Một nhà phân tích tên lửa độc lập của Mỹ đã bác bỏ các báo cáo cho rằng Ukraine tiến hành một cuộc tấn công tầm xa nhằm vào bãi thử tên lửa Kapustin Yar của Nga, cho rằng những hình ảnh vệ tinh được sử dụng làm bằng chứng đã bị diễn giải sai và không phản ánh thiệt hại thực tế.
Phản hồi này được đưa ra sau khi một số kênh truyền thông quốc phòng của Ukraine và khu vực lan truyền thông tin cho rằng tên lửa hành trình FP-5 “Flamingo”, do Ukraine tự phát triển, đã đánh trúng hạ tầng tại Kapustin Yar, thuộc vùng Astrakhan. Khu vực này lâu nay gắn liền với các hoạt động thử nghiệm và phóng của những hệ thống tên lửa tiên tiến của Nga, trong đó có chương trình Oreshnik.
Decker Eveleth, nhà nghiên cứu chuyên về lực lượng tên lửa và phân tích ảnh vệ tinh, cho biết các hình ảnh được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội không cho thấy dấu hiệu bị tấn công. Theo ông, các vệt khói xuất hiện trong ảnh đã bị nhầm lẫn với hậu quả của một vụ đánh trúng mục tiêu.
“Điều này không đúng và là một phân tích ảnh kém,” Eveleth nhận định công khai. “Trong ảnh độ phân giải khoảng ba mét, không thể thấy thiệt hại. Thứ được nhìn thấy thực chất là khói từ nhà máy điện của cơ sở đang vận hành bình thường.”
Để làm rõ, Eveleth đã công bố các ảnh vệ tinh có độ phân giải cao hơn, khoảng 0,5 mét, được chụp vài ngày sau thời điểm mà các báo cáo trước đó viện dẫn. Theo ông, các hình ảnh này cho thấy các tòa nhà và hạ tầng tại Kapustin Yar vẫn nguyên vẹn, không có dấu hiệu hư hại cấu trúc.
Nhận định này trực tiếp phủ nhận các tuyên bố rằng Ukraine đã thành công trong việc đánh trúng các nhà chứa hoặc hạ tầng liên quan đến khâu chuẩn bị phóng tên lửa tại một trong những địa điểm nhạy cảm nhất của Nga. Kapustin Yar từ lâu được coi là trung tâm then chốt trong chương trình thử nghiệm tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình của Moscow.
Những thông tin về khả năng Ukraine tấn công các cơ sở chiến lược sâu trong lãnh thổ Nga luôn thu hút sự quan tâm lớn của giới quan sát, bởi nếu được xác thực, chúng có thể tác động mạnh đến cán cân răn đe và nguy cơ leo thang xung đột. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc xác minh độc lập thiệt hại tại các địa điểm được phòng thủ chặt chẽ hoặc ở khu vực xa xôi là vô cùng khó khăn.
Trong bối cảnh đó, phân tích ảnh vệ tinh và dữ liệu nguồn mở (OSINT) đóng vai trò then chốt trong việc đánh giá các tuyên bố trái chiều. Trường hợp Kapustin Yar cho thấy sự khác biệt lớn giữa các nhận định ban đầu và kết luận dựa trên dữ liệu độ phân giải cao, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm chứng thông tin trước khi đưa ra đánh giá về các đòn tấn công chiến lược.
Ảnh vệ tinh thường có độ phân giải và góc chụp hạn chế, khiến các hiện tượng thông thường như khói công nghiệp, bóng đổ hay vết đất xáo trộn dễ bị nhầm lẫn với dấu hiệu trúng đòn tấn công. Trong bối cảnh chiến tranh thông tin, hình ảnh nguồn mở còn có thể bị chọn lọc theo hướng có lợi cho một bên. Ngoài ra, việc thiếu dữ liệu so sánh trước - sau và không có ảnh độ phân giải cao càng làm tăng nguy cơ suy diễn sai lệch về mức độ thiệt hại thực tế.
