Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) vừa cấp cứu và điều trị thành công một trường hợp ngộ độc củ ấu tàu (ô đầu) – loại dược liệu chứa độc tính rất mạnh, có thể gây rối loạn nhịp tim, suy hô hấp và tử vong nhanh nếu sử dụng hoặc chế biến không đúng cách.

2 giờ sau ăn bệnh nhân đã liệt tứ chi

Theo đó, ngày 6/1/2025, Khoa Cấp cứu A9 – Bệnh viện 19-8 tiếp nhận bệnh nhân nữ Nguyễn T.H (42 tuổi, Hà Nội), tiền sử khỏe mạnh.

Khoảng 2 giờ trước nhập viện, bệnh nhân ăn canh nấu từ củ ấu tàu tại nhà. Sau ăn, bệnh nhân xuất hiện tê bì môi, lưỡi, mặt, nhanh chóng lan toàn thân, kèm đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, nôn nhiều, khó thở và yếu tứ chi.

Khi vào viện, bệnh nhân trong tình trạng: Tỉnh chậm, mệt nhiều; Thở nhanh 30 lần/phút, SpO₂ 92%; Mạch nhanh 110 lần/phút, huyết áp 100/60 mmHg; Tê bì lan tỏa toàn thân, sức cơ tứ chi giảm còn 3/5.

Ngay lập tức, các bác sĩ Khoa Cấp cứu A9 tiến hành rửa dạ dày, thở oxy, truyền dịch, sau đó chuyển bệnh nhân sang Khoa Điều trị tích cực và Chống độc (A7) trong tình trạng tiên lượng nặng, nguy cơ cao xuất hiện rối loạn nhịp tim ác tính, suy hô hấp, hôn mê.

Tại Khoa Điều trị tích cực và Chống độc, bệnh nhân được: Hồi sức tích cực, hỗ trợ hô hấp; Theo dõi và kiểm soát chặt chẽ nhịp tim, huyết áp, các chỉ số sinh tồn; Thải độc, cân bằng dịch – điện giải; Thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu đánh giá chức năng các cơ quan.

Sau 2 ngày điều trị tích cực, tình trạng bệnh nhân cải thiện rõ rệt: hết khó thở, sức cơ hồi phục hoàn toàn, nhịp tim và huyết áp ổn định, các chỉ số xét nghiệm trở về bình thường. Bệnh nhân được ra viện an toàn.

Củ ấu tàu – dược liệu có độc tính rất cao gây tử vong nhanh

Củ ấu tàu (ấu tẩu, ô đầu) là rễ củ của cây ô đầu (Aconitum fortunei), chứa aconitin – độc tố tác động mạnh lên tim mạch, thần kinh trung ương và hệ hô hấp.

Liều gây tử vong ở người lớn chỉ khoảng 5 mg aconitin, rối loạn tim mạch nặng có thể xảy ra ngay từ liều thấp hơn.

Ngộ độc thường xảy ra do:

- Ăn cháo, canh nấu từ củ ấu tàu không được chế biến đúng quy trình khử độc

- Uống thuốc nam, thuốc bắc không rõ nguồn gốc

- Uống nhầm rượu, thuốc xoa bóp có chứa củ ấu tàu

- Tiếp xúc da kéo dài với lá, rễ cây ô đầu

BS Phan Hồng Ân, Khoa Điều trị tích cực và Chống độc, Bệnh viện 19-8 cho biết: “Ngộ độc củ ấu tàu diễn biến rất nhanh và nguy hiểm. Người bệnh có thể tử vong do rối loạn nhịp tim hoặc suy hô hấp nếu không được cấp cứu kịp thời. Tuyệt đối không tự ý chế biến củ ấu tàu làm thức ăn hoặc thuốc uống”.

Đại tá.TS.BS Đỗ Thị Lệ Thúy, Phó Giám đốc Bệnh viện 19-8 nhấn mạnh: Người dân không nên sử dụng củ ấu tàu dưới bất kỳ hình thức ăn, uống nào khi không có chỉ định của thầy thuốc chuyên khoa. Khi có dấu hiệu nghi ngờ ngộ độc, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay, không tự theo dõi hay điều trị tại nhà.

BS Phan Hồng Ân (Khoa Hồi sức tích cực & Chống độc, Bệnh viện 19-8)