Việc tỉa chân hương là một nghi thức quan trọng trong phong tục "bao sái" bàn thờ (từ dùng để chỉ nghi thức vệ sinh bàn thờ, lau dọn bát hương và các đồ thờ cúng) thể hiện lòng thành kính và sự hiếu thảo của con cháu đối với tổ tiên.

Theo quan niệm dân gian, bát hương quá đầy chân nhang sẽ bị coi là "bí" khí, vì vậy việc tỉa bớt giúp không gian thờ cúng thanh tịnh và đón nhận sinh khí mới.

Tuy nhiên, về thời điểm tiến hành việc rút tỉa chân hương lại có những cách hiểu khác nhau. Có người quan niệm rằng hàng năm phải đợi đến dịp Tết ông Công ông Táo (sát ngày hoặc đến đúng ngày 23 tháng Chạp) để thực hiện nghi lễ này nhằm mong cầu sự bình an và may mắn. Nhiều người khác lại cho rằng, không cần đợi đúng dịp này, làm bất kỳ lúc nào cũng được.

Theo các chuyên gia phong thủy, mọi người hoàn toàn có thể tỉa bớt chân hương (chân nhang) cho gọn gàng mà không nhất thiết phải đợi đúng đến dịp 23 tháng Chạp, nhưng nếu điều kiện và truyền thống của gia đình là dịp ông Công ông Táo mới tiến hành rút tỉa chân hương thì cũng hoàn toàn phù hợp. Dù cách nào thì việc này nên hoàn tất trước lễ cúng Tất niên, để sang năm mới, số chân hương trên ban thờ được gọn gàng, đẹp đẽ.

Các bước tỉa chân hương đúng cách

Để việc tỉa chân hương diễn ra hanh thông, bạn nên thực hiện theo quy trình sau:

- Xin phép: Trước khi làm, hãy thắp một nén hương và khấn xin phép thần linh, tổ tiên cho phép được bao sái, dọn dẹp bàn thờ. Điều này thể hiện sự tôn trọng và tránh làm xáo trộn sự yên bình nơi thờ tự.

- Cách tỉa: Sử dụng một tay giữ bát hương (tránh làm xê dịch bát hương) và tay còn lại nhẹ nhàng rút từng chân hương.

- Lưu ý: Không nên rút hết sạch mà hãy để lại một số lẻ chân hương (thường là 3, 5, 7 hoặc 9 chân nhang cũ) trong bát hương.

- Vệ sinh: Dùng khăn sạch và nước ấm (có thể pha thêm rượu gừng hoặc nước ngũ vị hương) để lau sạch tro bụi bám trên bát hương.

- Sắp xếp lại bàn thờ: Sắp xếp lại bát hương, bài vị và đồ thờ cúng một cách ngay ngắn. Nếu cần thay trái cây, hãy chọn loại tươi mới, thơm ngọt để tăng thêm sinh khí cho bàn thờ.

- Hạn chế tối đa việc xê dịch bát hương trừ khi điều đó là thật cần thiết: Bát hương được coi là "cửa ngõ" kết nối âm dương, việc làm xê dịch bát hương, nếu không cần thiết, bị xem là điều không tốt, có thể gây động chạm đến phần âm. Vì vậy khi tiến hành phải chậm rãi, thư thái, cẩn thận. Khi làm với tâm thái như vậy, thì trong trường hợp vô tình làm xê dịch thì cũng không phải lo lắng, chỉ cần thành tâm thắp hương cáo lỗi sau khi làm xong là được, bởi nguyên lý của việc hiếu là "vạn sự từ tâm".

- Không nên nhổ chân hương rồi cho ngay vào thùng rác: Chân hương sau khi rút ra tốt nhất nên được mang đi hóa thành tro rồi bón vào gốc cây, hoặc gói gọn lại, cẩn thận mang đi bỏ (nếu không có chỗ bón cây).

- Sử dụng đồ dùng riêng: Khăn lau và chậu nước dùng để bao sái bàn thờ phải là đồ mới hoặc đồ chuyên dụng, không dùng chung với đồ sinh hoạt hàng ngày.