoạt động tàu ngầm gia tăng và sự hạn chế về số lượng máy bay có người lái khiến Mỹ phải tìm kiếm các giải pháp bổ trợ hiệu quả hơn.

Theo khái niệm Tác chiến Hàng hải Phân tán (DMO), việc phân tán cảm biến và lực lượng giúp giảm rủi ro trước các mối đe dọa tầm xa. Trong mô hình này, MQ-9B SeaGuardian có thể duy trì hiện diện hàng chục giờ trên một khu vực, liên tục cập nhật bức tranh âm học, qua đó giải phóng nguồn lực quý giá của các máy bay có người lái cho những nhiệm vụ truy đuổi và tấn công đòi hỏi phản ứng nhanh.

Xu hướng này không chỉ giới hạn ở Mỹ. Ngày 12/1/2026, Đức công bố kế hoạch mua 8 máy bay MQ-9B để thực hiện nhiệm vụ trinh sát biển và hỗ trợ chống ngầm. Berlin coi MQ-9B là lớp năng lực bổ sung cho phi đội P-8A Poseidon, kết hợp ưu thế bền bỉ của UAV với khả năng tác chiến mạnh của máy bay có người lái. Các hệ thống đầu tiên dự kiến bàn giao từ năm 2028 và sẽ được triển khai tại căn cứ Nordholz.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của mô hình chống ngầm không người lái vẫn nằm ở khả năng kết nối mạng và tích hợp chỉ huy - kiểm soát. Hiệu quả của trường phao chỉ được phát huy khi dữ liệu có thể được hợp nhất nhanh, chia sẻ an toàn và duy trì ổn định trong môi trường bị gây nhiễu. Đây cũng là lý do MQ-9B SeaGuardian được đặt trong tổng thể các sáng kiến lớn hơn của Hải quân Mỹ như Project Overmatch và JADC2.

Cuộc thử nghiệm cuối năm 2025 cho thấy SeaGuardian đang tiến những bước vững chắc từ thử nghiệm kỹ thuật sang năng lực tác chiến thực tế. Nếu được cấp phép triển khai, UAV này có thể thay đổi cách Hải quân Mỹ và các đồng minh duy trì “con mắt dưới mặt biển”, tạo ra lợi thế đáng kể trong cuộc cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt trên đại dương.